Skip to main content

Full text of "Cancioneiro d'el Rei Dom Denis"

See other formats


CANCIONEIRO 

DEL  REIDOMDEMS. 

ZUM    ERSTEN    MAL    VOLLSTÀNDIG    FfERAUSGEGEBEN. 


DISSERTATION 

ZUE 

ERLANGUNG    DER    DOCTORWÚRDE 

'    EINGEREICHT   BEI   DEU 

PIIILOSOPHISCH  EN  F A  K  ULTÂT 

DER  KAISER  -  WILHELMS  -  UNIVERSITÀT 

STRASSBURG 

VON 

HENRY    Ri    LANG. 


BALLE  .\.  S. 

l>i:i  CK    VOTA    EHRH  \i:i»  I    KARB  18. 
1892. 


Von  der  Fakultat  genehimgt  am  I 


i 


Einleitung. 


Dic  vorliegende  saminlung  portugiesischer  lieder  bildet  deu 
ersten  versueli  einer  kritisehen  ansgabe  der  diehtungeii  dea 
kfiuigs  D.  Denis  von  Portugal,  wie  wir  sie  jetzt  iu  folgenden 
von  E.  Monaci  veroftentlicliten  diplomatíscheu  abdriicken  des 
sog.  Cancioneiro  da  Vaticano  (no.  4803  der  vatik.  bibliothek) 
uud  des  Cancioneiro  Colocci-Brancuti  besitzeu. 

1)  II  eanzouiere  portoghese  delia  biblioteca  vaticana,  messo 
a  stampa  da  Ernesto  Monaci.  Con  uua  prefazione,  cod  facsi- 
iiií li  o  eon  altre  illustrazioni.  Halle  a  S.  Max  Niemeyer  editore. 
1-7."»  (=  vol.  I  der  Communicazioni  dalle  biblioteclie  di  Roma 
e  da  altre  biblioteclie.  per  1<>  studio  delle  lingue  e  delle  lettera- 
ture  romanze,  a  cura  di  Ernesto  Monaci).  Dieses  Heder- 
buch ,  welcbem  der  weitaus  grõsste  teil  unserer  sanunluug 
no.  I  — CXXVIII  (=  V.  80-208  naeh  Monacfs  zâhlnng)  ange- 
liiirt.  ist  in  dem  codex  4803  der  vatikanischeu  bibliothek  ent- 
lialten.  dessen  abfassung  nach  Monaci.  prefazione  p.  VII.  ins 
ende  des  15.  oder  den  anfang  des  16.  jahrhunderta  fallt  uud 
der  von  zwei  liiinden  herrtthrt,  deveu  eine  die  dichtungen  selbst 
sd\vie  die  denselben  folgenden  anmerkangen,  die  andere  die 
mehrzahl  der  uanien  der  verfasser,  die  nuiuerieruugen  and 
mehrere  randglossen  schrieb.  Monaci's  diplomatischer  abdrnek 
ist  mit  eiiiem  wertvollen  vorwort  versehen,  worin  aaskunfl  ge- 
geben  wird  liber  deu  codex  selbst,  Beine  eigenttlmlichkeiten, 
die  bibliographie  and  das  beim  abdrock  befolgte  verfahren, 
mit  eineni  verzeichuis  der  zablreielien  orthographischen  fehler, 
der  abkurzangen  uud  endlicb  mit  der  angabe  der  lesarten  uud 
kritisehen  anmerkangen. 

2)  II  eanzouiere  portoghese  Colocci-Brancuti,  pabblicato 
nelle  parti  che  eompietano  il  códice  vaticano   1803  da  enrico 

í 


C 


Molteni.  Halle  a/S.  Max  Niemeyer  editore.  1880  (=  vol.  II 
der  Communicazioni  etc).  Dieser  codex,  der  sich  im  besitz 
des  grafen  Brancuti  zu  Rom  beíindet,  ist  ein  grosser  papier- 
band  und  bestebt,  naeh  Monaci's  avvertenza  zur  ausgabe,  p.  VIII, 
gegenwãrtig  aus  355  von  Molteni  numerierten  blattern,  die  bie 
und  da  liicken  zeigen.  Im  texte  unterscheiden  sich  drei  ver- 
schiedene,  mit  einander  abwechselnde  schriften,  die  ebenfalls 
dem  ende  des  15.  oder  dem  anfang  des  16.  jahrhunderts  an- 
gehõren  und  alie  drei  italieniscb  sind.  Dazu  kommt  noch  die 
numerierung  durcb  Angelo  Colocci,  der  aucb  oft  die  namen 
der  autoren  ergánzt  und  erklárende  anmerkungen  beifiigt.  Der 
Cancioneiro  Colocci -Brancuti  beginnt  mit  deu  brucbstiicken 
eines  poetiscben  tractats,  zu  welcbem  Colocci,  wabrscbeinlicb 
mit  biilfe  eines  dritten  uns  nicht  erbaltenen  codex,  dessen  er 
sich  auch  bei  der  hs.  der  Vatieana  bediente,  auf  folio  3  bei- 
nahe  l1/-»  spalten  ergánzt  hat.  Der  codex  Colocci -Brancuti 
enthált  unter  no.  497 — 606  alie  im  codex  der  Vatieana  sich 
befindlichen  gedichte  des  konigs  D.  Denis  mit  ausnahme  von 
V.  188  (nach  Monaci's  zahlung),  ausserdem  aber  noch,  unter 
no.  1533 — 1542,  zehn  spottlieder,  die  im  codex  der  Vatieana 
fehlen. 

Von  fruheren  ausgaben  dieser  portugiesischen  liedersamm- 
lung  oder  wenigstens  von  einzelnen  teilen  derselben  mogen  an 
dieser  stelle  nur  diejenigen  erwãhnt  und  besprocben  werden, 
welche  sich  ganz  oder  zum  teil  auf  die  dichtungen  des  konigs 
D.  Denis  beziehen,  wãhrend  fiir  die  andem  auf  den  bibliogra- 
phischen  anhang  verwiesen  sei. 

In  erster  linie  ist  zu  nennen:  Cancioneiro  d'El-Rei  D.  Diniz, 
pela  primeira  vez  impresso  sobre  o  manuscripto  da  Vatieana, 
com  algumas  notas  illustrativas,  e  uma  prefação  histórico  litte- 
raria  pelo  Dr.  Caetano  Lopes  de  Moura.  Pariz.  Em  casa  de 
J.  P.  Aillaud.  1847.  Moura's  ausgabe,  die  bestimmt  war,  einer 
von  F.  Wolf  beabsichtigten  zuvorzukommen,  wurde  schon  in 
der  gleich  zu  nennenden  treíflichen  schrift  von  F.  Diez,  Ueber 
die  erste  portug.  Kunst-  und  Hofpoesie  p.  135  —  8,  gebiihrend 
besprocben.  Sie  begreift,  wie  der  titel  angibt,  die  im  vatik. 
eodex  4803  enthaltenen  poesien  D.  Denis',  mit  ausnabme  jedocb 
vou  V.  208,  welche  dichtung  Moura  wol  wegen  des  sehr  ver- 
derbten    textes    stillsehweigend    ausgeJassen   hat,    und   eiuigeu 


3 

stellen  in  anelem  gedicbten  (lie  von  ihm  ebenfalls  libergangeu 
worden  sind.  Diese  stellen  sind  V.  191  11,  20012—16,  207 
13 — 18.  Moura  bat  die  gedicbte  nicbt  ais  solebe  gesondert, 
sondern  sicb  damit  begniigt,  strophe  an  strophe  zu  reilien.  Oft 
sind  selbst  die  stropben  aueh  da  nieht  riebtig  abgeteilt.  \vo 
der  reini  keinen  zweifel  darllber  aufkommeo  liess,  so  z.  b.  V.  111. 
1*20,  ISO.  Aucb  nietrisebe  febler  zu  bessern  ist  unterlassen 
worden,  selbst  wo  die  correctur  sicb  leiebt  ergab.  Formen  die 
dem  altportugiesiscben  eigentiimlich  waren,  wie  z.  b.  perco 
(V.  199  2)  bat  Moura  dureb  die  neuportugiesiseben  ersetzt  usw. 
So  verdienstlieb  also  aucb  Moura's  ausgabe  in  raaneber  be- 
ziebung  war,  so  kann  sie  docb  nicht  ais  eine  zuverlassige 
wiedergabe  der  handscbriftlicben  vorlage  gelten. 

Die  eben  besprocbene  ausgabe,  sowie  die  sieben  jabre 
frtiher  erschienene  sebrift  Bellermanns  rUeber  die  alten  Lieder- 
btteber  der  Portugiesen",  und  Varnbagens  Trovas  e  Cantares 
vom  jabre  1849  riefen  dann  die  bekannte  sebrift  von  Uiez 
bervor:  Ueber  die  erste  ])ortugiesiscbe  Kunst-  und  llofpoesie: 
Bonn,  bei  Eduard  Weber  1863,  in  weleber  der  ursprung.  das 
wesen  und  die  form  der  altportugiesiscben  liederdicbtung  zuni 
ersten  mal  nach  alleu  seiten  bin  eingebend  beleucbtet  sind, 
soweit  es  wenigstens  die  dem  meister  der  romaniseben  pbilo- 
logie  zur  verfiigung  stebenden  materialien  ermõglicbten.  Diezens 
arbeit  ist  bier  darum  zu  erwiibnen,  weil  sie  elf  lieder  des 
kiinigs  D.  Denis  nacb  Moura's  texte  ganz  entbalt  und  zuni  teil 
mit  iibersetzungen  begleitet.  Diese  lieder  sind  V.  ST.  92,  95, 
98,  123,  127,  146,  170,  17tí,  194.  206. 

Endlicb  sind  die  in  der  Vaticana  erbaltenen  gedicbte  dos 
kiinigs  D.  Denis  berausgegeben  worden  in  dem  folgeuden  werke : 
Cancioneiro  da  Vaticana,  edição  critica  restituída  sobre  o  texto 
de  llalle;  acompanbada  de  um  glossário  e  de  unia  introdução 
sobre  os  trovadores  e  cancioneiros  portuguezes.  Por  Theophilo 
Braga.  Lisboa  1877.  Trotzdem  diesem  berausgeber  die  arbeiteu 
Moura's,  Diezens  mit  dem  wertvollen  grammatischeo  abschnitt 
(Kunst-  und  llofi)oesíe,  p.  109 — 120),  Coelho'8  Theoria  da  Con- 
jugação, besonders  aber  das  sebone  manuscript  dos  sog.  Con- 
cioneiro  da  Ajuda  in  Lissabon  und  andere  mittel  zur  kenntnis  der 
sprache  vorlagen,  \oniit  seine  behandlung  dos  textos  die  gròsate 
willkiir   sowol  in  bezug   auf  dio  spraohe  ais  das  metram  und 


den  sinn,  wie  aus  folgenden  beispielen  erhellen  mag,  die  leielit 
verniehrt  werden  konnten:  V.  80  17  liest  Braga  statt  rríen  chal, 
das  noch  etwa  drei  mal  im  Cancioneiro  der  Vaticana  vor- 
kommt,  medi  ai  ohne  uns  zu  sagen  was  er  darunter  verstebt; 
V.  81  17  leor  statt  loor,  wie  es  z.  b.  V.  122  und  ofter  beisst. 
Die  formen  der  1.  sg.  perf.  ouvi,  soubi  werden  durebwég  ouv  'i, 
soub  'i  gelesen,  aus  dem  altport.  come  wird  entweder  como  oder 
com'  é,  und  aus  dem  analogischen  perfectum  seve  (z.  b.  V.  100 
13,  14)  =  foi  bildet  Braga  s'  eve  ohne  anzudeuten  was  er  sieh 
bei  dieser  unmõglichen  form  gedacbt  babe.  V.  161  5  etc.  corri- 
giert  er  die  richtige  lesart  poss  "avedes  in  das  unpassende  press' 
avedes  usw.  Fttr  eine  weitere  kritik  von  Braga's  verfahren  sei 
verwiesen  auf  Epiphanio  Dias'  Beitrage  zu  einer  kritiseben 
Ausgabe  des  vatikanischen  portugiesiscben  Liederbucbs.  (GZ. 
XI  p.  42—55). 

Lieder  des  konigs  D.  Denis  sind  noch  in  folgenden  werkeu 
gedruckt  enthalten:  Canti  antichi  portoghesi,  tratti  dal  códice 
vaticano  4803  con  traduzione  e  note  a  cura  di  Ernesto  Monaci. 
Imola,  Galeati  1873.     (Enthalt  V.  137,  171,  173). 

Hundert  altportugiesische  Lieder.  Zum  ersten  Mal  deutsch 
vou  Wilhelm  Storck.  Paderborn  und  Munster.  F.  Schõningh 
1885.  Es  stehen  darin  iibertragen  die  folgenden  lieder:  V.  102, 
159,  168—173,  102,  195,  203,  nebst  aumerkungen  zur  emen- 
dation  des  portugiesiscben  textes. 

Die  vorliegende  ausgabe  enthalt  nun  zum  ersten  mal  alie 
dichtungen  des  konigs  D.  Denis,  von  denen  wir  jetzt  wissen. 
also  nicht  nur  die  schon  fruher  von  andem  herausgegebenen 
128  lieder  der  Vaticana,  sondem  auch  die  zehn  gedichte 
welche  sich  im  codex  Colocci-Brancuti  finden  und  bis  jetzt 
noch  nicht  anderswo  erschienen  sind.  Diese  138  dichtungen 
zerfallen  dem  inhalte  nach  in  drei  gruppen,  deren  zwei  erste 
in  der  Vaticana  und  der  Colocci-Brancuti,  die  dritte  in  letzterer 
handschrift  allein  enthalten  sind.  Die  erste  gruppe  fiihrt  in 
der  uberlieferten  handschrift  keinen  titel,  wird  aber,  da  sie  die 
minnelieder  begreift,  nach  cap.  IV  der  in  der  hs.  CB  enthal- 
tenen  bruchstucke  eines  poetischen  tractats,  die  iiberschrift 
ran ligas  d' amor  getragen  haben.  Diese  abteilung  umfasst 
no.  I— LXXVI  unserer  sammlung  (=  V.  80—155  mit  ausfall 
v.iu  116  und  hinzufúgnng  von  208),   also.   da  V.  116  nur  eine 


variante  von  no.  XCV  (=  V.  174)  ist,  and  dem  in Imite  naeh 
zur  zweiten  gruppe  gehôrt,  76  lieder.  Den  nun  folgenden  dich- 
tangen,  no.  LXXVII  -  CXXVIII  (=  V.  156—208),  gebt  die 
liberschrift  voran:  Em  esta  folha  se  comeram  as  cantigas 
d'amigo  que  o  mui  respeitabre  Dom  Denis,  rei  de  Portugal, 
fez.  Nient  zu  dieseu  cantigas  d' amigo ,  die  die  zweitc  gruppe 
bilden,  zu  záhlen  ist  das  von  Moura  ausgelassene,  sehr  ver- 
derbte  lied  V.  208,  das,  im  eodex  CB  mit  Senhora  uberschrieben, 
vielmehr  der  ersten  gruppe  angehort  und  demgemãss  in  unserer 
ausgabe  ais  no.  LXXV1  aus  ende  der  cantigas  d' amor  ge- 
stellt  worden  ist.  Wir  haben  demnach  in  der  zweiten  gni]i]if 
52  freundes-  oder  frauenlieder.  Die  dritte  abteilung  endlich 
der  auf  uns  gekommeneu  dionysischen  poesien  begreift  die 
zehn  nummern  CXXIX  — CXXXVI1I  (=  CB  406  — 415  naeh 
Bfonacfs  numerierung)  und  besteht  aus  spottliedern,  cantigas 
dcscarneo  e  de  maldizer,  die  sich  auf  ganz  bestimmte  personen 
und  verhaltnisse  beziehen  und  mit  den  in  der  zweiten  gruppe 
enthaltenen  volksliedern  den  interessantesten.  weil  originellsten, 
teil  der  ganzen  sammlung  ausmachen. 

Was  nun  die  in  unserer  ausgabe  befolgte  behandlung  der 
texte  anbelangt,  so  ist  dariiber  folgendes  zu  bemerken: 

Die  orthographie  und  die  abkurzungen,  die  scbreibfehler 
und  andere  irrtitmer  sind  in  beiden  códices,  welche  wie  ulien 
p.  1  u.  2  erwáhnt,  beide  dem  ende  des  15.  oder  dem  anfang 
des  1(3.  jahrbunderts  angehoren  und  von  italienischen  schrei- 
bern  herriihren .  gleicher  natur.  Dass  die  eopisten  Italiener 
waren,  gebt,  abgesehen  von  vielen  misgriffen,  die  bios  dureb 
unkenntnis  einer  fremden  sprache  zu  erkliiren  sind.  auch  dar- 
aus  bervor  dass  wir  oft  italienisebeu  formen  wie  <■/,<■  statt  que 
(V.  193  2).  sapendo  statt  sabendo  (V.  186  10.  pagato  statt  pagado 
(V.  417  18;  u.  a.  begegnen.  Wie  Monaei,  pref.  p.  XIII — XIV, 
ausfuhrt,  bebandelte  der  italienische  copist  seine  vorlage  mit 
grosser  treue.  Wir  tinden  in  seiner  altseliritt  orthographische 
eigentiimlicbkeiten .  wie  z.  b.  das  i  haufig  ohne  punkt,  das 
ebenso  haufig  mit  punkt,  die  sieli  nicht  aus  den  damalfl  ge- 
lauiigen  italienischen  sehriftarten,  wol  aber  aus  den  hispani- 
seben  des  XIII— XV.  jahrbunderts  erklaren.  Daber  denn  auch 
die  zahlreichen  verschreibungen  vron  formen,  die  dem  italieni- 
schen eopisten   fremd   waren.   wie  /..  I».  die  verwechslung  des 


6 

langschaftigen  /•  mit  />.  z.  b.  V.  116  9  pn  statt  rê,  die  liáuíige 
versetzung  des  tilde,  wie  in  boa  statt  bõa ,  die  ebeDSo  hãu- 
fige  auslassung  desselben  wie  in  dessandecer  statt  dessandecer 
(V.  119  9) ,  maiude  statt  maiudê  =  in'aju(tem  (V.  147  10)  etc. 
Eher  aus  unkenntnis  der  spracbe  sind  zu  erklãren  die  fálle 
in  denen  zwei  verse  in  einer  zeile  zusammengescbrieben  oder 
ein  vers  in  zwei  zeilen  getrennt  erscbeinen,  da  in  der  vorlage 
die  verse  wie  prosa  zusamniengescbrieben  und  bios  durch 
punkte  oder  striche  gesondert  waren;  die  zablreicben  falle  in 
denen  verscbiedene  worter  in  einen  complex  vereinigt  oder 
umgekebrt  ein  wort  zerteilt  ist,  oder  wo  eine  abkiirzung  un- 
richtig  aufgelõst  ist,  wie  z.  b.  </,>•,  das  bald  ais  des  erscbeint 
wo  es  deus  sein  sollte  (z.  b.  V.  571  8  im  reim  mit  meus),  bald 
ais  deus  wo  des  erfordert  wird  (z.  b.  V.  100  6).  Naturlich  war 
es  aucb  dass  der  copist  einen  oft  wiederkehrenden  ausdruck 
mit  einem  ebenso  háufigen  synonymen  vertauschte,  wie  z.  b. 
V.  206  9  nom  sei  ubersehen  wurde  weil  die  worte  que  seja  de 
mi  den  fast  buchstãblicb  gleiehen  und  synonymen  ausdruck 
que  será  de  mi  ins  gedãelitnis  riefen.  Zu  diesen  ursachen  der 
textverderbnis.  die  im  misverstelien  der  oríbograpbisehen  zei- 
chen  und  in  der  unkenntnis  des  portugiesiseben  liegen,  kommt 
nun  nocb  binzu  der  umstand  dass  der  text  der  vorlage  wol 
sebon  ziemlich  verderbt.  namentlicb  luckenbaft  war.  Vergl. 
Monaci,  pref.  XIV. 

Auf  alie  diese  teils  in  der  bescbaffenbeit  der  vorlage,  teils 
in  der  unwissenbeit  des  copisten  und  seinem  daraus  entste- 
benden  verfabren  liegenden  ursachen  der  textverderbnis  galt 
es  also  genau  zu  achten  um  unsern  text  so  gut  wie  moglicb 
wieder  herzustellen.  Wenn  nun  aucb  die  lieder  des  kõnigs 
D.  Denis  im  ganzen  besser  iiberliefert  sind  ais  die  andern,  so 
erscbwert  auf  der  andem  seite  der  umstand  die  textreeonsti- 
tion  dass  sie  nur  zum  teil  in  mehr  ais  einer  handscbrift  vor- 
liegen,  namlicb  bios  V.  80 — 208,  die  mit  ausnabme  von  V.  188 
sich  im  codex  CB  unter  no.  197  — 006  wiederfinden,  wiihrend 
die  nummern  CXX1X  —  CXXXVI1I  unserer  ausgabe  nur  im 
codex  CB  unter  no.  1533 — 1542  erbalten  sind.  Ausserdem  be- 
sitzen  wir  V.  174  in  einer  zweiten  fassung  in  V.  116,  die  die 
berstellung  des  textes  ermòglicbt.  Das  wesen  unserer  dich- 
tungen    selbst    bietet   uns    aber    in    maneben    fállen    ein   will- 


kommenes  mittel  zur  corrector  und  erganzung  des  textes.  Der 
idéenarmut  dieser  altportugiesischen  lyrik.  die  denselben  ge- 
danken  imnier  und  immer  wieder,  sogar  in  den  einzelnen 
stropben  eines  und  desselben  gedicbtes,  vorbringt,  geht  einc 
armut  des  ausdrucks  zur  seite  der  denselben  gedankcn  meist 
durch  dieselbe  wendung  wiedergiebt.  Es  gibt  also,  wie  im 
einzelnen  aus  den  anmerkungen  zuni  text  zu  erseben  ist,  oft 
eine  stropbe  auskunft  ttber  die  ricbtige  lesung  in  der  vorber- 
gehenden  oder  folgenden,  oder  die  correctur  ergibt  sieb  aus 
der  erganzung  einer  stebenden  redensart,  in  der  ein  gewisser 
oft  wiederkehrender  gedanke  gewShnlicb  zum  ausdruck  ge- 
langt.  Auch  die  einfacbbeit  der  metriseben  fornien  bat  die 
emendation  mancbes  feblerbaften  verses  erleichterf.  Die  griinde 
íur  angebrachte  correcturen  oder  ergánzungen  sind  entweder 
uuter  dem  texte.  oder.  wenn  die  angabe  von  belegen  fiir  einc 
ãnderung  geboten  sebien,  in  den  anmerkungen  angegeben.  Wo 
immer  aber  die  Uberlieferte  lesart  sich  verteidigen  Hess.  oder 
wo  sieb  keine  sicbere  emendation  daftir  bot,  ist  sie  beibebalten 
worden.  Nicbt  klar  ist  es  ob  deus  in  proklitiscber  stellung, 
wie  z.  b.  in  den  redensarten  se  deus  mi  valha,  se  deus  mi  perdom 
und  ábnlicben,  des  zu  scbreiben  sei,  wie  es  ofter  in  den  lieder- 
btichern  vorkommt,  und  ob  also  die  abkttrzung  <ts  in  jcdem 
dieser  fállc  in  des  statt  deus  aufzulosen  sei.  Sollte  diese  ortho- 
graphie,  die  allerdings  sebr  unregelmassig  und  oft  falscfa  ge- 
braucht  wird  (z.  b.  V.  571  8  wo  des  im  reim  mit  meus  stebt) 
einen  lautliebcn  vorgang  wiedergeben,  so  durften  wir  darin 
vielleiebt  den  einfluss  des  siidens  auf  die  spracbe  unserer 
dicbter  erblicken,  da  wenigstens  die  eondensation  von  eu  zu  è 
in  proklitiscber  stellung  vor  consouantiscb  aulautenden  wortern 
im  alemtejanischen  dialect  beute  noch  statt  bat.  (Vgl.  J.  Leite 
de  V.,  sub  dial.  alemtej.  p.  I  5,  dial  algarvios  p.  9).  In  welcbem 
verbiiltnis  freilicb  die  spracbe  des  portugiesischen  troubadoure 
zu  den  mundarten  stand,  liisst  sieb  im  einzelnen  noch  oichl 
feststellen;  es  ist  im  ganzeo  dieselbe  sprache  die  auch  die 
urkunden  kenuen.  Im  binblick  anf  das  obeo  gesagte  liat  es 
richtiger  gesebienen,  im  text  durchweg  die  form  deus  zu  Betzen. 
Wo  icb  den  siun  einer  stelle  nicht  verstand,  oder  dieselbe 
nicbt  zu  emendieren  vermoebte.  ist  dies  in  den  anmerkangeu 
angezeigt.    Solcbe  falle  sind  ansser  dem  grôssten  teil  des  schr 


verderbt  ttberlieferten  Medes  LXXVI  (=  V.  208)  liauptsàehlich 
1(390,  2048,  2282—3,  2651. 

Was  endlich  die  orthographie  betrifft,  so  habe  ich  mich 
darauf  bescbrânkt,  die  phonetischen  tendenzen  die  sicb  schon 
in  der  rechtschreibung  der  alten  liederblicber  kundgaben,  durch- 
zuftthren.  Darnach  ist  y  iiberall  durch  das  gleichwertige  i  er- 
setzt;  h  ist  fallen  gelassen  wo  es  bios  etymologischen  wert 
hat,  beibebalteu  nur  im  tonlosen  pronomen  mh  =  me  vor  vokalen, 
wo  es  offenbar  die  stelle  des  apostrophs  vertritt,  und  in  for- 
men  wie  cambhar ,  servha  =  cambiai',  servia  etc.  Uie  doppel- 
consonannten  sind  vereinfacbt  mit  ausuabrae  vons;  auslautendes 
n  ist  durch  m  ersetzt,  also  rem,  vem  etc.  statt  ren,  ven  etc.  Das 
oft  vorkommende  eno  (z.  b.  1884  etc.)  ist  darum  e-no  geschrieben 
worden,  weil  es  auf  em  -  no  aus  em  -  lo  zuriickgeht  und  die  prá- 
position  ihren  nasal  vor  dem  folgenden  nasal  verloren  hat. 
Aehnliche  fãlle  sind  comigo  statt  commigo  (haufig  in  unserm 
text),  no-mais  =  nom-  mais  (Camões,  Lus.  Ill  G7,  X  145) 
uemigalha  =  nem- migalha,  no- menos  =  nom- menos  (Canc.  Rcs.  II 
p.  246,  247)  u.  a.     Vgl.  Revista  Lus.  I  p.  179. 

Da,  wie  schon  frtther  bemerkt  wurde,  der  copist  die  ab- 
kiirzungen  und  andere  ihm  unverstandliche  orthographische 
zeichen  mit  einander  verwechselt,  so  sind  dieselben  iiberall 
angefiihrt  worden  wo  es  nótig  war,  die  iiberkommene  lesart 
unter  dem  text  anzufuhren.  Im  iibrigen  sei  hier  auf  die  ver- 
zeichnisse  der  fehler  und  abkitrzungen  in  Monacfs  diplomati- 
schem  abdruck  der  hs.  der  Vaticana  verwiesen.  Zusammen- 
geschriebene  worte  sind  bios  da  unter  den  varianten  verzeichnet 
worden  wo  ihre  trennung  nicht  ganz  selbstverstandlich  schien. 


Verzeichnis  der  benutzten  litteratur,  mit  den 
gebrauchten  abkúrzungen. 


1.  Fragmentos  de  um  Cancioneiro  inédito  que  se  acha  na  Livraria 
do  Kcal  Collegio  dos  Nobres  de  Lisboa,    [mpresso  a  costa  de 

Carlos   Stiiart.      Em   Paris    182)5. 

2.  Die  alton  Liederbucher  der  Portugiesen.  Von  Chrístian  Beller- 
mann.     Berlin,  Dumraler   1840. 

:>.  Cancioneiro  d'El-Rei  D.  Diniz,  pela  primeira  vez  impresso 
sobre  o  manuscripto  da  Vaticana,  con  algumas  notas  [Ilustra- 
tivas, e  uma  prefação  histórico -litteraria  pelo  l>r.  Caetano 
Lopes  de  Moura.  Pariz.  Em  casa  de  J.  P.  Aillaud.  1847. 
(=  M.) 

4.  Trovas  c  Cântaro  de  um  códice  XIV  século.  Por  F.  A.  de 
Varnhagen.     Madrid    1849.     (=  T.  e.  C.) 

5.  Studien  zur  Geschichte  der  spanischen  and  portugiesischen 
Nationalliteratur.  Von  Ferdinand  Wolf.  Berlin.  A.  Asher  &  Co. 
1859. 

ií  [Jeber  die  erste  portugiesische  Knnst-  nnd  Hofpoesie.  Von 
Friedrich  Die/..     Bonn.     Weber   1863.     (=  K.  ti.  Ilp.) 

7.  Jahrbuch  ftir  romaniscbe  nnd  engliscbe  literatur  vol.  VI  pp.  351 
bis  361. 

Kntliali    cine    bescbreibung  des  codex  der  Vaticana,    nebsl 
anh&ngen  aus  demselben,  von  Dr.  Gruzmacher.     1865. 

8.  Novas  paginas  de  notas  as  ..Trovai  e  Cantares",  isto  é  a 
edição    de     Madrid     do    Cancioneiro     de     Lisboa,     attribuido    80 

Condi'  de   Barcellos.     Vienna,  C,  Gerald  Filho.     1868. 


10 

í>.  Cancioneiro  de  trovas  antigas  colligidas  de  um  grande  can- 
cioneiro da  Bibliotheca  do  Vaticano.  Precedido  de  uma  noticia 
critica  do  mesmo  grande  cancioneiro,  com  a  lista  de  todos  ofi 
Trovadores  que  comprehende,  pela  maior  parte  portagnezes  e 
gallegos.  Vienna.  typographia  da  Corte.  1870:  ed.  2<Iil  e 
mais  correcta   1872. 

10.  Canti  antichi  portoghesi  tratti  dal  códice  vatieano  4803  con 
traduzione  e  note  a  cura  di  Ernesto  Monaci.  Imola,  Galeati 
1873.     (=  C.  A.  P.) 

11.  Cantos  de  ledino,  tratti  dal  grande  canzoniere  portoghese  delia 
Biblioteca  Vaticana,  per  Ernesto  Monaci.    Halle   1875. 

12.  Cancioneiro  da  Vaticana,  ediçào  critica  restituída  sobre  e  texto 
de  Halle;  acompanhada  de  um  glosario  e  de  uma  intro- 
dnção  sobre  os  Trovadores  e  Cancioneiros  portuguezes.  Lisboa 
1877. 

13.  II  Canzoniere  portoghese  delia  Biblioteca  vaticana,  messo  a 
stampa  da  Ernesto  Monaci.  Con  una  prefazionc,  con  facsimili 
e  con  altre  illustrazioni.  Halle  a/S.  Max  Niemeyer  editore. 
1875.     (=  V). 

14.  11  Canzoniere  portoghese  Colocci-Brancuti,  pubblicato  nelle 
parte  che  completano  il  códice  Vaticano  4803,  da  Enrico 
Molteni.      Halle  a,  S.     Max  Niemeyer  editore.     1880.    (=  CB). 

15.  Ilundert  altportugiesische  Lieder.  Zum  ersten  Male  dèutsch 
von  Wilhelm  Storck.  Paderborn  und  Miinster.  E.  Schõningh 
1885.     (=  St.) 

16.  Cantigas  de  amor  e  de  maldizer  di  Alfonso  el  Sábio,  Re  di 
Castiglia.  Di  Cesare  de  Lollis.  Studj  di  filol.  romanza.  II 
pp.  31 — 66. 

17.  Cantigas  de  loor  de   Alfonso  el  Sábio. 

18.  Poesias  de  Francisco  de  Sá  de  Miranda,  publicadas  por  Caro- 
lina Michaélis  de  Vasconcellos.  Halle.  Max  Niemeyer.  1885. 
(=  Sá   de  Mii\) 

19.  Historia  dos  cavalleiros  da  Mesa  Redonda  e  da  demanda  do 
santo  Graal.  Handschrift  no.  2594  d.  k.  k.  Hofbibliothek  zu 
"Wien,  zum  ersten  mal  veròffentlicht  von  Karl  von  Reinhard- 
stòttner.  Erster  Band.  Berlin,  Ilaack .  1887.  (=  Santo 
Graal). 


11 

20.  Cancioneiro  Geral.  Altportugiesische  Liedersammlung  àes  Edeln 
Garcia  de  Resende.  Neu  heransgegeben  vou  E.  I!.  von  Kausler. 
Stuttgart   1846—1852.     (=  Canc.  Res.) 

21.  Portugaliae  Monumenta  histórica  a  aaeculo  octavo  posl  Chri- 
stum  usque  ad  quintum  decimnm  jus-u  Academiae  Scien- 
tiarum  Olisiponenáis.     Olisipone  MDCCCLVI  —  MDCCCLXXHI. 

(=  P.  M.  II.) 

22.  Elucidário    das   palavras,    termos,    e    frases    que    em    Portugal 

antiguamente  se  usarão por  Fr.  Joaquim  <!<•  Santa  Rosa 

de  Viterbo.     Lisboa  MDCCXCVJJI— MDCCXCIX.     (=  Elue.). 

23.  A.  Herculano,  Historia  de  Portugal  í\v*í\v  o  começo  da  mo- 
narchia  até  o  fim  do  reinado  de  Affonso  III.  Lisboa  1863. 
(=  Hercul.,  II.  d.  P.) 

24.  A.  Mahn.    Die  Werke  der  Troubadonrs.    Berlin.    1846  —  1885 

(=  MW.i 

25.  Obras  de  Gil  Vicente.  Nova  edição  por  .1.  V.  Barreto  Feio  <• 
T.  G.  Monteiro.     Hamburgo    1834.     (=  Gil   Vic.) 

26.  Le  roman  de  Flamenca  publié  ....  par  P.  Meyer.  Paris  1  »>.">. 
(==  Flamenca). 

27.  Die  Poesie  der  Troubadonrs.    Von  F.  Die/.    Zwickau    1826. 

28.  De  los  Trovadores  en  Espana  Estúdio  por  D.  Manuel  Milá 
y  Fontanals.     Barcelona.     1861.     (=  Mila  j    F.) 

29.  J.  Leite  de  Vasconcellos.    Subdialecto  alemtejano.    Elvas  iv-' 

—  Dialectos  beirões   l— VI.     Porto    1884. 

—  Dialectos  interamnenses.     I — VIII.     Porto   1885—6. 

30.  Grande  Diccionario  portugnez  ou  Thesonro  da  lingua  portu- 
gueza,  pelo  Dr.  Frei  Domingos  Vieira.  Porto  ls7l.  Vol.  II: 
Chrestomathia  bistorica  da  lingua  portugueza,  por  F.  A.  Coelho. 
(=  Chrestom.) 

31.  Miscellanea  di  Filologia  e  Linguistica  in  memoria  di  Napoleone 
Cais  e  Dgo  Angelo  Canello.  Firenze.  Successori  Le  Monnier. 
1886.     (=  Misc.  F.  e  L.) 

32.  Obras  <le  Dou  [Sigo  Pope/  de  Mendoza,  Bfarqnés  de  Santillana, 
compiladas  ....  é  illustradas  ...  por  Don  José  Amador  de 
los    Rios.      Madrid.      1852.      (=    Marques   de   S.-mt.) 


12 

'■VA.  Arcliiv  liir  lateinische  Lexicographie  und  Grammatik  .... 
Herausgegeben  von  E.  Wõlfílin.  Leipzig,  B.  Cí.  Teubner. 
(=   WA.l 

34.  Lc  Antiche  Rime  volgari  pubblicate  per  cura  ili  A.  D'Ancona 
e  D.     Comparetti.     (=  A.  c  C.) 

35.  Vermischte  Beitràge  zur  frànzõsiscben  Grammatik  ....  von 
Adolf  Tobler.  Leipzig.  Verlag  von  S.  Hirzel.  l8K(j.  (=  Verm. 
Beitr.) 


Cantigas  damor. 

I  (80) 
cf.  M.  p.  1 . 

Praz-mh  a  mi,  senhor,  de  moirer, 
e  praz-m'  ende  ])or  vosso  mal, 
ea  sei  que  sentiredes  qual 
mingua  vos  pois  ei-de  fazer; 

ca  nom  perde  pouco  senhor  5 

quando  perde  tal  servidor 
qual  perdedes  em  me  perder. 

E  com  mha  mort'  ei  eu  prazer 
porque  sei  (pie  vos  farei  tal 

mingua  qual  fez  omen  leal  l<> 

o  mais  que  podia  seer, 
a  quem  ama,  pois  morto  for; 
e  fostes- vos  mui  sabedor 
deu  por  vós  a  tal  mort'  aver. 

E  pêro  que  ei  de  sofrer  l"> 

a  morte  mui  descomunal, 
eom  mha  mort'  oi  mais  aom  m'em  cal: 
por  quanto  vos  quero  dizer: 
ca  meu  serviç"  e  men  amor 

será- vos  d'escusar  peior  20 

que  a  mim  descasar  viver. 

E  certo  podedes  saber 
que  pêro  s'o  meu  tempo  sal 
per  morte,  imm  a  ja  i  ai. 

1  (8o)  >>  pzer      In  ql  fezomê      it  mê  ohal      18  p*  qntouos  qru  <li/. 
23  sso 


14 


que  me  nom  quer'  end'eu  doer,  25 

porque  a  vós  farei  maior 
mingua  que  fez  nostro  senhor 
de  vassal'  a  senhor  prender. 

II  (81) 

cf.  M.   p.  3. 
5  Oi  mais  quer'  eu  ja  leixá-lo  trobar 

e  quero -me  desemparar  d'amor,  30 

e  quer'  ir  algunha  terra  buscar 
u  nunca  possa  seer  sabedor 
ela  de  mi  nem  eu  de  mha  senhor, 
lo      pois  que  Ih  'é  d'eu  viver  aqui  pesar. 

Mais  Deus!  que  grave  cousa  d'endurar  35 

que  a  mim  será  ir- me  d'u  ela  fôr; 
ca  sei  mui  bem  que  nunca  poss'  achar 
nenhua  cousa  ond'  aja  sabor, 
1">      se  nom  da  morte;  mais  ar  ei  pavor 

de  mh  a  nom  querer  Deus  tam  cedo  dar.  40 

Mais  se  fez  Deus  a  tam  gram  coita  par 
come  a  de  que  serei  sofredor, 
quando  m'agora  ouver  d'alongar 
20      d'aquesta  terra  u  est  a  melhor 

de  quantas  som,  e  de  cujo  loor  45 

nom  se  pôde  per  dizer  acabar. 

III  (32) 

cf.  M.  p.  5. 
Se  oj'  em  vós  a  nenhum  mal,  senhor, 
mal  mi  venha  d'aquel  que  pód'  e  vai. 
_•">       se  nom  que  matades  mi,  pecador, 

que  vos  servi  sempr'  e  vos  fui  leal  50 

e  serei  ja  sempr'  em  quant'  eu  viver; 
e,  senhor,  nom  vos  venh'  esto  dizer 
polo  meu,  mais  porqu'  a  vós  está  mal. 


1  (*<»)  4  deuassala  II  (si)  lo  quclhe  II  ds  q  gue  lfi  ds  17  ds - 
ata  ]!)  quã  domagora  2o  da  qsta  teira  21  leor  22  pdizer  a  cabar 
III  (82)  23  nieuuos       24  da  quel  que  podeual       29  qa 


L5 

Ca  par  Deus,  mal  vos  per  está,  senhor, 
desi  é  cousa  mui  descomunal  55 

de  matardes  mim.  (pie  merecedor 
nunca  vos  foi  de  mort';  e  pois  que  ai 
.">      de  mal  nunca  Deus  em  vós  quis  poer, 
por  Deus.  senhor,  oom  queirades  fazer 
em  mim  agora  que  vos  este  mal.  GO 

IV  (83) 
ef.  M.  p.  c. 

Que  razoni  cuidades  vós,  mim  senhor, 
dar  a  Deus,  quand'  ant'  el  fordes,  por  mi 
lo      que  matades,  que  vos  noin  mereci 
outro  mal  se  nom  (pie  vos  ei  amor. 
aquel  maior  que  vo-1'  eu  poss'  aver;  65 

ou  que  salva  llii  cuidades  fazer 
da  mha  morte,  pois  per  vós  morto  fôr? 

lõ  Ca  na  mha  morte  nom  a  i  razom 

boa  que  ant'  el  possades  mostrar: 

desi  nom  o  er  podedes  enganar.  7»» 

ca  el  sabe  bem  quam  de  coraçom 

vos  eu  am'  e  que  nunca  vos  errei; 
20       e  porem,  quem  tal  feito  faz,  bem  sei 

cpie  em  Deus  nunca  pód'  achar  perdom. 

Ca  de  pram  Deus  nom  vos  perdoará  75 

a  mha  morte,  ca   el   sabe   mui   bem 
ca  sempre  foi  meu  saber  e  meu  sem 
•_!r>      em  vós  servir;  er  sabe  mui  bem  ju 
(pie  nunca  nos  mereci   por  que  tal 
morte   por   VÓS   ouvesse;   porem    mal  30 

vos  será  quand'  ant'  el  formos  alá. 

III  (82)  l  áa  •'!  que  heu  m'ecedor  5  'is  6  tfs  1\'  (83)  II  se 
non  se  12  quem»  leu  13  salualhi  cuy  dades  15  Ohne  i  wãn  der  vera 
um  eine  silbe  xu  ku/rz.  I'1  ame  nueaos  ouey.  metrum  uml  comtruction 
erheischen  que  21  22  ás  25  ex  Babe  ja  wird  vom  reitn  verlunyt. 
26  meçi      27  ouue  Bse. 


10 


V  (84) 

cf.  M.  p.  8. 

Quant'  eu,  fremosa  ralia  senhor. 
de  vós  receei  aveer, 
ínuif  er  sei  que  nom  ei  poder 
de  m'agora  guardar  que  nom  85 

5      vos  veja:  mais  tal  conforf  ei 
que  aquel  dia  morrerei 
e  perderei  coitas  d'amor. 

E  como  quer  que  eu  maior 
pesar  nom  podesse  veer  !)!) 

1<>      de  que  entom  verei,  prazer 
ei  ende,  se  Deus  mi  perdoni; 
porque  por  morte  perderei 
aquel  dia  coita  que  ei 
qual  nunca  fez  nostro  senhor.  95 

15  E  pêro  ei  tam  grani  pavor 

(1'aquel  dia  grave  veer 

qual  vos  sol  nom  posso  dizer, 

conforf  ei  no  meu  coraçom, 

porque  por  morte  sairei  liio 

"2<>      aquel  dia  do  mal  que  ei 

peior  do  que  Deus  fez  peior. 

VI  (85) 
cf.  M.  p.  9. 

Vós  mi  defendestes,  senhor, 
que  nunca  vos  dissesse  rem 

de  quanto  mal  mi  por  vós  vem;  105 

25      mais  fazede-me  sabedor, 

por  Deus,  senhor,  a  quem  direi 
quam  muito  mal  eu  ja  levei 
por  vós,  se  nom  a  vós,  senhor. 

V  (81)  4  deniagura  5  vos  wird  vom  sinn  wnd  rim/  metrwm  ver- 
langt.  6  monerey  11,  21  <1s  M  qj  lii  da  íjl  2ii  aql  21  da.  sinn- 
los.        VI  (sj)  26  4  eu       26  Da    cera  ist  um    :icri  silben  zu  kurz. 


17 

Ou  a  quem  direi  o  meu  mal  11<> 

se  o  eu  a  vós  nom  disser, 
pois  calar- me  nom  m'é  mester 
e  dizer-vo-ln  mini  mer  valV 
5  e  pois  tanto  mal  sotV  assi, 

se  comvosco  nom  falar  i.  11". 

per  ([iiem  saberedes  meu  mal? 

Ou  a  quem  direi  o  pesar 
que  mi  vós  fazedes  sofrer. 
10  se  o  a  vós  nom  fôr  dizer, 

que  podedes  conselho  dar?  120 

e  porem,  se  Deus  vos  perdom, 
coita  d'este  meu  eoraçom, 
a  (piem  direi  o  meu  pesar? 

YII  (86) 
cf.  M.  p.  II. 

15  d  ano  me  Deus  aguisou  que  vivesse 

em  grani  coita,  senhor,  desque  vos  vi!  125 

ea  logo  m'el  guisou  que  vos  oi 

falar,  desi  quis  que  er  conhocesse 

o  vosso  bem  a  que  el  nom  fez  par; 
20      e  tocV  aquesto  m'el  foi  aguisar 

eutal  que  eu  nunca  coita  perdesse.  130 

E  tod'  est'  el  quis  que  eu  padecesse 
por  muito  mal  (pie  me  Ih'  eu  mereci. 
e  de  tal  guisa  se  vingou  de  mi; 
25      e  com  tod'  esto  nom  quis  (pie  morresse. 

porque  era  meu  bem  de  nom  durar  L35 

em  tani  gram  coita  nem  tam  gram  pesar: 
mais  quis  que  tod1  este  mal  eu  sofresse. 

Assi  nom  er  quis  que  meu  percebesse 
3U      de  tam  grani  meu  mal.  nem  o  entendi. 

ante  quis  el  que  por  viver  assi,  1  10 

e  que  gram  coita  nom  mi  falecesse, 


VI  (85)  12  da         Vil  (86)   20  codaque  a  tomei       29  uielheu   ui'  ed 
2.")  moueaae      27  nê  entã   giebl  eine  silbe  ."  viel. 


18 


que  vos  viss'eu,  u  m'el  fez  desejar 

des  entom  morte  que  mi  nom  quer  dar, 

mais  que  vivendo  peior  attendesse. 

VIII  (87) 

cf.    M.   p.  12. 
Nunca  Deus  fez  tal  coita  qual  eu  ei  145 

5      com  a  rem  do  mundo  que  mais  amei, 
des  que  a  vi,  e  am'  e  amarei. 
N'outro  dia,  quando  a  fui  veer, 
o  demo  lev'  a  rem  que  lh'eu  falei 
de  quanto  lh'ante  cuidara  dizer.  150 

10  Mais  tanto  que  me  d'ant'  ela  quitei 

do  que  ante  cuidara  me  nembrei, 
que  nulha  cousa  ende  nom  minguei; 
mais  quand'  er  quix  tornar  pola  veer 
a  lh'o  dizer,  e  me  bem  esforcei,  155 

15      de  lh'o  contar  sol  nom  ouvi  poder. 

IX  (88) 

cf.  M.  p.  13. 
Da  mha  senhor  que  eu  servi 
sempr'  e  que  mais  ca  mi  amei, 
veed',  amigos,  que  tort'  ei 

que  nunca  tam  gram  torto  vi;  100 

20      ca  pêro  a  sempre  servi 

grand'  é  o  mal  que  mha  senhor 
mi  quer,  mais  quero  -lh'eu  maior 

Mal  que  posso;  sei  per  gram  bem 
lhi  querer  mais  c'a  mim  nem  ai,  165 

25  e  se  aquest'  é  querer  mal, 
estfé  o  que  a  mim  avem; 
ca  pêro  lhi  quero  tal  bem 

grand'  é  o  mal  que  mha  senhor 

mi  quer,  mais  quero -lh'eu  maior  170 


VIII  (87)  6  e  des  quea  ui  e  a  me  aniarey.  Das  e  am  versanfang  ist 
mussig.  S  leua  1 1  cuydaua.  Vgl.  9.  13  qnder  qix.  IX  (SS)  21  prande 
ouial  24  esse  aqste  qrer  25  este  oq  28  Grande  oiual  Das  iibrige 
des  refràns  fehlt. 


19 

Mal  que  posso:  se  per  servir 
e  pela  mais  ea  mim  ninar, 
se  est'é  mal,  a  meu  cuidar 
este  mal  nom  poss'  eu  partir; 
5       ea  pêro  que  a  fui  servir  175 

grand'  é  o  mal  que  mlia  senhor 
mi  quer,  mais  quero -lireu  maior 

Mal  que  poss';  e  pêro  nozir 
nom  mi  devia  desamor, 
1<)      cal  que  no  bem  nom  a  melhor.  180 

X  (89) 
cf.  M.  j).  15. 

Em  grani  coita,  senhor, 
que  peior  que  mort'  é, 
vivo  per  boa  fe. 
e  polo  voss'  amor 
15  esta  coita  sofr' cu  L85 

por  vós,  senhor,  (pie  eu 

Vi  polo  meu  grani  mal; 
e  melhor  mi  será 
de  moirer  por  vós  ja, 
20  e  pois  me  Deus  nom  vai.  L90 

esta  coita  sofr'  eu 
por  vós.  senhor,  que  eu 

Polo  meu  grani  mal  vi; 
e  mais  mi  vai  morrer 

ca  tal  coita  sofrer.  L95 

pois  por  meu  mal  assi 
esta  coita  sofr'  eu 
por  vós,  senhor,  que  eu 

Vi  por  grani   mal  de  mi. 
30  pois  tani  coitad'  and'  eu.  200 

I  parar     5  servir  Grande  Das  Abrigt  fehU.        X  (89)  li  u.  \ò  stehen 
in  einer  zeile.      20  eporsme        cís  cf.  GZ.  XI  \~     -  Esta,  das  iibríg 
refrâns  fehlt  wie  28.      30  coyta  dandeu. 

2* 


2Í 


20 

XI  (90) 
cf.  M.  p.  16. 

Senhor,  pois  que  m'agora  Deus  guisou 
que  vos  vejo  e  vos  posso  falar, 
quero -vo-la  mha  fazenda  mostrar 
que  vejades  como  de  vós  estou: 
5  Vem  mi  gram  mal  de  vós,  ai  mba  senhor,     20.r> 

ein  que  nunca  pos  mal  nostro  senhor. 

E  senhor,  gradesc'  a  Deus  este  bem 
que  mi  fez  em  mi  vós  fazer  veer, 
e  mha  fazenda  vos  quero  dizer 
10      que  vejades  que  mi  de  vós  avem:  210 

Vem  mi  gram  mal  de  vós,  ai  mha  senhor, 
em  que  nunca  pos  mal  nostro  senhor. 

E  nom  sei  quando  vos  ar  veerei 
e  porem  vos  quero  dizer  aqui 
15      mha  fazenda  que  vos  sempr'  encobri,  215 

que  vejades  o  que  eu  de  vós  ei: 

Vem  mi  gram  mal  de  vós,  ai  mha  senhor, 
em  que  nunca  pos  mal  nostro  senhor. 

Ca  nom  pos  em  vós  mal  nostro  senhor. 
20      se  nom  quant' a  mim  fazedes,  senhor.  220 

XII  (91) 
cf.   M.  p.  IS. 

Pois  mha  ventura  tal  é  ja 
que  sodes  tam  poderosa 
de  mim,  mha  senhor  fremosa, 
•  por  mesura  que  em  vós  a, 
25  e  por  bem  que  vos  estará.  225 

pois  de  vós  nom  ei  nenhum  bem, 
de  vós  amar  nom  vos  pes  em, 
senhor. 

XI  (90)  5  lhenmi  7  gradescads  10  auen  .  Vemj  Das  ãbrige  ães 
refrãns  fehlt.  15  sempucobri  17  VGuri  gran  mal  Das  iibrige  fehlt. 
XIJ  (91)  21  tale       27  n.  v.  p.  e.  senhor.     Vgl.  27. 


21 

E  pois  por  bem  nom  teedcs 
que  eu  aja  de  vós  grado  230 

por  quant'  afam  ei  levado 
por  vós;  ca  assi  queredes, 
5  mim  senhor,  te  que  devcdes. 

pois  de  vós  nom  ei  nenhum  bem. 
de  vós  amar  nom  vos  pes  em.  235 

senhor. 

E  lume  d'estes  olhos  meus. 
1"  pois  m'assi  deseinparades 

e  que  me  grado  nom  dades 
como  dam  outras  aos  seus,  240 

mha  senhor,  polo  amor  de  Deus. 
pois  de  vós  nom  ei  nenhum  bem, 
15  de  vós  anuir  nom  vos  pes  em. 

senhor. 

E  eu  nom  perderei  o  sem.  245 

c  vós  nom  perdedes  i  rem. 
senhor. 

XIII  (92) 
et'.  M.  I!'.  Diez  p.  75. 

20  Senhor,  dizem  vos  por  meu  mal 

que  nom  trobo  com  voss'  amor. 

mais  ca  m'ei  de  trobar  sabor:  _'*»<> 

e  nom  mi  valha  Deus  nem  ai 
se  eu  trobo  por  m'em  pagar, 
25  mais  faz -me  voss'  amor  trobar. 

E  essa  que  vos  vai  dizer 
que  trobo  porque  me  paga'  em,  255 

c  nom  por  vós  que  quero  bem, 
mente;  ca   nom   veja   prazer, 
30  se  eu  trobo  por  mViii  pagar, 

mais  faz -me  voss' amor  trobar. 

XII  (91)  I  cassy  i|  redes,  genúgt  dem  metrum  nicht.  li  ben.hfi 
ben  Das  ubrige  dea  refrâm  fehlt,  wienach  16.  1 0  de  senparades  13  da 
18  ren  senhor  Ygl.  S.  20,  27.  Mil  (92)  22  camey  24,  30  meu  pagar 
Vgl.  27.      30  pagai  u,  das  iibrigt  des  refrâns  fehlt. 


22 


E  pêro  quem  vos  diz  que  nom  2(50 

trobo  por  vós  que  sempr'  amei, 
mais  por  grani  sabor  que  m'  eiuV  ei. 
mente;  ea  Deus  nom  mi  perdom, 
5  se  eu  trobo  por  m'  em  pagar, 

mais  faz -me  voss'  amor  trobar.  2i>5 

XIY  (93) 

cf.  M.  p.20. 

Tam  muito  mal  mi  fazedes,  senhor, 
e  tanta  coita  e  afam  levar 
e  tanto  me  vejo  coitad'  andar, 
que  nunca  mi  valha  nostro  senhor 
10  se  ant' eu  ja  nom  queria  morrer  270 

e  se  mi  nom  fosse  maior  prazer. 

Em  tam  gram  coita  viv',  a  grani  sazom, 
por  vós,  senhor,  e  levo  tanto  mal 
que  vos  nom  posso  nem  sei  dizer  qual; 
15       e  por  aquesto  Deus  nom  mi  perdom  275 

se  ant'  eu  ja  nom  queria  morrer 
e  se  mi  nom  fosse  maior  prazer. 

Tam  muit'  é  o  mal  que  mi  por  vós  vem, 
e  tanta  coita  lev'  e  tant'  afam, 
20       que  morrerei  com  tanto  mal  de  pram,  280 

mais  pêro,  senhor,  Deus  nom  mi  dê  bem. 
se  ant' eu  ja  nom  queria  morrer 
e  se  mi  nom  fosse  maior  prazer. 

Ca  mais  meu  bem  é  de  morte  sofrer, 
25       ante  ca  sempr'  em  tal  coita  viver.  285 

XY  (94) 

cf.  M.  p.  22. 

Grave  vos  é  de  que  vos  ei  amor, 
e  par  Deus  aquesto  vefeu  mui  bem, 


XIII  (92)  2   senp  mey       3  o  gm  sabor       4  cfs       5  Nach  por  fehlt 
das  iibrige  des  rcfràns.  XIV  (í»3)  8  ea  fan      9  coy  tandar  gegen  sinn 

u.  metrwm.      15  ds      17,  23  fehlen.      21  deuos,  gibt  keinen  sinn.    Vgl.  9 
u.  15.      25  seinp  tal        XV  (94)  27  ueieu 


23 

mais  cnipero  direi  vos  ua  reni. 

per  boa  fe,  fremosa  mlia  senhor: 

se  vos  grav'  é  de  vos  eu  bem  querer      '      290 
grav'  est  a  mi,  mais  nom  poss'  ai  fazer. 

5  Grave  vos  é,  Item  vej' eu  qu'  é  assi, 

de  que  vos  amo  mais  ca  mim  nem  ai 
e  que  esfé  mha  mort'  e  meu  grani  mal; 
mais  par  Deus,  senhor,  que  por  meu  mal  vi.       295 
se  vos  grav'  é  de  vos  eu  bem  querer, 
10  grav' est  a  mi,  mais  nom  poss' ai  fazer. 

Grave  vos  est.  assi  Deus  mi  perdom, 
que  nom  poderia  mais,  per  boa  fe, 
de  que  vos  am',  e  sei  que  assi  é;  300 

mais  par  Deus,  coita  do  meu  coraçom, 
15  se  vos  grav'é  de  vos  eu  bem  querer, 

grav' est  a  mi,  mais  nom  poss' ai  fazei 

Pêro  mais  grave  dev'  a  mim  de  seer 
quantfé  morte  mais  grave  ca  viver.  305 

XVI  (95) 
cf.  M.  p.  24;  Diez  p.  86 — 7. 

Pois  que  vos  Deus  fez,  mha  senhor. 
20  fazer  do  bem  sempr'  o  melhor, 

c  vós  em  fez  tam  sabedor, 
unha  verdade  vos  direi, 

se  mi  valha  nostro  senhor:  310 

erades  bfa  pêra  rei. 

25  E  pois  sabedes  entender 

sempr'  o  melhor  e  escolher, 

verdade  vos  quero  dizer. 

senhor,  (pie  servh'  e  servirei:  315 

pois  vos  Deus  atai  foi  fazer. 
30  erades  bó*a  peva  rei. 

XV  (94)  i  grauest  ii  possui  f.  7  eqste  gm  mha  morte  m  m 
s,  ii,  ii  ds  8  pTmeu  mol  9  gue  li)  u.  15  fehlen.  12  pod'ia  13  ame 
sei  17  deuiamj  18  quan  te  \Y1  (9ò)  20  de  ben  26  semp«»  melhor 
28  Suhe      29    is  a  tal.     Brades  Deu  Ubrige  des  refrãna  fehlt. 


24 


E  pois  vos  Deus  nunca  fez  par 
de  bom  sem  nem  de  bem  falar, 
nem  fará  ja,  a  meu  cuidar,  320 

niha  senhor,  por  quanto  bem  ei, 
5  se  o  Deus  quizesse  guisar, 

erades  boa  pêra  rei. 

XVII  (96) 

cf.  M.  p.  25. 

Senhor,  desquando  vos  vi 
e  que  fui  vosco  falar,  325 

sabed'  agora  per  mi 
10  que  tanto  fui  desejar 

vosso  bem;  e  pois  é  si, 
que  pouco  posso  durar, 

e  moiro  -  m' assi  de  chão,  330 

porque  mi  fazedes  mal 
15  e  de  vós  nom  ar  ei  ai, 

mha  morte  tenho  na  mão. 

Ca  tam  muito  desejei 
aver  bem  de  vós,  senhor,  335 

que  verdade  vos  direi, 
20  se  Deus  mi  dê  voss'  amor: 

por  quant'  oj'  eu  creer  sei, 
com  cuidad'  e  com  pavor 
meu  coraçom  nom  é  são;  340 

porque  mi  fazedes  mal, 
25  e  de  vós  nom  ar  ei  ai, 

mha  morte  tenho  na  mão. 

E  venho  vo-lo  dizer, 
senhor  do  meu  coraçom,  345 

que  possades  entender 
30  como  prendi  ocajom, 

quando  vos  eu  fui  veer; 
e  por  aquesta  razom 


XVI  (95)  1  (dez)  cts  nuca  4  e  quãto,  verbessert  von  Moura.  5  cts 
XVII  (915)  11  e  llj  Moura  assy  13* chão  21  cts  22  quãto  iou  25  u.  26 
fehlen.      31  Der  vers  ist  um  cine  silbe  zu  kurz. 


2 


inoir'  asai  servind'  em  vão;  350 

porque  a  mim  fazedes  mal 
e  de  vós  nom  ar  ei  ai, 
mha  morte  tenho  na  mão. 

XVIII  (97) 

ef.  M.  p.  27. 
5  Um  tal  orne  sei  eu,  ai  bem  talhada. 

que  por  vós  tem  a  sa  morte  chegada:  355 

veedes  quem  é,  seed'  em  nembrada: 
eu,  mha  dona. 

Um  tal  orne  sei  eu  que  perto  sente 
1<>  de  si  a  morte  chegado  certamente; 

veedes  quem  é,  venha- vos  em  mente:  361 » 

eu,  mha  dona. 

Um  tal  ome  sei  eu,  aquest'  oide, 
que  por  vós  morre,  vo-lo  em  partide; 
15  veedes  (piem  é,  nom  xe  vos  o  bride: 

eu,  mha  dona.  365 

XIX  (98) 
cf.  Bi.  p.  28;  Diez  p.  90. 

Pêro  que  eu  mui  long'  estou 

da  mha  senhor  e  do  seu  bem, 

nunca  me  dê  Deus  o  seu  bem, 

20  pêro  que  m'eu  iam  long'  estou. 

se  nom  é  o  coraçom  meu  '-un 

mais  preto  d' ela  que  o  seu. 

E  pêro  long'  estou  dali 
d'u  agora  é  mha  senhor. 


XVII  (96)  I  Suindenuão  2malede  Das  iibrige  fehlt  XVIII  (97)  6  tena 
che  gada  7  uedes  queme  e  seeden  etc,  verbesseri  nach  li  u.  15  voo  e 
fehlti  Vgl.  E.  Dias,  GZ.  XI  47.  9  Bey  q  pco  sente;  wegen  des  metrums 
ist  eu  nach  ■".  :t<  ergànzen.  lo  dessy  morte  certamente,  isi  »»i  rirei 
silben  zvt  kwrz.  li  uededes  13  Bey  aqstoyde,  vgl.hv  9  M  Der  sinn 
und  das  metrutn  verlangen  em  15  uedes  q  e  Vgl.  vu  7.  XIX  c|si  19  me 
deos  Vgl.  s.  26  v.  '.  2i)  pêro  meu  la  long  estou  lo  mhe  Btou  M 
des  metrums  ist  que  tu  ergànzen,  vgl.  17.      22  predo 


26 


num  aja  bem  da  mlia  senhor. 

pêro  m'eu  long'  estou  d'ali,  375 

se  noin  é  o  coraçom  meu 

mais  preto  d'ela  que  o  seu. 

5  E  pêro  longe  do  logar 

estou,  que  nom  poss'  ai  fazer. 

Deus  nom  mi  dê  o  seu  bemfazer.  380 

pêro  long'  estou  do  logar, 

se  nom  é  o  coraçom  meu 
10  mais  preto  d'ela  que  o  seu. 

Ca  vezes  tem  em  ai  o  seu, 
e  sempre  sigo  tem  o  meu.  385 

XX  (99) 

cf.  M.  p.30. 

Sempr'  eu,  mha  senhor,  desejei, 
mais  que  ai,  e  desejarei 
15  vosso  bem  que  mui  servid'  ei, 

mais  nom  com  asperança 

d'aver  de  vós  bem;  ca  bem  sei  390 

que  nunca  de  vós  averei 
se  nom  mal  e  viltança. 

20  Desej'  eu  mui  mais  d'outra  rem 

o  que  mi  pequena  prol  tem, 

ca  desej'  aver  vosso  bem,  395 

mais  nom  com  asperança 

que  aja  do  mal  que  mi  vem 
25  por  vós  nem  galardom  porem 

se  nom  mal  e  viltança. 

Desej'  eu  com  mui  gram  razom  400 

vosso  bem,  se  Deus  mi  perdom, 
mui  mais  de  quantas  cousas  som. 
30  mais  nom  com  asperança 


XIX  (98)  3  meu  fehlt  4  fchlt  5,  8  logr  6  esto  T  cts  1Q  fehlt 
11  ca  XX  (99)  13  de  seiey  Iti  asperança  18  a  uerey  20  De  seieu 
21    pi       22  deseiau1       23  aspança  q 


27 

que  sol  coid1  c-no  coraçom 
aver  de  vós  por  galardom  105 

se  norn  mal  e  viltança. 

XXI  (100) 

cf.  M.  p  31. 
Se  eu  podess'  ora  meu  coraçom, 
5       senhor,  forçar  a  poder -vos  dizer 
quanta  coita  mi  fazedes  sofrer 
por  vós,  cuid' eu,  assi  Deus  mi  perdom,  II'» 

que  averiades  doo  de  mi. 

Ca,  senhor,  pêro  me  fazedes  mal 
10       e  mi  nunca  quizestes  fazer  bem, 
se  soubessedes  quanto  mal  mi  vem 
por  vós,  cuid'  eu,  par  Deus  que  pód'  e  vai,  1 1 5 

que  averiades  doo  de  mi. 

E  pêro  mh  avedes  gram  desamor. 
15       se  soubessedes  quanto  mal  levei 
e  quanta  coita,  des  que  vos  amei, 
por  vós,  cuid' eu,  per  boa  fe,  senhor,  120 

que  averiades  doo  de  mi; 
E  mal  seria,  se  nom  foss'  assi. 

XXII  (101) 

cf.  M.  p.  33;  Diez  p.  137. 
2U  Quant'  a,  senhor,  que  m'  eu  de  vós  parti. 

atam  muitfa  que  nunca  vi  prazei  !-•"> 

nem  pesar,  e  quero -vos  eu  dizer 
como  prazer  nem  pesar  nom  er  vi: 
perdi  o  sem,  e  nom  poss'  estremar 
25  o  bem  do  mal  nem  prazer  do  pesar. 

E  des  que  m'  eu,  senhor,  per  bua  fe. 
de  vós  parti,  creed'  agora  bem  130 

que  nom  vi  prazer  nem  pesar  de  rem. 


XX  (99)  l  sei  coide          X\l  (100)  5  epoderuos  Zur  corrector  vgl. 

E.  Dias,  l.c.      10  qj  sestes      12  parda      13  auiadea  it  cydeu      18  ao' 

iades;  demj          XXII  (;oi)  Ji»  quanda  —  meude     23  nen  er        \i  wird 
soivol  rum  reim  ais  vom  sinn  erfordert. 


28 


e  aquesto  direi -vos  eu  por  que: 

perdi  o  sem  e  nom  poss'  estremar 
o  bem  do  mal  nem  prazer  do  pesar. 

Ca,  mha  senhor,  bem  des  aquela  vez  135 

5       que  m'  eu  de  vós  parti,  no  coraçom 
nunca  ar  ouv'  eu  pesar  des  entom 
nem  prazer,  e  direi -vos  que  mh  o  fez: 
perdi  o  sem,  e  nom  poss'  estremar 
o  bem  do  mal  nem  prazer  do  pesar.  440 

XXIII  (102) 
ef.  M.  p.  34 ;  St.  no.  90. 

10  Unha  pastor  se  queixava 

muit'  estando  noutro  dia, 

e  sigo  medes  falava, 

e  chorava  e  dizia, 

com  amor  que  a  forçava:  1  lõ 

15  par  Deus,  vi  t'  em  grave  dia, 

ai  amor! 

Ela  s' estava  queixando 
come  molher  com  grani  coita, 
e  que  a  pesar  des  quando  450 

20  nacéra,  nom  fora  cloita; 

porem  dezia  chorando: 
tu  nom  es  se  nom  mha  coita, 
ai  amor! 

Coitas  lhe  davam  amores  455 

25  que  nom  Ih' eram  se  nom  morte; 

e  deitou -s'  antr'  lias  flores 

e  disse  com  coita  forte: 

mal  ti  venha  per  u  fores, 

ca  nom  es  se  nom  mha  morte,  l»>(» 

3o  ai  amor! 


XXII  (101)  l  eu  wird  vom  metruwi  verlangt;  vgl.  s.  27  o.  22.     q.Perdi 
u  sen    Das   Ubrige  des   refrãns  fehlt        7  praz        8   enõ   pos.se  stremar  . 
obõ  do  mal  Das  ubrige  fehlt.        XXIII  (102)  10  quei  nana       15  uitcn  - 
Ay  anior      17  se  staua  qirando      IS  coine  (r)      22  raha  coyla      25  lherã 
26  cdeytoussau     cruzas      2s  malti  venga  pu 


29 

xxrv  (103) 

cf.  M.   p.  35. 

<  ha  vejo  bem,  mlia  senhor. 
que  mi  nom  tem  nenhunlia  prol 
d'  e  -  nu  eoraçom  cuidar  sol 
de  vós,  se  nom  que  o  peior  465 

5  que  mi   vós  poderdes  lazer 

ta  redes  a  vosso  poder. 

Ca  nom  atend'  eu  de  vós  ai. 
nem  er  passa  per  eoraçom, 
se  nostro  senhor  mi  perdom,  170 

10  se  nom  que  aquel  maior  mal 

(pie  mi  vós  poderdes  fazer, 
faredes  a  vosso  poder. 

E  sol  nom  met' eu  em  cuidar 
de  nunca  de  vós  aver  bem.  1-75 

1">  ca  sôo  certo  d'  lia  rem: 

que  o  mais  mal  e  mais  pesar 
que  mi  vós  puderdes  fazer, 
faredes  a  vosso  poder. 

Ca  Deus  vos  deu  end'o  poder  180 

20  e  o  eoraçom  de  mh  o  fazer. 

XXV  (104) 

cf.  M.   1».  37. 

Quem  vos  mui  bem  visse,  senhor. 
com  qnaes  olhos  vos  eu  vi. 
mui  pequena  sazom  a  i. 

guisar -Ih' ia  nostro  senhor  185 

25  que  vives8'em  mui  gram  pesar. 

guisando -Ih'  o  nostro  senhor 
como  mh  a  mi  o  foi  guisar. 

E  quem  vos  bem  com  estes  meus 
olhos  visse,  creede  bem,  190 

XXIV   (103)  8  coraço  12,  18  fehlen  19  ds  uos   (deos)  deu 

XXV  (HM)  21  verlangi  das  metrutn  sowit   di<   construetion  o 


30 


que  se  nom  perdess'  ant'  o  sem, 
que  bem  lhi  guisaria  Deus 

que  vivess'  era  mui  gram  pesar, 

se  Ih'  o  assi  guisasse  Deus 
5  como  mh  a  mi  o  foi  guisar.  495 

E  senhor,  quem  algiía  vez 
com  quaes  olhos  vos  catei 
vos  catasse,  por  quaut'  eu  sei, 
guisar- Ih' ia  quem  vós  tal  fez 
lo  que  vivess' em  mui  gram  pesar,  500 

guisando -Ih' o  quem  vós  tal  fez, 
como  mh  a  mi   o  foi  guisar. 

XXVI  (105) 

cf.  M.  p.  38. 

Nostro  senhor,  ajades  bom  grado 
por  quanto  m'  oje  mha  senhor  falou; 
15       e  tod'  esto  foi  porque  se  cuidou  505 

que  andava  d' outra  namorado; 

ca  sei  eu  bem  que  mi  nom  falara 
se  de  qual  bem  Ih'  eu  quero  cuidara. 

Porque  mi  falou  oj' este  dia, 
2<)       ajades  bom  grado,  nostro  senhor;  510 

e  tod'  esto  foi  porque  mha  senhor 
cuidou  que  eu  por  outra  moiria; 

ca  sei  eu  bem  que  mi  nom  falara, 
se  de  qual  bem  Ih'  eu  quero  cuidara. 

25  Por  quanto  m'  oje  falou,  aja  Deus  515 

bom  grado,  mais  d'  esto  nom  fora  rem, 
se  nom  porque  mha  senhor  cuidou  bem 


XXV  (104)  1  perdessanto  5,  12  verlangcn  das  metrum  soioie  clie 
construction  o  2,  4  ds  7  qes  10  u.  11  fehlen.  XXVI  (105)  15  ecodesto 
—  quesse  Auf  vers  17  folge»  v.  6  u.  7  vou  V.  104:  (se  de  qual  pesar 
guysandolo  nr<>  senhor  ||  como  m  hami  foy  guysar)  IS  benlheu —  cydara 
Nach  ãieser  ersten  strojjlte  folgen  v.  8 — 10  von  V.  104  iii  klammern  (E 
quêuos  be  cõ  estes  uieos  ||  olhos  uissc  creede  ben  ||  q  seno  perdessanto 
sen)  1!)  oiesta  21  pv  qm  ha  22  moiria  .  Ca  sey.  Das  ilbrige  '/es 
refrãns  fehlt.      25  por  q  yeniigt  dem  metrum  nieht;  vyl.  14;  cts 


31 

que  d'  ojrtra  eram  os  desejos  meus ; 

ca  sei  eu  bem  que  mi  nom  falara. 

se  de  qual  bem  Ih' eu  quero  cuidara.  520 

Ca  tal  é  que  ante  se  matara 
5       ca  mi  falar  se  o  sol  cuidara. 

XXVII  (106) 

cf.  M.  p.  40. 

A  mha  senhor  que  eu  por  mal  de  mi 
vi,  e  por  mal  d'  aquestes  olhos  meus 
e  por  que  muitas  vezes  maldezi  525 

mi  eo  mund1  e  muitas  vezes  Deus, 
U>  des  que  a  nom  vi,  nom  er  vi  pesar 

d'  ai,  ca  nunca  me  d'  ai  pudi  nembrar. 

A  que  mi  faz  querer  mal  mi  medes 
e  quanto  amigo  soia  aver.  530 

e  desai-perar  de  Deus,  que  mi  pes, 
15       pêro  mi  tod'  este  mal  faz  sofrer, 

des  que  a  nom  vi,  nom  ar  vi  pesar 
d'  ai,   ca  nunca  me  d'  ai  pudi  nembrar. 

A  por  que  mi  quer  este  coraçom  535 

sair  de  seu  logar,  e  por  que  ja 
20       moir'  e  perdi  o  sem  e  a  razom, 
pêro  m'  este  mal  fez  e  mais  fará, 

des  que  a  nom  vi,  nom  ar  vi  pesar 

d' ai,  ca  nunca  me  d' ai  pudi  nembrar.  540 

XXVIII  (107) 

cf  M.  p.  II. 

Pois  que  vos  Deus,  amigo,  quer  guisar 
25       d' irdes  a  terra  d'u  é  nilia  senhor, 
rog-o-vos  ora  (pie  por  (piai  amor 
vos  ei,  lhi  queirades  tanto  rogar 

que  se  doia  ja  do  meu  mal.  .".  I". 


XXVI  (105)  antesse  c.  XXVII  (106)  13  amigos  S.  anmerkg. 

14  edespar  —  cts       17  fehlt,      22  desqa  nO  Das  Ubrige  des  refràns  fehlt. 


32 


E  cl'  irdes  i  tenli'  eu  que  mi  fava 
Deus  gram  bem.  poi-la  podedes  veer; 
e  amigo,  punhad'  em  lhi  dizer, 
pois  tanto  mal  sofro,  gram  sazom  a. 
5  que  se  doia  ja  do  meu  mal.  550 

E  pois  que  vos  Deus  aguisa  d'  ir  i. 
tenb'  eu  que  mi  fez  el  i  mui  gram  bem. 
e  pois  sabedo-lo  mal  que  mi  vem, 
pedide-lbi  vós  mercee  por  mi 
10  que  se  doia  ja  do  meu  mal.  555 

XXIX  (108) 

ef.  M.  p.  -12. 

A  tal  estado  mb  adusse,  senbor. 
o  vosso  bem  e  vosso  parecer 
que  uom  vejo  de  mi  nem  d' ai  prazer, 
nem  veerei  ja,  em  quant'  eu  vivo  fôr, 
15  u  nom  vir  vós  que  eu  por  meu  mal  vi.         560 

# 

E  queria  mha  moft'  e  nom  mi  vem, 
senbor,  por  que  tamanb'  é  o  meu  mal 
que  nom  vejo  prazer  de  mim  nem  d' ai, 
nem  veerei  ja,  esto  creede  bem, 
20  u  nom  vir  vós  que  eu  por  meu  mal  vi.         505 

E  pois  meu  feito,  senbor,  assi  é, 
querria  ja  mba  morte,  pois  que  nom 
vejo  de  mi  nem  d' ai  nulba  sazom 
prazer,  nem  veerei  ja  per  bona  fe, 
25  u  nom  vir  vós  que  eu  por  meu  mal  vi,         57o 

Pois  nom  avedes  mercee  de  mi. 

XXX  (109) 

cf.  M.  p.  44. 

O  que  vos  nunca  cuidei  a  dizer, 
com  gram  coita,  senbor,  vo-lo  direi, 
porque  me  vejo  ja  por  vós  morrer; 


XXVIII  (107)  2  des  3  punha  dêlhi  5  de  sse  <i  des  8  sabeddo 
s.  anmerkg.  9  Der  vershat  eine  sitbe  :a  wenig;  mi .  (Quem)  Das  ubriye 
fehlt.        XXIX  ( 1  <>S)  17  ta  manhe      22  qiria  —  morte  poys      25  vir  fehlt 


33 

ca  sabedes  que  nunca  vos  falei  575 

de  como  me  matava  voss'  amor: 
ca  Sâbedes  bem  que  d'  outra  senhor 
que  eu  nom  avia  pavor  nem  ei. 

5  E  todo  aquesto  mi  fez  fazer 

o  mui  gram  medo  que  eu  de  vós  ei,  580 

e  desi  por  vos  dar  a  entender 
que  por  outra  morria  de  que  ei, 
bem  sabedes,  mui  pequeno  pavor; 
10  e  des  oi  mais,  fremosa  mba  senhor, 

se  me  matardes,  bem  vo-lo  busquei.  >s  ■ 

E  creede  que  averei  prazer 
de  me  matardes,  pois  eu  certo  sei 
que  esso  pouco  que  ei  de  viver, 
15  que  nenhum  prazer  nunca  veerei; 

e  porque  sõo  d' esto  sabedor.  590 

se  mi  quizerdes  dar  morte,  senhor, 
por  gram  mercee  vo-lo  eu  torrei. 

XXXI  (110) 

cf.  M.  p.  45. 
Que  mui  gram  prazer  que  eu  ei,  senhor, 
"20  quaud'  em  vós  cuid',  e  nom  euid'  e-no  mal 

que  mi  fazedes!  mais  direi-vos  qual  595 

teiih'  eu  por  gram  maravilha,  senhor, 
de  mi  viir  de  vós  mal,  u  Deus  nom 
pos  mal,  de  quantas  e-no  mundo  som. 

25  E  senhor  fremosa,  quando  cuiiUeu 

em  vós  e  nom  e-no  mal  que  mi  vem  liOO 

por  vós,  tod'  aquel  tem])'  eu  ei  de  bem: 
mais  por  gram  maravilha  per  tenh'eu 
de  mi  viir  de  vós  mal.  u  Deus  nom 

.'!<»  pos  mal,  de  quantas  e-no  mundo  som. 

XXX  (109)  l  labedes  3  sabe  deos  i  roiuos  chaniey,  ist  sinnlos,  zw 
correctur  vgl  \.  9,  •">  todaqsto,  genúgi  dem  metrum  nicht.  h»  de  boj 
12  creedes  qauey  13  nine  Is  uolo  terrey,  geniigi  dem  silbenmaas  nicht. 
XXXI  (li")  20  quandeu;  nom  cuydo  m»  23  nur  21  quantos  28  tenheu. 
l>c  nu   Das  iibrige  des  refrãns  /dilt. 

ô 


34 


Ca,  senhor,  mui  grani  prazer  mi  per  é  605 

quancVem  vós  cuid'  e  nom  ei  de  cuidar 
em  quanto  mal  mi  fazedes  levar; 
mais  gram  maravilha  tenh'  eu  que  é 
5  de  mi  viir  de  vós  mal,  u  Deus  nom 

pos  mal,  de  quantas  e-no  mundo  som.         610 

Ca  par  Deus,  semelha  mui  sem  razom 
d'aver  eu  mal  d'u  o  Deus  nom  pos,  nom. 

XXXII  (111) 

cf.  M.  p.  47. 

Senhor  fremosa,  nom  poss'  eu  osmar 
10       que  est  aquel  em  que  vos  mereci 

tani  muito  mal  quam  muito  vós  a  mi  615 

fazedes ;  e  venho  vos  perguntar 

o  por  que  é,  ca  nom  poss'  entender, 

se  Deus  me  leixe  de  vós  bem  achar, 
15       em  que  vo-1'  eu  podesse  merecer. 

Se  é,  senhor,  porque  vos  sei  amar  620 

mui  mais  que  os  os  meus  olhos,  nem  ca  mi 
e  assi  foi  sempre  des  que  vos  vi ; 
pêro  sabedes  que  ei  gram  pesar 
20       de  vós  amar,  mais  nom  poss'al  fazer; 

e  porem  vós,  a  quem  Deus  nom  fez  par,  625 

nom  me  devedes  i  culpa  põer. 

Ca  sabedes  que  se  m'  end'  eu  quitar 
podéra  des  quant'  a  que  vos  servi, 
25       mui  de  grado  o  fezéra  logu'  i; 

mais  nunca  pudi  o  coraçom  forçar  630 

que  vos  gram  bem  nom  ouvess'  a  querer, 
e  porem  nom  dev'  eu  a  lazerar, 
senhor,  nem  devo  porend'  a  morrer. 


XXXI  (lld)  2  qnden  6  injr  —  mal  Das  ubrige  féhtt.  7  ds 
Sduutfs.  XXXIL(lll)  16  Se  hesen'  17  mi  2»  de  uor  21  ás  22  pcer 
2:5  sabe  ds  24  poda  des  quanta  25  ofez'a  20  forcar  27  ouua  ssã  qrer 
2s  alaz'rar    29  seno'  dauiorrer. 


35 

xxxm  (ii2) 

cf.  BI.  p.  48. 

Nom  sei  como  me  salv'  a  mha  senhor, 
se  me  Deus  aut'  os  seus  olhos  lavar,  ii:!"> 

ca  par  Deus,  nom  ei  como  m'a  salvar 
que  me  n<mi  julgue  por  seu  traedor, 
.">  pois  camanho  tenip'  a  que  guareci, 

seu  mandado  oi  e  a  nom  vi. 

E  sei  eu  mui  bem  no  meu  coraçom  640 

o  que  mha  senhor  fremosa  fará. 
depois  que  ant'  ela  fór;  julgar-  m'a 
10       por  seu  traedor  com  mui  gram  razom, 
pois  camanho  temp  'a  que  guareci. 
seu  mandado  oi  e  a  nom  vi.  045 

E  pois  tamanho  foi  o  erro  meu 
que  lhi  fiz  torto  tam  descomunal, 
1  '<       se  mh  a  sa  mui  gram  mesura  nom  vai, 
julgar-m'a  porem  por  traedor  sen. 

pois  camanho  temp  'a  que  guareci.  •"»•",<» 

seu  mandado  oi  e  a  nom  vi. 

E  se  o  juizo  passar  assi. 
2o       ai  cu  cativ',  e  que  será  de  mi ! 

XXXIV  (113) 

cf.  M.  p.  49. 

Quix  bem,  amigos,  e  quer'  e  querrei 
ila  molher  que  me  quis  e  quer  mal  655 

e  querrá;  mais  nom  vos  direi  eu  qual 
cst  a  mulher;  mais  tanto  vos  direi: 
25  quix  bem  e  quer'  e  querrei  tal  molhei 

que  me  quis  mal  senipr  'e  querrá  e  quer. 


XXXIII  (112)  I  salua  mha  4  iulge  6  hii  e  ;i  uon  ayr,  isi 
reim  und  aivn.  12  fehlt  15  Der  vera  isi  mu  ri,,,  silbe  zu  kwz.  \~  ta- 
manho, guareci  und  dos  iibrige  dea  refràns  fehlt.  is  Es  fehU  dem  vera 
fim-  silbe;  :nr  correctwr  vgl.  den  anfang  dea  geleitea  in  \'.  167,  182,  /s-"<. 
19U  ete.  20  catiue  q  —  mj.  XXXIV  (113)  1\  Metrum  o.  .*í,h,  verlangen 
é  oder  cst;  c<jl.  E    l>i:is,  /.  c.     25  q.  li.  e  que  <•  ele. 

*3* 


36 

Quix  e  querrei  e  quero  mui  gram  bem  660 

a  quem  mi  quis  mal  e  quer  e  querrá, 
mais  nunca  ornem  per  mi  saberá 
quem  é;  pêro  direi -vos  ua  rem: 
5  quix  bem  e  quer'  e  querrei  tal  molher 

que  me  quis   mal  sempr'  e  querrá  e  quer.   665 
Quix  e  querrei  e  quero  bem  querer 
a  quem  me  quis  e  quer,  per  bõa  fe, 
mal,  e  querrá;  mais  nom  direi  quem  é; 
LO       mais  pêro  tanto  vos  quero  dizer: 

quix  bem  e  quer'  e  querrei  tal  molher         670 
que  me  quis  mal  sempr'  e  querrá  e  quer. 

XXXV  (114) 

cfr.  M.  p.  50. 
Senhor,  nom  vos  pes  se  me  guisar  Deus 
algunha  vez  de  vos  poder  veer, 
15       ea  bem  creede  que  outro  prazer 

nunca  ctal  verám  estes  olhos  meus,  675 

se  nom  se  mi  vós  fezessedes  bem, 
o  que  nunca  será  per  mulha  rem. 
E  nom  vos  pes  de  vos  veer,  ca  tam 
20       cuitad'  ando  que  querria  morrer. 

se  aos  meus  olhos  podedes  creer  680 

que  outro  prazer  nunca  d'al  verám, 
se  nom  se  mi  vós  fezessedes  bem, 
o  que  nunca  será  per  nulha  rem. 
25  E  se  vós  vir,  pois  que  ja  morr'  assi, 

nom  devedes  ende  pesar  aver;  685 

mais  dos  meo.s  olhos  vos  poss'  eu  dizer 
que  nom  verám  prazer  d'al  nem  de  mi, 
se  nom  se  mi  vós  fezessedes  bem, 
30  o  que  nunca  será  per  nulha  rem; 

Ca  d'  eu  falar  em  mi  fazerdes  bem  690 

como  falo,  faç'  i  mingua  de  sem. 

XXXIV  (113)  3  hom  -  sab'a  6,  12  fehlen.  XXXV  (114)  14  se  nos 
16  (V  ai  ergãnzt  aus  v.  22  u.  2*->;  20  cata  cuytadando  q  qrria  morro  ||  (q 
qrria)  24  fehlt  27  uiays  meos  olhos;  die  construction  sowie  das  metrum 
verlangen dos.  Vyl.2].     2ts  ueerã     29  Nach  vos  fehlt ''das  íibrige.     31  fazedes. 


37 

XXXVI  (115) 

cfr.  M.  p.  52. 

Senhor  fremosa  e  cie  mui  loura  o 
coraçom,  e  querede  vos  doer 
de  mi,  pecador,  que  vos  sei  querer 
melhor  ca  mi;  pêro  soo  certão  695 

5  que  mi  queredes  peior  d'  outra  rem, 

pêro,  senhor,  quero -vos  eu  tal  bem 

Qual  maior  poss',  e  o  mais  encoberto 
que  eu  poss';  e  sei  de  Brancafrol 
que  lhi  nom  ouve  Flores  tal  amor  700 

10       qual  vos  eu  ei;  e  pêro  sõo  certo 

que  mi  queredes  peior  d'  outra  rem, 
pêro,  senhor,  quero -vos  eu  tal  bem 

Qual  maior  poss';  e  o  mui  namorado 
Tristam  sei  bem  que  nom  amou  Iseu  T'»:. 

15       quant'  eu  vos  amo,  esto  certo  sei  eu: 
c  con  tod'  esto  sei,  mao  pecado. 

que  mi  queredes  peior  d'  outra  rem; 
pêro,  senhor,  quero -vos  eu  tal  bem 

Qual  maior  poss',  e  tod'  aquest'  avem  710 

20       a  mim.  coitad'  e  que  perdi  o  sem. 

XXXYII  (117) 

cfr.  M.  p.  55. 
Ora,  senhor,  nom  poss'  eu  ja 
por  nenhunha  guisa  sofrer 
que  me  nom  ajam  d'  entender 
o  que  eu  muito  receei;  71*> 

25  ca  m'entenderáni  que  vos  sei. 

Senhor,  melhor  ea  mi  querer. 

Esto  receei  eu  muito  a; 
mais  esse  vosso  parecer 
me  faz  assi  o  sem  perder  720 


XXX VI  (115)  i  (ia;  lonçao  ::  sej  que  rei  s  possessey  de  brãcha 
trol  '.i  Horcs  ih  certao,  reimt  nicht  mil  encoberto.  12,  is  fehlen 
14  trista     iíi  Qal  -  todaqstauS.    W.WIl  (117)   '1  oque  en     "-'T  recehei. 


38 


que  des  oi  mais,  pêro  m'  é  greu. 
entenderam  que  vos  sei  eu 

Senhor,  melhor  ca  mi  querer. 

Vós  veed'  em  como  será; 
5  ca  par  Deus,  nom  ei  ja  poder  725 

que  em  mim  nom  possa  veer 
quem  quer  que  me  vir  des  aqui 
que  vós  sei  eu,  por  mal  de  mi, 

Senhor,  melhor  ca  mim  querer. 

XXXYIII  (118) 

cíí.  M.  p.  56. 

10  Senhor,  oj'  ouvess'  eu  vagar  730 

e  Deus  me  dess'  end'  o  poder, 

que  vos  eu  podesse  contar 

o  grani  mal  que  mi  faz  sofrer 

esse  vosso  bom  parecer, 
15  Senhor,  a  que  el  nom  fez  par.  735 

Ca  se  vos  podess'  i  falar, 
cuidaria  muit'  a  perder 
da  gram  coita  e  do  pesar 
com  que  m'  oj'  eu  vejo  morrer; 
20  ca  me  nom  pód'  escaecer  740 

esta  coita  que  nom  a  par. 

Ca  me  vós  fez  Deus  tant  'amar, 
er  fez  vos  tam  muito  valer, 
que  nom  poss'  oj'  em  mi  osmar, 
25  senhor,  como  possa  viver,  745 

pois  me  nom  queredes  tolher 
esta  coita  que  nom  a  par. 

XXXIX  (119) 

cfr.  M.  p.  58. 
Que  soidade  de  mha  senhor  ei 
Quando  me  nembra  d'  ela  qual  a  vi, 
3o       e  que  me  nembra  que  bem  a  oi  750 


XXXVII  (117)    1  poine        5  cts.  XXXVIII  (118)    10    oiuuesseu 

19  uioieu    20  pode  scaecer    22  ds    24  possoiêmj.    XXXIX  (119)  29  dela 
qual  a  mi 


39 

falar;  c  por  quanto  bem  d'  ela  sei, 

rogu'  eu  a  Deus  que  end'  a  o  poder, 
que  mh  a  leixe,  se  lhi  prouguer,  veer 

Cedo;  ea  pêro  mi  nunca  faz  bem, 
5       se  a  nom  vir,  nom  me  posso  guardar  755 

d'  ensandecer  ou  morrer  com  pesar; 
e  porque  ela  tod'  em  poder  tem. 

rogu'  eu  a  Deus  que  end'  a  o  poder 
que  mb  a  leixe,  se  lhi  prouguer,  veer 

10  Cedo;  ca  tal  a  fez  nostro  senhor,  760 

de  quantas  outras  no  mundo  som 
nom  lhi  fez  par.  a  la  minha  fe,  nom ; 
e  poi-la  fez  das  melhores  melhor, 

rogu'  eu  a  Deus  que  end  'a  o  poder, 

15  que  mh  a  leixe,  se  lhi  prouguer,  veer  705 

Cedo;  ca  tal  a  quizo  Deus  fazer, 
que  se  a  nom  vir,  nom  posso  viver. 

XL  (120) 
cfr.  M.   p.  59. 

Pêro  eu  dizer  quizcsse, 
creo  que  nom  saberia 
20  dizer,  nem  er  poderia.  77<> 

per  poder  que  eu  ouvesse. 
a  coita  que  o  coitado 
sofre  que  é  namorado; 
nem  er  sei  quem  m'  o  crevesse. 

25  Se  nom  aquel  a  quem  desse  775 

amor  coita  todavia, 

qual  a  mim  dá  uoit  'e  dia. 

Este,  cuido,  que  tevesse 

que  digu'  eu  muit'  aguisado: 
30  ca  outr'  ornem  nom  é  nado  780 

que  esto  creer  podesse. 


XXXIX  (11'.»)     •',  dessandecei     8  dea      li  da      16  qls,  genúgi  dem 
metrum  nícht;  ds.    XL  (120)  25  a  q]  aq    27  ql 


40 


E  porem  quem  bem  soubesse 
esta  coita,  bem  diria 
e  sol  nom  duvidaria, 

que  coita  que  Deus  fezesse  785 

5  nem  outro  mal  atiçado 

nom  fez  tal,  nem  é  pensado 
domem  que  lhi  par  pozesse. 

XLI  (121) 

cfr.  M.  p.  61. 
Ai  senhor  fremosa,  por  Deus, 
e  por  quam  boa  vos  el  fez,  790 

10  doede-vos  algunha  vez 

de  mim  e  d'  estes  olhos  meus 
que  vos  virom  por  mal  de  si, 
quando  vos  virom,  e  por  mi. 

E  porque  vos  fez  Deus  melhor  705 

15  de  quantas  fez,  e  mais  valer, 

querede-vos  de  mini  doer 
e  d'estes  nieos  olhos,  senhor, 

que  vos  virom  por  mal  de  si, 

quando  vos  virom,  e  por  mi.  800 

2o  E  porque  o  ai  nom  é  rem, 

se  nom  o  bem  que  vos  Deus  deu. 

querede-vos  doer  do  meu 

mal  e  dos  meus  olhos,  meu  bem, 

que  vos  virom  por  mal  de  si,  805 

25  quando  vos  virom,  e  por  mi. 

XLII  (122) 

cf.  M.  p.  62. 
Senhor  fremosa,  por  qual  vos  Deus  fez 
e  por  quanto  bem  em  vós  quis  poer, 
se  m'  agora  quizessedes  dizer 
o  que  vos  ja  perguntei  outra  vez,  810 

30      tenho  que  mi  fariades  gram  bem 


XL  (120)    2   diua      4   ás.         XLI    (121)    12  uirou      13    mi       14   ds 
15  des  quantas      19,  25  féhlen     21  ds. 


41 

de  mi  dizerdes  quanto  mal  mi  vem 
por  vós,  se  vos  est'  é  loor  ou  prez. 

Ca  se  vos  fosse  ou  prez  ou  loor 
de  me  matardes  seria  razom,  815 

5       e  nom  diria  eu  porende  nom; 
mais  (Vatanto  seede  sabedor 
que  nenhum  prez  nem  loor  nom  vos  é; 
ant'  errades  muito,  per  boa  fe, 
de  me  matardes,  fremosa  senhor.  82<> 

10  E  sabem  quantos  sabem  vós  e  mi 

que  nunca  cousa  come  vós  amei; 

desi  sabem  que  nunca  vos  errei, 

e  er  sabem  que  sempre  vos  servi 

o  melhor  que  pud'  e  soubi  cuidar;  825 

15      e  porem  fazedes  de  me  matar 

mal,  pois  vo-1'eu,  senhor,  nom  mereci. 

XLIII  (123) 

cf.  M.  p.  64;    Diez  p.  88. 
Quer'  eu  em  maneira  de  proençal 
fazer  agora  um  cantar  d'amor, 
e  querrei  muif  i  loar  mha  senhor  830 

20       a  que  prez  nem  fremosura  nom  tal. 
nem  bondade;  e  mais  vos  direi  em: 
tanto  a  fez  Deus  comprida  de  bem 
que  mais  que  todas  las  do  mundo  vai. 

Ca  mha  senhor  quizo  Deus  fazer  tal.  835 

25       quando  a  fez,  que  a  fez  sabedor 

de  todo  bem  e  de  mui  gram  valor, 

e  com  tod'  esty  é  mui  comunal 

ali  u  deve;  er  deu-llii  bom  sem. 

e  desi  nom  llii  fez  pouco  de  bera  840 

30      quando  nom  quis  que  Ih'  outra  fóss'  igual. 

M.II  (122)  :\  Ca  seuos  fosse  |  ou  prez  ou  leoi  5  p'en  d       6  da 

tato       9  fremosa  mha  senhor,  gibi  eine  siU>e  zu  viel.  13  /'"  erste  vers- 

hàlfte  isi  um  rmc  silbe  zu  km           XI. 111  (123)  21  Ss  27  todeste  m.  e., 
geniiyt  dem  metrwm  nickt. 


42 


Ca  em  mha  senhor  nunca  Deus  pos  mal, 
mais  pos  i  prez  e  beldad'  e  loor 
e  falar  mui  bem,  e  riir  melhor 
que  outra  molhei* ;  desi  é  leal  845 

5       muit',  e  por  esto  nom  sei  oj'  eu  quem 
possa  compridamente  no  seu  bem 
falar,  ca  nom  a,  tra-lo  seu  bem,  ai. 

XLIV  (124) 

cf.  M.  p.  65. 

Mesura  seria,  senhor, 
de  vós  amercear  de  mi,  850 

10  que  vós  em  grave  dia  vi, 

e  em  mui  grave  voss'  amor, 

tam  grave,  que  nom  ei  poder 

d'  aquesta  coita  mais  sofrer 

de  que,  muit'  a,  fui  sofredor.  855 

15  Pêro  sabe  nostro  senhor 

que  nunca  vo-1'eu  mereci, 

mais  sabe  bem  que  vós  servi, 

des  que  vos  vi,  sempr'  o  melhor 

que  nunca  eu  pudi  fazer;  860 

20  porem  querede  vos  doer 

de  mim,  coitado  pecador. 

Mais  Deus  que  de  tod'  é  senhor, 
me  queira  poer  conselh'  i, 
ca  se  meu  feito  vai  assi,  865 

25  e  m'el  nom  fôr  ajudador 

contra  vós  que  el  fez  valer 
mais  de  quantas  fezo  nacer, 
moir'  eu,  mais  nom  merecedor. 

Pêro  se  eu  ei  de  morrer  870 

30  sem  vo-lo  nunca  merecer, 

nom  vos  vej'  i  prez  nem  loor. 


XLIV  (124)  11  uossam'     13  sof.     19  q  nuca  p.  f.,  geniigt  ãem metrwm 
nicht.     22  ds     23  con  selhi     25  auidador. 


43 
XLV  (125) 

cf.  M.  p.  67. 
Que  estranho  que  mb  é,  senhor, 
e  que  gram  coita  d'  endurar, 
quando  cuid'em  mi,  de  nembrar  875 

de  quanto  mal  fui  sofredor 
5  des  aquel  dia  que  vos  vi; 

e  tod'  este  mal  eu  sofri 
por  vós  e  polo  voss'  amor. 
Ca  des  aquel  tempo,  senhor,  88<> 

que  vos  vi  e  oi  falar, 
10  nom  perdi  coitas  e  pesar, 

nem  mal  nom  podia  maior, 
e  aquesto  passou  assi: 

e  tod'  este  mal  sofri  885 

por  vós  e  polo  voss'  amor. 
15  E  porem  seria,  senhor, 

gram  bem  de  vos  amercear 
de  mim  que  ei  coita  sem  par, 
de  qual  vós  sodes  sabedor  89<> 

que  passou  e  passa  per  mi 
20  e  tod'  este  mal  sofri 

por  vós  e  polo  voss'  amor. 

XLVI  (126) 

cf.  M.  p.  68. 
Senhor',  cuitad'  é  o  meu  coraçom 
por  vós,  e  moiro,  se  Deus  mi  perdom.  805 

por  que  sabede  que  des  que  entom 
25  vos  vi,  desi 

nunca  coita  perdi. 
Tanto  me  coita  e  trax  mal  amor 
que  me  mata,  seed'  cm  sabedor;  900 

e  tod'  aquesto  ó  des  que,  senhor. 
30  vos  vi,  desi 

nunca  coita  perdi. 


XLV  (125)  ti  codeste  12  assy  ||  e  todo.  Das  iibrige  des  refràns  fehlt. 
18  de  ql  li»  uij  ||  E  tode.  Dm  ilbrige  fehlt.  XLVI  (126)  i\  entou 
27  tarix.     Cf.  E.  Dias,  l.  c.       30  \uos  mi.    Das  iibrige  fehlt. 


44 


Cu  de  me  matar  amor  nom  m'  é  greu. 
atanto  mal  sofro  ja  em  poder  seu;  905 

e  tod'  aquest'  é,  senhor,  des  quand1  eu 
vos  vi,  desi 
5  nunca  coita  perdi. 

XLYII  (127) 

cf.  M.  p.  70;    Diez.  p.  83  —  4. 

Proençaes  soen  mui  bem  trobar 
e  dizem  eles  que  é  com  amor;  910 

mais  os  que  trobam  no  tempo  da  frol 
e  nom  em  outro,  sei  eu  bem  que  nom 
1<>       am  tam  gram  coita  no  seu  coracom 
qual  m'  eu  por  mba  senhor  vejo  levar. 

Pêro  que  trobam  e  sabem  loar  915 

sas  senhores  o  mais  e  o  melhor 
que  eles  podem,  soo  sabedor 
15       que  os  que  trobam  quand'  a  frol  sazom 
a,  e  nom  ante,  se  Deus  mi  perdom, 
nom  am  tal  coita  qual  eu  ei  sem  par.  920 

Ca  os  que  trobam  e  que  s'  alegrar 
vam  e-no  tempo  que  tem  a  color 
20       a  frol  comsigu'  e  tanto  que  se  for 
aquèl  tempo,  logu'  em  trobar  razom 
nom  am,  nem  vivem  em  qual  perdiçom  925 

oj'  eu  vivo,  que  pois  m'  a  de  matar. 

XLYIII  (128) 

cf.  M.  p.  71. 

Preguntar-vos  quero  por  Deus, 
25  senhor  fremosa,  que  vos  fez 

mesurada  e  de  bom  prez, 
que  pecados  forom  os  meus  930 

que  nunca  tevestes  por  bem 
de  nunca  mi  fazerdes  bem. 


XLVI  (12(i)  1 — 2  Ca  de  me  matr  amor  ||  no  me  geu  etanto  mal 
sofro  ia  enpoder  seu;  2  zu  atanto  statt  etanto  vyl.  £.  Dias,  l.  c.  3 —  4: 
vos  uj.  desi  nuca.  XLVII  (127)  13  may  eo  16  ds  18  -1!)  qssalegrar 
uã  ||  eno  t.  q.  etc.      22  tiinê  ql.        XLVIII  (128)  27  toro»;. 


45 

Pêro  sempre  vos  soub'  amar 
des  aquel  dia  que  vos  vi. 
mais  que  os  meus  olhos  em  mi.  935 

e  assi  o  quis  Deus  guisar 
5  que  nunca  tevestes  por  bem 

de  nunca  mi  fazerdes  bem. 
Des  que  vos  vi,  sempr'  o  maior 
bem  que  vos  podia  querer.  940 

vos  quiji  a  todo  meu  poder; 
10  e  pêro  quis  nostro  senhor 

que  nunca  tevestes  por  bem 
de  nunca  mi  fazerdes  bem. 
Mais,  senhor,  a  vida  com  bem  945 

se  cobraria  bem  por  bem. 

XLIX  (129) 

cf.  M.   p.  73. 
1">  De  muitas  coitas,  senhor,  que  levei 

des  que  vos  soubi  mui  grani  bem  querer, 
par  Deus,  nom  poss'  oj'  eu  mi  escolhei' 
end'  a  maior;  mais  per  quant'  eu  passei  950 

de  mal  em  mal,  e  peior  de  peior, 
20  nom  sei  qual  é  maior  coita,  senhor. 

Tantas  coitas  levei  e  padeci 
des  que  vos  vi,  que  nom  poss'  oj'  osmar 
end'  a  maior,  tantas  forom  sem  par;  955 

mais  de  tod'  esto  (pie  passou  por  mi 
25  de  mal  em  mal,  e  peior  de  peior. 

nom  sei  qual  é  maior  coita,  senhor. 
Tantas  coitas  passei  dela  sazom 
que  vos  eu  vi.  senhor,  per  boua  fe,  960 

que  nom  poss'  osmar  a  maior  qual  é; 
.'!<>       mais  das  (pie  passei,  se  Deus  mi  perdom, 
de  mal  em  mal,  e  peior  de  peior. 
nom  sei  qual  é  maior  coita,  senhor. 

XLYIII  (128)    3  nn     i  'is     ■">  oeuestes.        XI, IX  (129)  17  escolher 

(mi    escolher)      IH    ileui.il    ea    m.      22    posso    iosm.ir      2-1    iorotn    seu    par. 

2-1  mi.    Dc  mal      Das  tibrige  fehU.      28  /'o    vera   ixt   um    ertoei  ailben   rw 

kurz.      30  (l;i  que:    c/jl.  27.  'is  mi  perdõ.    Do  mal  eu.     Doa  iibrige  fehlt. 


46 

L  (130) 

cf.  M.   p.  74. 

Nostro  senhor,  se  averei  guisado  965 

de  mha  senhor  mui  fremosa  veer, 
que  mi  nunca  fezo  nenhum  prazer 
e  de  que  nunca  cuid'  aver  bom  grado, 
5       pêro  filhar- Ih'  ia  por  galardom 

de  a  veer,  se  soubesse  que  nora  970 

Ih'  era  tam  grave,  Deus  foss'  em  loado. 

Ca  mui  gram  temp'  a  que  ando  coitado 
se  eu  podesse  pola  ir  veer, 
10       ca  depois  nom  me  pód'  escaecer 

qual  eu  a  vi,  u  ouvi  Deus  irado;  975 

ca  verdadeira  mente  des  entom 

nom  trago  mig'  aqueste  coraçom, 

nem  er  sei  de  mim  parte  nem  mandado. 

15  Ca  me  tem  seu  amor  tam  atiçado 

des  que  se  nom  guisou  de  a  veer,  980 

que  nom  ei  em  mim  força  nem  poder, 
nem  dormho  rem  nem  ei  em  mim  recado; 
e  porque  viv'  em  tam  gram  perdiçom, 

20      que  mi  dê  morte,  peç'  a  Deus  perdom, 

e  perderei  meu  mal  e  meu  cuidado.  985 

LI  (131) 

cf.  M.  p.  76. 
Senhor,  pois  me  nom  queredes 
fazer  bem,  nem  o  teedes 
por  guisado, 
25  Deus  seja  porem  loado; 

Mais  pois  vós  mui  bem  sabedes  990 

o  torto  que  mi  fazedes, 

gram  pecado 
avedes  de  mi,  coitado. 

L  (130)  1  guydado  3 — 1  quemi  nunca  fez  prazer  ||  ne  hun  ede  (pie 
nuca  cuydMiíer  ||  ne  bõ  grado  3  ist  um  eine  silbe  zu  lewrz  7  getremd  In 
lhera  tan  grane  ||  deos  fossen  loado  lo  podescae  cer  11  ql  eu  ui;  der 
sinn  sowie  das  metrum  verlanyeu  a;  ds  12  desencõ  14  deuii  per  te 
20  peca  ds     2lperdey,  corrigirt  von  Moura.     LI  (131)  22  queredos     25  seia 


47 

E  pois  que  vos  nom  doedes 
de  mim,  e  sol  nom  avedes  995 

em  cuidado, 
em  grave  dia  fui  nado; 

5  Mais  par  Deus,  senhor,  seeredes 

de  mim  pecador,  ca  vedes 

mui  doado  1000 

moir',  e  de  vós  nom  ei  grado. 
E  pois  mentes  nom  metcdes 
10  no  meu  mal,  nem  corregedes 

o  estado 
a  que  m'  avedes  chegado,  L005 

De  me  matardes  faredes 
meu  bem,  pois  m'  assi  tragedes 
15  estranhado 

do  bem  que  ei  desejado. 

E  senhor,  sol  nom  pensedes  lolo 

que,  peio  mi  morte  dedes, 
aguardo 
20  ond'  eu  seja  mais  pagado. 

LII  (132) 

cf.  M.  p.  78. 

Que  grave  coita,  senhor,  é 
a  quem  a  sempr'  e  desejar  1015 

o  vosso  bem,  que  nom  a  par, 
com'  eu  fay';  e  per  boa  fe, 
25  se  eu  a  Deus  mal  mereci, 

bem  se  vinga  per  vós  em  mi. 
Tal  coita  mi  dá  voss'  amor  1020 

e  faz -me  levar  tanto  mal, 
que  esto  m'  é  coita  mortal 
30  de  sofrer;  e  porem,  senhor, 

se  eu  a  Deus  mal  mereci, 

bem  se  vinga  per  vós  em  mi.  1025 


LI  (131)  5  ds  li  d  esta  da  19  —  20  bilden  eine  zeile;  aguado 
ist  druckféhler  fúr  aguado  s.anmkg.  20  seya.  LII  ( 1 32)  2  a  quen  sempra 
deseiar   s.  anmkg.      7  deuossamor,   der   conjunctiv    wãre   hier    mrichtig. 

31 — 32    seu    eu   ads. 


48 


Tal  coita  sofr',  a  gram  sazom, 
e  tanto  mal  e  tant'  afam 
que  par  de  morte  m'  é  de  pram; 
e  senhor,  por  esta  razom, 

se  eu  a  Deus  mal  mereci,  1030 

bem  se  vinga  por  vós  em  mi. 

E  quer- se  Deus  vingar  assi, 
como  Uri  praz,  per  vós  em  mi. 


LIII  (133) 

et'.  M.   p.  79. 

De  mi  fazerdes  vós,  senhor, 
10  bem  ou  mal,  to  d'  est'  em  vós  é.  1035 

e  sofrer  m'  é,  per  boa  fe, 

o  mal ;  ca  o  bem,  sabedor 

soo,  que  o  nom  ei  d'  aver; 

mais  que  grani  coif  a  de  sofrer 
15  quem  c  coitado  pecador!  1040 

Ca  no  mal,  senhor,  viv'  oj'  eu 
que  de  vós  ei;  mais  nulha  rem 
nom  atendo  de  vosso  bem, 
e  cuido  sempre  no  mal  meu 
20  que  pass'  e  que  ei  de  passar  1045 

com  aver  sempr'  a  desejar 
o  mui  grani  bem  que  vos  Deus  deu. 

E  pois  que  eu,  senhor,  sofri 
e  sofro  por  vós  tanto  mal, 
25  e  que  de  vós  nom  attend'  ai,  1050 

em  que  grave  dia  naci 
que  eu  de  vós  por  galardom 
nom  ei  d'  aver  se  coita  nom, 
que  sempr   ouvi  des  que  vos  vi. 

LIl  (132)  5  —  6  se  eu  acís  mal.  7  ds  8  pz  inf  LIII  (133)  II  e 
sofrer  me  14  coyta  de  s.  15  que  me  16  uquo  ieu  21  senp9  deseiar; 
vgl.  :it  L1I.  2      22  cfs      2!i  sempuuj. 


49 

LIV  (134) 
cf.  M.  p.  81. 

Assi  me  trax  coitado  1055 

e  aficad'  amor, 

e  tam  atormentado. 

que  se  nostro  senhor 
5  a  ma  senhor  nom  met'  em  cor 

que  se  de  mi  doa  cTamor,  L060 

nunca,  avereí  prazer  e  sabor. 
Ca  viv'  em  tal  cuidado 

come  quem  sofredor 
10  é  de  mal  atiçado 

que  nom  pôde  maior,  1065 

se  mi  nom  vai  a  que  em  forte 

ponto  vi;  ca  ja  da  morte 

ei  mui  gram  prazer  e  nenhum  pavor. 
15  E  faço  mui  guisado, 

pois  sõo  servidor  1(170 

da  que  mi  nom  dá  grado, 

querendo -Ih'  eu  melhor 

ca  mim  nem  ai;  porem,  entom 
20  conort'  eu  nom  ei  ja  se  nom 

da  mort',  ende  sõo  desejador.  1075 

LY  (135) 

cf.  M.  p.  83. 
O  gram  viç'  e  o  gram  sabor 
e  o  gram  comforto  que  ei, 
é  porque  bem  entender  sei 
25       que  o  gram  bem  da  mha  senhor 

nom  querrá  Deus  que  err'  em  mi.  1<»V|1 

que  a  sempr'  amei  e  servi 
e  lhi  quero  ca  mim  melhor. 
Esto  me  faz  alegr'  andar 
30       e  mi  dá  comfort'  e  prazer, 


LTV  (134)  5  me  tencor  *>  ca  arerey  12— M  Versabtheilung : 
for  ||  to  .  .  .  damor  ||  tey  praz  enS  hO  pauor.  Zur  emendation  s.  anmkg. 
lb  inoelhor       19  Es  fehlen    zwei  silben  u.  der  reim  su  doui.         LV  (i."."ii 

30  cõforte  praz. 

4 


50 

cuidand'  em  como  poss'  aver  1085 

bem  d'aquela  que  nom  a  par, 
e  Deus  que  lbi  fez  tanto  bem, 
nom  querrá  que  o  seu  bom  sem 
5       err'  em  mim,  quant'  é  meu  cuidar. 

E  porend'  ei  no  coraçom  1090 

mui  gram  prazer;  ca  tal  a  fez 
Deus  que  lhi  deu  sem  com  bom  prez 
sobre  quantas  no  mundo  som, 
10      que  nom  querrá  que  o  bom  sem 

err'  em  mirn,  mais  dar- mb -a,  cuid'  em,  1095 

d'ela  bem  e  bom  galardom. 

LYI  (136) 

cf.  M.   p.  84. 
Senhor,  que  de  grad'  oj'  eu  querria, 
se  a  Deus  e  a  vós  aprouguesse, 
15       que  u  vós  estades,  estevesse 

com  vós,  que  por  esto  me  terria  1100 

por  tam  bem  andante 
que  por  rei  nem  ifante 
des  ali  adeante 
20  nom  me  cambbaria. 

E  sabendo  que  vos  prazeria  1105 

que  u  vós  morassedes,  morasse, 
e  que  vós  eu  viss'  e  vós  falasse, 
terria- me,  senbor,  todavia 
25  por  tam  bem  andante 

que  por  rei  nem  ifante  1110 

des  ali  adeante 
nom  me  cambbaria. 

Ca,  senhor,  em  gram  bem  viveria, 
30      se  u  vós  vivessedes,  vivesse, 

e  sol  que  de  vós  est'  entendesse,  1115 

LV  (135)  2  da  qla  3  ds  5  euêtnj  7  ca  wird  vom  sinn  und 
vom  metrwm  verlangt,  S  ds  seu  co.  LVI  (130)  13  grado  ieu  14  prou- 
guesse.     Es  fehlt   dem  vers    eine  silbe.      21    sapendo        26  —  28  fehlen. 


51 

tevria-me,  e  razom  faria 
por  tam  bem  andante 
que  per  rei  nem  ifante 
des  ali  adeante 
5  noin  me  cambharia.  1120 

LVII  (137) 

cf.  M.  80;  C.  A.  P.  no  X. 
Unha  pastor  bem  talhada 

cuidava  em  seu  amigo, 

e  estava,  bem  vos  digo, 

per  quant,  eu  vi,  mui  coitada; 
10       e  diss':  oi  mais  nom  é  nada  1125 

de  fiar  per  namorado 

nunca  molher  namorada. 

pois  que  mh  o  meu  a  errado. 
Ela  tragia  na  mão 
15       um  papagai  mui  fremoso,  1130 

cantando  mui  saboroso, 

ca  entrava  o  verão; 

e  diss':  «Amigo  loução, 

que  faria  per  amores, 
20       pois  m'  errastes  tam  em  vão?"  1135 

E  caeu  antr'  unhas  flores. 
Unha  grani  peça  do  dia 

jouv'  ali,  que  nom  falava, 

e  a  vezes  acordava 
25       e  a  vezes  esmorecia;  111" 

e  diss':  „Ai  Santa  Maria! 

que  será  de  mim  agora  V" 

E  o  papagai  dizia: 

„Bem,  por  quant'  eu  sei,  senhora". 
30  „Se  me  queres  dar  guarida",  1  I  l"> 

diss'  a  pastor,  „di  verdade, 

papagai,  por  caridade, 

ca  morte  m'  c  esta  vida". 


LV  (135)  1  terrya  me  r.  f.  emendierl  von  E.  Di:is  /.  c.  p.  18.  |.\  I 
(130)  3  —  5  fehlen.  LVII  13")  8  Emendation  von  l>i< :  l.  c  p.  137, 
17  en  tnma    21  ca  eu  au  tnin  lias     23  iouuali. 

4* 


52 

Diss'  el:  „  Senhora  comprida 

de  bem,  e  nom  vos  queixedes,  1150 

ea  o  que  vos  a  servida, 

erged'  olho  e  vee-lo-edes. 

LVIII  (138) 

cf.  M.  p.  88. 
5  Senhor  fremosa,  pois  no  coraçom 

nunca  pozestes  de  mi  fazer  bem, 
nem  mi  dar  grado  do  mal  que  mi  vem  1155 

por  vós,  siquer  teede  por  razom, 

senhor  fremosa,  de  vos  nom  pesar 
10  de  vós  veer,  se  mh  o  Deus  aguisar. 

Pois  vos  nunca  no  coraçom  entrou 
de  mi  fazerdes,  senhor,  se  nom  mal,  11  GO 

nem  ar  atendo  jamais  de  vós  ai, 
teede  por  bem,  pois  assi  passou, 
15  senhor  fremosa,  de  vos  nom  pesar 

de  vós  veer,  se  mh  o  Deus  c/guisar. 

Pois  que  vos  nunca  doestes  de  mi,  1105 

er  sabedes  quanta  coita  passei 
por  vós,  e  quanto  mal  lev'  e  levei, 
20      teede  por  bem,  pois  que  est  assi, 

senhor  fremosa,  de  vos  nom  pesar 

de  vós  veer,  se  mh  o  Deus  «guisar.  1170 

E  assi  me  poderedes  guardar, 
senhor  fremosa,  sem  vos  mal  estar. 

LIX  (139) 

cf.  M.  p.  89. 
25  Nunca  vos  ousei  a  dizer 

o  gram  bem  que  vos  sei  querer, 
senhor  d'  este  meu  coraçom;  1175 

mais  áque  m'em  vossa  prizom, 
de  que  vos  praz  de  mi  fazer. 

LVII(137)  1  senhor  c;  vgl.  1144.  LVIII  (138)  10  guisar.  Der  vers 
Imt  eine  silbe  :u  wenig.  l(j  fehlt.  21 — 22  de  —  aguisar  fehlt.  24  Es 
fehlen  dem  verse  drei  silben.    LIX  (139)  2b  aquetnen. 


53 

Nunca  vos  dixi  milha  rem 
de  quanto  mal  mi  por  vós  vem. 
senhor  d'  este  meu  coraçom  ;  1 1  *<  > 

mais  áque  m'em  vossa  prizom 
5  de  mi  fazerdes  mal  ou  bem. 

Nunca  vos  ousei  a  contar 
mal  que  mi  fazedes  levar, 

senhor  d'  este  meu  coraçom;  1185 

mais  áque  m'em  vossa  prizom 
10  de  me  guarir  ou  me  matar. 

E  senhor,  coita  e  ai  nom 
me  forçou  de  vos  ir  falar. 

LX  (140) 

cf.  M.  p.  90. 

Nom  me  podedes  vós,  senhor,  llim 

partir  d'  este  meu  coraçom 
15  graves  coitas;  mas  sei  que  num 

mi  poderiades  tolher, 
per  bona  fe,  nenhum  prazer; 
ca  nunca  o  eu  pud'  aver  1195 

des  que  vos  eu  nom  vi,  senhor. 

20  Podedes  mi  partir  gram  mal. 

e  graves  coitas  que  eu  ei 

por  vós,  mha  senhor;  mas  bem  sei 

que  me  nom  podedes  por  rem  L200 

tolher  prazer  nem  nenhum  bem. 
25  pois  end'  eu  nada  nom  ouv'  em, 

desque  vos  vi,  se  nom  mal. 

Graves  coitas  e  grand'  afam 
mi  podedes,  se  vós  prouguer,  1205 

partir  mui  bem,  senhor,  mais  er 
30  sei  que  nom  podedes  tolher, 

e  que  em  mi  nom  a  prazer 
des  que  vós  nom  pudi  veer, 
mais  grave  coit'  e  grand'  afam.  121o 


LIX(139)  4  aqmê  ....  p'sou    ti  acotar    LX  (140)  I  I  parir     1^  padauer 
29  parar      33  gã  cnitegn  dafan  vgl.  3,  9,   15. 


54 


LXI  (141) 

cf.  M.  p.  02. 
Pois  ante  vós  estou  aqui. 
senhor  d'  este  meu  eoraçom, 
por  Deus,  teecle  por  razom, 
por  quanto  mal  por  vós  sofri, 
5  de  vos  querer  de  mi  doer  1215 

ou  de  me  leixardes  morrer. 
E  pois  do  mal  que  eu  levei 
muit'  a,  vós  sodes  sabedor, 
teede  ja  por  bem,  senhor, 
10  por  Deus,  pois  tanto  mal  passei,  1220 

de  vos  querer  de  mi  doer 
ou  de  me  leixardes  morrer. 
E  pois  que  viv'  em  coita  tal 
por  que  o  dormir  e  o  sem 
15  perdi,  teede  ja  por  bem, 

senhor,  pois  tant'  é  o  meu  mal, 
de  vos  querer  de  mi  doer 
ou  de  me  quererdes  valer. 

LXII  (142) 

cf.  M.  p.  94. 
Senhor,  que  mal  vos  nembrades 
20  de  quanto  mal  por  vós  levei  1230 

e  levo,  bem  o  creades 

que  par  Deus  ja  poder  nom  ei 

de  tam  grave  coita  sofrer; 

mais  Deus  vos  leixe  part'  aver 
25  da  mui  gram  coita  que  mi  dades.  1235 

E  se  Deus  quer  que  ajades 

parte  da  mha  coita,  bem  sei, 

pêro  m'  ora  desamades 

logu'  entom  amado  serei 
30  de  vós,  e  podedes  saber  1240 

qual  coita  é  de  padecer 

aquesta  de  que  me  matades. 


LXI  (141)  3  raçoni       ln  ds      13  coyta  coyta.      LXII  (142)  21  bene 
creades     26  Esse  des    27  perte    31  radeçer 


55 

E  senhor,  certa  sejades 
que  des  entom  nom  temerei 
coita  que  mi  dar  possades,  1245 

e  to  d'  o  meu  sem  cobrarei 
5  que  mi  vós  fazedes  perder; 

e  vós  cobrades  conhecer 
tanto  que  m'  algum  bem  façades. 

LXIII  (143) 
cf.  M.  95. 

Amor,  em  que  grave  dia  vos  vi.  1250 

pois  a  que  tam  muit'  a  que  eu  servi, 
10      ja  mais  nunca  se  quis  doer  de  mi; 

e  pois  me  tod'  este  mal  por  vos  vem. 

mha  senhor  aja  bem,  pois  est  assi, 

e  vós  ajades  mal  e  nunca  bem.  1255 

Em  grave  dia  que  vos  vi,  amor, 
15       pois  a  de  que  sempre  foi  servidor. 

me  fez  e  faz  cada  dia  peior; 

e  pois  ei  por  vós  tal  coita  mortal, 

faça  Deus  sempre  bem  a  mha  senhor,  L260 

e  vós,  amor,  ajades  todo  mal. 
20  Pois  da  mais  fremosa  de  quantas  som 

Ja  mais  nom  pud'  aver  se  coita  nom. 

e  por  vós  viv'  eu  em  tal  perdiçom 

que  nunca  dormem  estes  olhos  meus.  L265 

mha  senhor  aja  bem  por  tal  razom, 
25       e  vós,  amor.  ajades  mal  de  Deus. 

LXIY  (144) 
cf.  M.   p.  97. 

Que  prazer  avedes,  senhor, 
de  mi  fazerdes  mal  por  bem. 
que  vos  quij'  e  qner'?  e  porem  L270 

peç'  eu  tant'  a  nostro  senhor, 
30  que  vos  mud'  esse  eoraçom 

que  mh  avedes  tam  sem  razom. 


I.XII  (142)      -i  de  sencõ   n<>    tem'ej  i    etodameu        5   fezedes. 

LXIII  (143)  9  Tm  emendation  vgl.  15  i*.  E.  Dias,  l  c.     18  da    21   Emen- 
dieri  nach  E.  Dias,  l.  c.      18  aiade  .  ,  .    'is.    1.X1V  (144)  29  peeeu. 


5(5 

Prazer  avedes  do  meu  mal 
pêro  vos  amo  mais  ca  mi;  1275 

e  porem  peç'  a  Deus  assi, 
que  sabe  quant'  é  o  meu  mal, 
5  que  vos  mud'  esse  coraçom 

que  mb  avedes  tam  sem  razom. 

Muito  vos  praz  do  mal  que  ei,  1280 

lume  d'  aquestes  olbos  meus; 
e  por  esto  peç'  eu  a  Deus, 
10  que  sab'  a  coita  que  eu  ei, 

que  vos  mud'  esse  coraçom 

que  mb  avedes  tam  sem  razom.  1285 

E  se  vo-lo  mudar,  entom 
poss'  eu  viver,  e  se  nom,  nom. 

LXV  (145) 

cf.  M.  p.  98. 
15  Senbor,  que  bem  parecedes! 

se  mi  contra  vós  valvesse 

Deus  que  vos  fez,  e  quizesse  1290 

do  mal  que  mi  fazedes 

mi  fezessedes  enmenda; 
20  e  vedes,  senhor,  quejenda 

que  vos  viss',  e  vos  prouguesse. 

Bem  parecedes,  sem  falha,  1295 

que  nunca  vio  ornem  tanto, 
por  meu  mal  e  meu  quebranto; 
25  mais,  senhor,  que  Deus  vos  valha, 

por  quanto  mal  ei  levado 

por  vós,  aja  em  por  grado  1300 

veer-vos,  siquer  ja  quanto. 

Da  vossa  gram  fremosura, 
30  ond'  eu,  senhor,  atendia 

gram  bem  e  grand'  alegria 

LXIV  (144)  3  ds  6  u.  12  fehlen.  9  ds  14  Sowol  dic 
construction  ais  das  metrum  erfordern  e.  LXV  (145)  19  fazessedes 
20  queiauda,  reimt  nicht.     25  ds     26  quãte. 


57 

mi  vem  gram  mal  sem  mesura;  1305 

e  pois  ei  coita  sobeja, 
praza -vos  ja  que  vos  veja 
no  ano  ua  vez  d'um  dia. 

LXVI  (146) 

cf.  M.  p.  100;  Diez  p.  76. 

5  Senhor  fremosa,  vejo -vos  queixar 

por  que  vos  am',  e  no  meu  coraçom  1310 

ei  mui  gram  pesar,  se  Deus  mi  perdom, 
porque  vej'  end'  a  vós  aver  pesar, 
e  queria -m'  em  de  grado  quitar, 
10       mais  nom  posso  forçar  o  coraçom, 

Que  mi  forçou  meu  saber  e  meu  sem;  1315 

desi  meteu -me  no  vosso  poder, 
e  do  pesar  que  vos  eu  vej'  aver, 
par  Deus,  senhor,  a  mim  pesa  muit'  em ; 
15       e  partir- m'  ia  de  vós  querer  bem, 

mais  tolhe-m'  end'  o  coraçom  poder,  L320 

Que  me  forçou  de  tal  guisa,  senhor, 
que  sem  nem  força  nom  ei  ja  de  mi; 
e  do  pesar  que  vós  tomades  i, 
20      tom'  eu  pesar  que  nom  posso  maior, 

e  queria  nom  vos  aver  amor,  13:25 

mais  o  coraçom  pôde  mais  ca  mi. 

LXVII  (147) 

cf.  M.  p.  101. 
Amor  fez  a  mim  amar, 
gram  temp'  a,  unha  molher 
25  que  meu  mal  quis  sempr'  e  quer. 

e  me  quis  e  quer  matar;  1330 

e  bem  o  pód'  acabar 
pois  end'  o  poder  ouver. 
Mais  Deus  que  sab'  a  sobeja 

LXV  (145)  3  pzuos.  Der  siwn  verlangt  den  conju/nctiv.  LXVI  (146) 
(i  — 7  meu  ||  corarom  etc.  8  uei  vu  da  nos  n  queriamen  li  par  >ls. 
17  forçon    is  dSmí    21  eqria     22  caml.        LXVII  (147)  26  qifl     28  cor. 


58 


coita  que  m'  ela  dá,  veja 

como  vivo  tam  coitado;  1335 

el  mi  ponha  i  recado. 

Tal  molher  mi  fez  amor 

5  amar,  que  bem  des  entom 

nom  mi  deu  se  coita  nom, 

e  do  mal  sempr'  o  peior.  1340 

Porend'  a  nostro  senhor 
rogu'  eu  mui  de  coraçom 
10  que  el  m'  ajud'  em  atam  forte 

coita  que  par  m'  é  de  morte, 
e  ao  gram  mal  sobejo  1345 

com  que  m'  oj'  eu  morrer  vejo. 

A  mim  fez  gram  bem  querer 
15  amor  úa  molher  tal 

que  sempre  quis  o  meu  mal 

e  a  que  praz  d'eu  morrer.  1350 

E  pois  que  o  quer  fazer, 

nom  poss'  eu  fazer  i  ai; 
20  mais  Deus  que  sab'  o  gram  torto 

que  mi  tem,  mi  dê  conorto 

a  este  mal  sem  mesura  1355 

que  tanto  comigo  dura. 

Amor  fez  a  mim  gram  bem 
25  querer  tal  molher  ond'  ei 

sempre  mal  e  averei; 

ca  em  tal  coita  me  tem  1360 

que  nom  ei  força  nem  sem; 

porem  rogu'  e  rogarei 
30  a  Deus  que  sabe  que  vivo 

em  tal  mal  e  tam  esquivo, 

que  mi  queira  dar  guarida  1365 

de  mort',  ou  dê  melhor  vida. 


LXVII  (147)  1  mela  da  veia  S  porê  da  10  q  el  uiaiude  ata  forte 
13  moieu  14  Aiuf  tez.  20  ds  28  ey  eu  força,  gibt  einc  silbe  zu  viel. 
30  ds      32  qra      33  deuiortou  deuielhor  uida. 


59 
LXVIII  (148) 

cf.  M.  p.  104. 
Punh'  eu,  senhor,  quanto  poss'  em  quitar 
d'  em  vós  cuidar  este  meu  coraçom 
que  cuida  sempr'  em  qual  vos  vi;  mais  nom 
poss'  eu  per  rem  nem  mi  nem  el  forçar  1370 

5       que  nom  cuide  sempr'  em  qual  vos  eu  vi ; 
e  por  esto  nom  sei  oj'  eu  de  mi 
que  faça,  nem  me  sei  conselh'  i  dar. 

Nom  pudi  nunca  partir  de  chorar 
estes  meus  olhos  bem  dela  sazom  1375 

10       que  vos  virom,  senhor;  ca  des  entom 
quis  Deus  assi  que  vo-lhi  foi  mostrar, 
que  nom  podess'  o  coraçom  desi 
partir  d'  em  vós  cuidar,  e  viv'  assi 
sofrendo  coita  tal  que  nom  a  par.  1380 

15  E  mha  senhor,  u  sempr'  ei  de  cuidar 

no  maior  bem  dos  que  no  mundo  som, 

qual  est  o  vosso,  ei  gram  razom, 

pois  nom  poss'  end'  o  coraçom  tirar, 

de  viver  em  camanho  mal  vivi  13s."> 

20       des  que  vos  eu  por  meu  mal  conhoçi, 

e  d'  aver  sempr'  a  mort'  a  desejar. 

LXIX  (149) 

cf.  M.  p.  10H. 
De  mi  valerdes  seria,  senhor, 
mesura  por  quant'  a  que  vós  servi ; 
mais  pois  vos  praz  de  nom  seer  a^si.  L390 

25       e  do  mal  ei  de  vós  sempr'  o  peior, 
veed'  ora  se  seria  melhor, 

como  vos  praz  de  me  leixar  morrer 
de  vós  prazer  de  mi  querer  valer. 

De  mi  valerdes,  senhor,  nulha  rem  1395 

30       nom  errades,  pois  vos  sei  tant'  amar 


LXVIII  (148)   i  pusseu  quytar  (in  der  folgenden  zeiU   in  klammern 
wiederholt).     2  deu  vos      li  ás      2U  camafto      LXIX  (149)  JT  muuer. 


60 


como  vos  am';  e  pois  vos  é  pesar, 
e  sofr'  eu  mal  de  que  moir';  e  porem 
veed'  agora  se  seria  bem, 

como  vos  praz  de  mi  leixar  morrer  1  t00 

5  de  vós  prazer  de  mi  querer  valer. 

De  mi  valerdes  era  mui  mester 
por  que  perco  quanto  vos  eu  direi, 
o  corp'  e  Deus,  e  nunca  v<>s  errei, 
e  pêro  praz -vos  do  meu  mal;  mais  er  1405 

10       veede  se  é  bem,  se  vós  prouguer, 

como  vos  praz  de  me  leixar  morrer, 
de  vós  prazer  de  mi  querer  valer. 

De  mi  valerdes,  Deus  nom  mi  perdom, 
se  vós  perdedes  do  vosso  bom  prez,  1410 

15      pois  vós  tant'  am';  e  por  Deus  que  vos  fez 
valer  mais  de  quantas  no  mundo  som, 
veed'  agora  se  nom  é  razom, 

como  vos  praz  de  me  leixar  morrer, 

de  vós  prazer  de  mi  querer  valer.  1415 

20  E  pois,  senhor,  em  vós  é  o  poder, 

par  Deus,  quered'  o  melhor  escolher. 

LXX  (150) 

cf.  M.  p.  108;  Canc.  I. 

Oi  oj'  eu  cantar  d'amor 
em  um  fremoso  virgeu, 

unha  fremosa  pastor  1420 

25  que  ao  parecer  seu 

jamais  nunca  lhi  par  vi; 
e  porem  dixi-lh'  assi: 
..Senhor,  por  vosso  vou  eu". 

Tornou  sanhuda  entom,  1425 

30  quando  m'  est'  oiu  dizer, 


LXIX  (149)  4  Nach  lei  fehlt  das   iíbrige  des    refràns.      7  vos  direy; 

es  fehlt  eine  silbe.     8  ds euey     10  ueedes      13  ás      11  — 12  comouos 

praz  demi  ua  lõ  ds  17  vedagora  se  é  razon;  ron  ácn  zwei  fchlenden 
silbcn  ist  non  aus  dem  CCB.  ergãnzt.  21  ds.  LXX  (150)  22  Vy.  Canc. 
oy     24  —  25  in  eincr  zeile.     27  epor  endrei  llassy. 


61 

e  diss':  ,,  Ide  -vos,  varom! 
quem  vos  foi  aqui  traje  r 
para  m'  irdes  destorvar 

d'  u  dig'  aqueste  cantar,  1  130 

5  que  fez  quem  sei  bem  querer?" 

„Pois  que  me  mandades  ir", 
dixi-lh'  eu,  „ Senhor,  ir-m'  ei; 
mais  ja  vos  ei-de  servir 

sempr'  e  por  voss'  andarei;  1  135 

10  ca  voss'  amor  me  forçou 

assi  que  por  vosso  vou, 
cujo  sempr'  eu  ja  serei." 

Diz'  ela:  „Nom  vos  tem  prol 
esso  que  dizedes,  nem  1440 

15  mi  praz  de  o  oir  sol; 

ant'  ei  noj'  e  pesar  em. 
ca  meu  coraçom  nom  é, 
nem  será,  per  bua  fe, 
se  nom  do  que  quero  bem."  1445 

20  „Nem  o  meu",  dixi-lli'  eu  ja, 

„  senhor,  nom  se  partirá 

de  vós,  por  cujo  s'el  tem."' 

„0  meu",  diss'  ela,  „será 

u  foi  sempr'  e  u  está,  1  t50 

25  e  de  vós  nom  curo  rem." 

LXXI  (151) 
cf.  M.  i>.  110. 

Quand'  eu  bem  meto  femença 
em  qual  vos  vej'  e  vos  vi. 
des  que  vos  eu  conhoci, 

Deus  que  nom  mente,  mi  moina.  1  IV. 

30  senhor,  se  oj'  eu  sei  bem 

que  semolh'  o  voss'  em  rem. 

LXX(150)  I  edisBideuos  uarõ"  •">  quem  fez  16  an  tey  noie  pesai 
en  18  fe  (se)  19  se  nõ  no  qro  ben;  Cano.  se  oon  » l « »  que  quer'  cu  ben 
21  ptira    24  seiup  lm.        LXXI  (151)  26  meço     Ju  mença    31  uosseu 


62 


Quand'  eu  a  beldade  vossa 
vejo,  que  vi  por  meu  mal, 
Deus  que  a  coitados  vai,  1460 

a  mim  nunca  valer  possa, 
5  senhor,  se  oj'  eu  sei  bem, 

que  semelh'  o  voss'  em  rem. 

E  quem  o  assi  nom  tem, 
nom  vos  vio,  ou  nom  a  sem.  1405 

LXXII  (152) 
cf.  M.  p.  111. 
Senhor,  aquel  que  sempre  sofre  mal. 
10       mentre  mal  a  nom  sabe  que  é  bem, 
e  o  que  sofre  bem  sempr',  outro  tal 
do  mal  nom  pôde  saber  nulha  rem; 
pêro  em  querede,  pois  que  eu,  senhor,  1470 

por  vós  fui  sempre  de  mal  sofredor, 
15       que  algum  tempo  sabha  que  é  bem. 

Ca  o  bem,  senhor,  nom  poss'  eu  saber, 

se  nom  per  vós,  por  que  eu  o  mal  sei; 
desi  o  mal  nom  o  posso  perder  1475 

se  per  vós  nom;  e  poi-lo  bem  nom  sei, 
20       quered'  ora,  senhor,  vel  por  Deus  ja, 

que  em  vós  pos  quanto  bem  no  mund'  a, 
que  o  bem  sabha,  pois  que  o  nom  sei. 

Ca  se  nom  souber  algúa  sazom,  1480 

o  bem  por  vós,  por  que  eu  mal  sofri, 
25       nom  tenh'  eu  ja  i  se  morte  nom, 
e  vós  perdedes  mesura  em  mi; 
porem  querede,  por  Deus  que  vos  deu 
tam  muito  bem,  que  por  vós  sabha  eu  1485 

o  bem,  senhor,  por  quanto  mal  sofri. 


LXXI(  51)  ò  ds  6  fehlt.  LXXII  (152)  20  uel  por  cts  senhor  ia 
22  Der  sinn  sowol  ais  das  metrum  verlangen  die  ergãnzung  uon  o. 
25  Die  erste  vershàlfte  ist  um  tine  silbe  zu  karz;  vielleicht  ist  er  vor 
tenh'  eu  zu  eryànzen.     27  ás 


63 
LXXIII  (153) 

cf.  M.   p.  113. 
Senhor,  em  tam  grave  dia 
vos  vi  que  nom  poderia 
mais;  e  por  Santa  Maria. 

que  vos  fex  tam  mesurada.  1490 

5  doede-vos  algum  dia 

de  mi,  senhor  bem  talhada. 

Pois  sempre  a  em  vós  mesura 
e  todo  bem  e  cordura, 

que  Deus  fez  em  vós  feitura  1  195 

10  qual  nom  fez  em  molher  nada. 

doede-vos  por  mesura 
de  mim,  senhor  bem  talhada, 

E  por  Deus,  senhor,  tomade 
mesura  por  gram  bondade  1500 

15  que  vós  el  deu,  e  cata  de 

qual  vida  vivo  coitada. 
e  algum  doo  tomade 
de  mi,  senhor  bem  talhada. 

LXXIY  (154) 

cf.  M.  p.   114. 

Por  Deus,  senhor,  pois  per  vós  nom  ficou      1505 
20       de  mi  fazer  bem,  e  ficou  per  mi, 
teede  por  bem,  pois  assi  passou, 
em  galardom  de  quanto  vós  servi. 
de  mi  teer  puridade,  senhor, 
e  eu  a  vós,  ca  est'  é  o  melhor.  1510 

25  Nom  ficou  per  vós  de  mi  fazer  bem. 

e  de  Deus  ajades  bom  galardom. 

mais  a  mha  mingua  foi  grande;  porem 

por  mercee  teede  por  razom 

de  me  teer  puridade,  senhor,  1 5 1 5 

30  e  eu  a  vós,  ca  estf  é  o  melhor. 


LXXIII  (153)  5  do  edeuos     9,  13  as      LXXIY  (Iõ4)  22   eu  galardO 
2G  cts    27  gade    29    poridade    30  feh/t. 


64 


Sempre  vos  d'  esto  bom  grado  darei, 
mais  eu  minguei  em  loor  e  em  prez, 
como  Deus  quis;  e  pois  assi  passou, 
praza -vos,  senhor,  por  qual  vos  el  fez,  1520 

5  de  me  teer  puridade,  senhor, 

e  eu  a  vós,  ca  est'  é  o  melhor. 

Ca  nom  tiro  eu  nem  vós  prez  nem  loor 
d'  aqueste  preito,  se  sabudo  fôr. 

LXXY  (155) 

cf.  M.  p.  115. 

Senhor,  eu  vivo  coitada  1525 

10  vida  des  quando  vós  nom  vi; 

mais  pois  vós  queredes  assi, 
por  Deus,  senhor  bem  talhada, 
querede-vos  de  mim  doer 
ou  ar  leixade  m'  ir  morrer.  153o 

15  Por  Deus,  mha  senhor  fremosa, 

vós  sodes  tam  poderosa 
de  mim  que  meu  mal  e  meu  bem 
em  vós  é  todo;  e  porem 

querede-vos  de  mim  doer  1535 

20  ou  ar  leixade  m'  ir  morrer. 

Eu  vivo  por  vós  tal  vida 
que  nunca  estes  olhos  meus 
dormem,  mha  senhor;  e  por  Deus, 
que  vos  fez  de  bem  comprida,  1540 

25  querede-vos  de  mim  doer 

ou  ar  leixade  m'  ir  morrer. 

Ca,  senhor,  todo  m'  é  prazer 
quant'  i  vós  quizerdes  fazer. 


LXXIV  (15-1)  l  semprouos  3  Ss  . .  . .  mays  assy  passou;  statt 
mays  ist  nach  áem  sinn  u.  ãem  metrum  e  pois  zu  lesen,  vgl.  1507 
5  porklade  (I  fehlt  8  pyto.  LXXY  (155)  14  luouer  15  —  16  por  des,  m. 
s.  f.  ||  Vos.  s.  t.  p.  ib  eu  uo  c  podo  pr  en  \)  Nach  de  fehlt  <hts  ubrige 
des  refràns.     23  ds     24  cpida       26  fehlt      2S  qntj 


65 

LXXVI  (208) 

Pêro  muito  amo,  muito  uom  desejo  1545 

aver  da  que  amo  e  quero  gram  bem, 
porque  eu  conheço  mui  entoni  e  vejo 
que  de  aver  muito  a  mim  noin  me  vem 
5       tam  grande  folgança  que  maior  nom  seja 

o  seu  dano  d'  ela;  e  quem  tal  bem  deseja,       L550 
o  bem  de  sa  dama  em  mui  pouco  tem. 

Mais  o  que  nom  é  e  seer  poderia, 
se  fosse  assi  que  a  ela  veesse 
10      bem  do  meu  bem,  eu  desejaria 

aver  o  maior  que  aver  podesse;  1555 

ca  pois  a  nos  ambos  hi  bisuba  proveito 

tal  bem  desejado,  faria  dereito, 

e  sandeu  seria  quem  o  nom  fezesse. 

15  E  quem  d'  outra  guisa  tal  bem 

nom  é  namorado,  mais  é  sfrom  1560 

que  sempre  trabalh'i  per  cedo  cobrar 
da  que  nom  sérvio,  o  moor  galaiv/ow: 
d'abi  e  de  tal  amor  amo  mais  de  cento, 

20       en  nom  amo  ua  de  que  me  atento 

de  seer  servidor  de  boom  coraçom.  1565 

Que  pois  me  eu  chamo  e  soo  servidor, 
gram  treiçom  sma  se  minha  senhor 
por  meu  bem  ouvesse  mal,  ou  semrazom. 
25  E  quantos  bem  amam,  assi  o  dirám. 


LXXVI  (2H8)  I  .  .  .  .  nõ  desi  auer  da  q  amo    2  e  quero conheço 

:{  nmy  Oto  et  ueios  que  de  auer  muit0     4  amy   nõ"  me  uera  a  tam  gnde 

folgãça    5  que  mayo'  nõ  seya  o  seu  dano  dela     (i  qui dama  ;  em 

inuy  pouco  te  8  Mas  oq  nom  be  9  et  seer  podria  be  fosse  ai  sj 
10  que  aella  deesse  bem  do  meu  bem  II  eu  desesaria  auer  o  mayor  q 
12  auer  . .  .  .  ,  ambos  13  hi  bisulia  proueioo  tall  bem  deseiado  1 1  líarya 
deseyto  et  sandeu  seria      15  qm   o  nom   fezesse      16  E  qm   doutra  guisa 

17  tall namorado     18  mas  he  ffrom  q  semp  trahalli     19  por  t-*-*l< > 

cobrar     20  doq  no  suiyo  amoof     21   gallar  da  lii  et  de  tall  amor     22  amo 

mays  de  cento    23  et  nõ  amo  Imã  de  que  me  atento    24  de corai-.. 

25  et  soo  26  seruidor  gram  treito'  feia  JT  se  in  snsa  senhor  por  meu 
ben    28  ouuesse  ....  rraazO. 


Cantigas  dainigo. 

Eui  esta  folha  adeante  se  começam   as  cantigas  d'aiuigo  que  o  mui  respei- 
tabre  Dom  Denis,  rei  de  Portugal,  fez. 

LXXYII  (156) 

cf.  M.  p.  118. 
Bem  entendi,  meu  amigo,  1570 

que  mui  grani  pesar  ouvestes 
quando  falar  nom  podestes 
vós  noutro  dia  comigo; 
5  mais  certo  seed',  amigo, 

que  nom  fui  o  vosso  pesar  L575 

que  s'ao  meu  podess'  iguar. 
Mui  bem  soub'  eu  por  verdade 
que  erades  tam  cuitado 
10  que  nom  avia  recado; 

mais,  amigo,  acá  tornade,  .     1580 

sabede  bem  por  verdade, 

que  nom  fui  o  vosso  pesar 
que  s'ao  meu  podess'  iguar. 
15  Bem  soub',  amigo,  por  certo 

que  o  pesar  d'aquel  dia  1585 

vosso,  que  par  nom  avia; 
mais  pêro  foi  encoberto, 
e  porem  seede  certo 
20  que  nom  foi  o  vosso  pesar 

que  s'ao  meu  podess'  iguar.  1500 

Ca  o  meu  nom  se  pód'  osmar 
nem  eu  nom  o  pudi  negar. 

LXXYIII  (157) 

cf.  M.  p.  120. 
Amiga,  muit'  a  gram  sazom 
25  que  se  foi  d'  aqui  com  el  rei 

meu  amigo;  mais  ja  cuidei  1595 

mil  vezes  no  meu  coraçom 

que  algur  morreu  com  pesar, 
pois  nom  tornou  migo  falar. 

LXXVll  (150)    ('.   uesar       H    erates       13    pesar    u.    âas    iibriye   des 
refrãns  fehlen  19  certo.    21  fehlt    LXXVIII  (157)     28  o  aie  algur  uioneu. 


67 

Porque  tarda  tam  muito  lá. 
e  nunca  me  tornou  veer,  1600 

amiga,  s'  i  veja  prazer, 
mais  de  mil  vezes  cuidei  ja 
5  que  algur  morreu  com  pesar, 

pois  nom  tornou  migo  falar. 

Amiga,  o  coraçom  seu  1605 

era  de  tornar  ced'  aqui 
u  visse  os  meos  olhos  em  mi; 
LO  e  porem  mil  vezes  cuid'  eu 

que  algur  morreu  com  pesar, 

pois  nom  tornou  migo  falar.  L610 

LXXIX  (158) 

cf.  M.  p.  121. 
Que  trist'  oj'  é  meu  amigo, 
amiga,  no  seu  coraçom! 
15       ca  nom  pude  falar  migo 

nem  veer-me.     Faz  gram  razom 

meu  amigo  de  trist'  andar,  L615 

pois  m'  el  nom  vir,  e  lh'eu  nembrar. 

Trist'  anda,  se  Deus  mi  valha. 
20      ca  me  nom  vio,  e  dereit'  é; 
e  por  esto  faz  sem  falha 

mui  gram  razom,  per  põa  fe,  L620 

meu  amigo  de  trist'  andar, 
pois  m'  el  nom  vir,  e  11  'eu  nembrar. 

25  D'andar  triste  faz  guisado, 

ca  o  nom  vi,  nem  vio  el  mi, 

nem  ar  oiu  meu  mandado,  L625 

e  porem  faz  gram  dereit  'i 

meu  amigo  de  trist'  andar. 
80  pois  m'el  nom  vir,  e  ll^eu  nembrar. 

Mais  Deus.  como  pode  durar 
que  ja  nom  morreu  com  pesar!  1630 

I.WYlll  (157")  3  si  ueia  I  mal  uozes  6  fehlt  8  cedaq1  0  inj 
12  fehlt.  LXXIX  (158)  13  tristoie  18  nembr'  19  cia  20  e  deyte 
24,  30  fehlen    2b  deyti    31  4s    32  moireu. 

5* 


68 


LXXX  (159) 

cf.  M.  p.  122;  St.  no.  36. 
Dos  que  ora  som  na  oste, 
amiga,  querria  saber 
se  se  verrám  tard'  ou  toste; 
por  quanto  vos  quero  dizer: 
5  porque  é  lá  meu  amigo.  L635 

Querria  saber  mandado 
dos  que  alá  som,  ca  o  nom  sei, 
amiga,  par  Deus,  de  grado; 
por  quanto  vos  ora  direi: 
10  porque  é  lá  meu  amigo.  L640 

E  queredes  que  vos  diga'?  # 

Se  Deus  bom  mandado  mi  dê, 
querria  saber,  amiga, 
d'  eles  novas;  vedes  porque: 
15  porque  é  lá  meu  amigo.  1645 

Ca  por  ai  nom  vo-lo  digo. 

LXXXI  (160) 

cf.  M.  p.  124. 
Que  muit'  a  ja  que  nom  vejo 
mandado  do  meu  amigo; 
pêro,  amiga,  pos  migo 
20  bem  aqui  u  mh  ora  sejo  1650 

que  logo  m'  enviaria 
mandad'  ou  s'ar  tornaria. 

Muito  mi  tarda,  sem  falha, 
que  nom  vejo  seu  mandado; 
25  pêro  ouve  m'  el  jurado  1655 

bem  aqui,  se  Deus  mi  valha, 
que  logo  m'  enviaria 
mandad'  ou  s'ar  tornaria. 

E  que  vos  verdade  diga: 
30  el  seve  muito  chorando,  1660 


LXXX  (159)  1  Des;  vgl.  7  u.  14  2  u.  0  queiria  3  sesse  8  dfs 
12  ás  13  qria.  LXXXI  (160)  17  muytaia  21  loco  men  uyaria  2t>  dfs 
27  rne  inuiaria     28  fehlt 


69 

er  seve  por  mi  jurando 
u  m'  agora  sej',  amiga, 

que  logo  m'  enviaria 

mandad'  ou  s'ar  tornaria. 

5  Mais  pois  nom  vem,  nem  envia  1  <>'>•"> 

mandad',  é  mort'  ou  mentia. 

LXXXII  (161) 

cf.  M.  p.  125. 
Chegou -m'  or'  aqui  recado, 
amiga,  do  voss'  amigo; 
e  aquel  que  falou  migo 
10  diz -mi  que  é  tam  cuitado  L670 

que  per  quanta  poss'  avedes 
ja  o  guarir  nom  podedes. 

Diz  que  oje  tercei*  dia 
bem  lhi  partirades  morte, 
15  mais  ouv'  el  coita  tam  forte  1675 

e  tam  coitad'  er  jazia 

que  per  quanta  poss'  avedes 
ja  o  guarir  nom  podedes. 

Com  mal  que  lhi  vós  fezestt- 
20  jurou-mh,  amiga  fremosa,  L680 

que  pêro  vós  poderosa 
fostes  d'el  quanto  quizestes, 

que  por  quanta  poss'  avedes 
ia  o  guarir  nom  podedes. 

25  E  gram  preda  per  fazedes,  1685 

u  tal  amigo  perdedes. 

LXXXIII  (162) 
cf.  M.  p.  127. 

O  meu  amig',  amiga,  nom  quer'  eu 
que  aja  gram  pesar  nem  grani  plazer, 
e  quef  eu  este  preit'  assi  trage* 

LXXX1  (160)   2  seia  migo      1   manda;    das  Ubrige  fchtt.    IAWII 
(161)  11,  17,  23  possauedea     14  pertirades     18,  24  fehUsn.    LXXXUI  (162) 

27  q  reu. 


70 


cama  ereuo  tãdo  no  feyto  seu  1690 

ca  o  nom  quero  guarir  nem  o  matar, 
nem  o  quero  de  mi  desasperar 

Ca  se  lh'eu  amor  mostrasse,  bem  sei 
5       que  lhi  seria  end'  atam  gram  bem, 

que  Ih'  aviriam  d'  entender  porem  1095 

qual  bem  mi  quer;  e  porem  esto  farei, 
ca  o  nom  quero  guarir  nem  o  matar 
nem  o  quero  de  mi  desasperar. 

10  E  se  lhi  mostrass'  algum  desamor, 

nom  se  podia  guardar  de  morte,  1700 

tant'  averia  em  coita  forte; 

mais  por  eu  nom  errar  end'  o  melhor, 
ca  o  nom  quero  guarir  nem  o  matar, 
15  nem  o  quero  de  mi  desasperar. 

E  assi  se  pôde  seu  tempo  passar,  1705 

quando  com  prazer,  quando  com  pesar. 

LXXXIV  (163) 

cf.  M.  p.  128. 

Amiga,  bom  grad'  aja  Deus 
do  meu  amigo  que  a  mi  vem: 
20  mais  podedes  creer  mui  bem 

quando  o  vir  dos  olhos  meus  1710 

que  poss'  aquel  dia  veer 
que  nunca  vi  maior  prazer. 

Aja  Deus  ende  bom  grado, 
25  porque  o  fez  viir  aqui; 

mais  podedes  creer  por  mi,  1715 

quand'  eu  vir  o  namorado 
que  poss'  aquel  dia  veer 
que  nunca  vi  maior  prazer. 


LXXXIII  (162)  2  ao  3  quero  ....  desaspar  6  lhauiam,  emendiert 
v.  Monaci  8  ao  no  quero  guarir;  das  iibrige  fehlt  13  s.  anmkg.  16  ao 
no  quero.     Das  iibrige  ães  refrãns  fehlt.  LXXXIV  (163)  18  n.  19  in 

einer  zeile.     21  uindos    24  aia  des  en  cf    26  ruí    29  fehlt. 


71 
LXXXV  (164) 

cf.  M.  p.  129. 

Vós  que  vos  em  vossos  cantares  meu 
amigo  chamades,  creede  bem  172<> 

que  nom  dou  eu  por  tal  enfinta  rem; 
e  por  aquesto,  senhor,  vós  mand'  eu, 
5  que  bem  quanto  quizerdes  des  aqui 

fazer,  façades  enfinta  de  mi. 

Ca  demo  lev'  essa  rem  que  eu  der  por  1725 

tal  enfinta  fazer  ou  mentir  ai 
de  mi,  ca  me  nom  monta  bem  nem  mal; 
10      e  por  aquesto  vos  mand'  eu,  senhor, 

que  bem  quanto  quizerdes  des  aqui 

fazer,  façades  enfinta  de  mi.  1730 

Ca  mi  nom  tolh'  a  mi  rem,  nem  mi  dá. 
de  s'  enfinger  de  mi  mui  sem  razom 
15       ao  que  eu  nunca  fiz  se  mal  nom; 
e  porem,  senhor,  vos  mand'  ora  ja, 

que  bem  quanto  quizerdes  des  aqui  L735 

fazer,  façades  enfinta  de  mi. 

E  estade  com'  estades  de  mi 
20       e  enfingede-vos  bem  des  aqui. 

LXXXVI  (165) 

cf.  M.  p.  131. 
Roga-m'  oje,  filha,  o  voss'  amigo 
muit'  aficado  que  vos  rogasse  L740 

que  de  vos  amar  nom  vos  pesasse; 
e  porem  vos  rogu'  e  vos  castigo 
25  que  vós  nom  pes  de  vos  el  bem  querer 

mais  nom  vos  mand'  i,  filha,  mais  fazer. 

El  me  estava  em  vós  falando,  L745 

e  m'esto  que  vos  digo  rogava; 


LXXXY  (164)  5  uiserdes  7  leuessa  8  por  enfinta  etc.  l'<>r  gehôrt 
ais  revm  :n  senhor  ans  ende  von  7  wnd  tal  wird  vom  sinn  sotool  ala  vom 
metrum  erfordert:  vgl  3  1 1  que  ben;  dosubrigedes  refrânsfehU  1  i  dessen 
finger  ib  fehtt  19  Das  metrwm  verlangt  E  estade  (I.W.Wl  (IC5) 
22  rogasie    27  Eu,  stõrt  den  sinn;  mestaua 


72 

doe -me  d'el,  tam  muito  chorava, 
e  porem,  filha,  vos  rogu'  e  mando 

que  vós  nom  pes  de  vós  el  bem  querer. 

mais  nom  vos  mand'  i,  filha,  mais  fazer.       1750 
5  Ca  de  vos  el  amar  de  coraçom, 

nom  vej'  eu  rem  que  vós  i  perçades, 
sem  i  mais  aver,  mais  guaanhades, 
e  por  esto,  pola  mha  béençom, 

que  vós  nom  pes  de  vós  el  bem  querer,       1755 
10  mais  nom  vos  mand'  i,  filha,  mais  fazer. 

LXXXYII  (166) 

cf.  M.  p.  132. 
Pesar  mi  fez  meu  amigo, 
amiga,  mais  sei  eu  que  nom 
cuidou  el  no  seu  coraçom 

de  mi  pesar;  ca  vos  digo  1760 

15  que  ant'  el  quer  ri  a  morrer 

c'a  mi  sol  um  pesar  fazer. 

Nom  cuidou  que  mi  pesasse 
do  que  fez,  ca  sei  eu  mui  bem 
que  do  que  foi,  nom  fora  rem;  1765 

20  porem  sei,  se  em  cuidasse, 

que  ant'  el  querria  morrer 
c'a  mi  sol  um  pesar  fazer. 

Feze-o  por  encoberta; 
ca  sei  que  se  fora  matar  1770 

25  ante  que  a  mi  fazer  pesar; 

e  por  esto  soo  certa 

que  ant'  el  querria  morrer 
c'a  mi  sol  um  pesar  fazer. 
Ca  de  morrer  ou  de  viver  1775 

30  sab'  el  ca  x'é  no  meu  poder. 

LXXXVI  (lfiõ)  1  doyuie  2  Das  metrum  verlangt  eme  silbe  méhr; 
vgl.  4  3—4  que  uos  nõ,  das  iíbrige  fehlt  6  rê  de  q  etc.  de  ist  mussig; 
vgl.  Diez,  l.  c.  p.  49;  perzades  7  guaahades  8  beenzon  10  fehlt. 
LXXXYII  (160)  15  queria  20  se  eu  cuydasse;  eu  stõrt  ãen  sinn  21 — 22 
que  antel;  das  iibrige  fehlt  26  soo  cerca  27  que  antel  querria  mo. 
28  fehlt.    30  caxe  nõ. 


73 

LXXXVIII  (167) 
cf.  M.  p.  1:54. 
Amiga,  sei  eu  bem  d'  unha  molher 
que  se  trabalha  de  vosco  buscar 
mal  a  voss'  amigo  polo  matar; 
mais  tod'  aquest',  amiga,  ela  quer  L780 

5  porque  nunca  com  el  poude  poer 

que  o  podesse  por  amig'  aver. 

E  busca -lhi  com  vosco  quanto  mal 
ela  mais  pôde,  aquesto  sei  eu; 
e  tod'  aquest'  ela  faz  polo  seu  1785 

10       e  por  este  preito,  e  nom  por  ai, 

porque  nunca  com  el  poude  poer 
que  o  podesse  por  amig'  aver. 

Ela  trabalha -se,  a  gram  sazom, 
de  lhi  fazer  o  vosso  desamor  L790 

15       aver,  e  a  ende  mui  gram  sabor; 
e  tod'  est',  amiga,  nom  é  se  nom 
porque  nunca  com  el  poude  poer 
que  o  podesse  por  amig'  aver. 

E  por  esto  faz  ela  seu  poder  17!»". 

20      para  faze-lo  com  vosco  perder. 

LXXXIX  (168) 

cf.  M.  p.  135;  St.  no.  86. 
Bom  dia  vi,  amigo, 
pois  seu  mandad'  ei  migo, 
louçana. 
Bom  dia  vi,  amado,  1800 

25  pois  migu'  ei  seu  mandado, 

louçana. 
Pois  seu  mandad'  ei  migo, 
rogu'  eu  a  Deus  e  digo: 

louçana.  1  305 


I, XXX VIII  (167)   1  Amigas,   vgl    1,  ir,  8  aquesto  se  er      i"  este 

pyte  uom  por  ai,  geniigi  dem  metrum  nicht  11  —  12  por  que  nunca:  doa 

iibrige  fehlt      13  E  la  trabalhasse      11  deli  17  por  q,  das  Qbrige  fehlt. 

LXXXIX  (10S)  23  louçana     29  ds. 


74 


Pois  migu'  ei  seu  mandado, 
rogu'  eu  a  Deus  de  grado, 
louçana. 

Rogu'  eu  a  Deus  e  digo, 
5  por  aquel  meu  amigo,  1810 

louçana. 

Rogu'  eu  a  Deus  de  grado 
por  aquel  meu  amado, 
louçana. 

10  Por  aquel  meu  amigo  1815 

que  o  veja  comigo, 
louçana ; 

Por  aquel  namorado 
que  fosse  ja  chegado, 
15  louçana,  1820 

XC  (169) 

cf.  M.  p.  136;  St.  no.  89. 

Nom  chegou,  madr',  o  meu  amigo, 
e  oj'  est  o  prazo  saido, 

Ai  madre,  moiro  d'amor! 

Nom  chegou,  madr',  o  meu  amado, 
20  e  oj'  est  o  prazo  passado.  1825 

Ai  madre,  moiro  d'amor! 

E  oj1  est  o  prazo  saido, 
por  que  mentio  o  desmentido. 
Ai  madre,  moiro  d'amor! 

25  E  oj'  est  o  prazo  passado,  1830 

por  que  mentio  o  perjurado. 
Ai  madre,  moiro  d'amor! 

Por  que  mentio  o  desmentido, 
pesa- mi,  pois  per  si  é  falido. 
30  Ai  madre,  moiro  d'amor!  1835 


LXXXIX  (168)  I  migo  ey  2  ds  -1  âa  7  —  8  ergânzt  von  St.  I.  c. 
13  St.  vermutet  meu  amado;  vgl.  24.  XC.  (169)  17  oiest  20  oiesto  25  co 
oiesto    26  mê  tino    28  E  por  que  etc,  giebt  eine  silbe  zu  viel;  vgl.  1  pag.  75,  1. 


75 


Por  que  mentio  o  perjurado, 

pesa- mi,  pois  mentio  a  seu  grado. 

Ai  madre,  moiro  (Vamor! 


XCI  (170) 

cf.   M.   p.  138,  Diez  p.  98— 9.  St.  no.  88. 

De  que  morredes,  filha,  a  do  corpo  velido? 
5     Madre,  moiro  d'amores  que  mi  deu  meu  amigo.     1840 
Alva  e  vai  liero. 

De  que  morredes,  filha,  a  do  corpo  louçano? 
Madre,  moiro  d'amores  que  me  deu  meu  amado. 
Alva  e  vai  liero. 

10        Madre,  moiro  d'amores  que  mi  deu  meu  amigo,     1845 
quando  vej'  esta  cinta  que  por  seu  amor  cingo. 
Alva  e  vai  liero. 

Madre,  moiro  d'amores  qui  mi  deu  meu  amado, 
quando  vej'  esta  cinta  que  por  seu  amor  trago. 
15  Alva  e  vai  liero.  1850 

Quando  vej'  esta  cinta  que  por  seu  amor  cingo, 
e  me  nembra,  fremosa,  como  falou  commigo. 
Alva  e  vai  liero. 

Quando  vej'  esta  cinta  que  por  seu  amor  trago, 
20     e  me  nembra,  fremosa,  como  falámos  ambos.  1855 

Alva  e  vai  liero. 

XCII  (171) 

cf.  M.  p.  139;  St.  no  ti. 
Ai  flores,  ai  flores  do  verde  pino, 
se  sabedes  novas  do  meu  amigo! 
Ai  Deus,  e  u  éV 

25  Ai  flores,  ai  f(o)lores  do  verde  ramo,  L860 

se  sabedes  novas  do  meu  amado! 
Ai  Deus,  e  u  é? 


CX  (169)  2  p  seu  grado,  verstõsst  gegen  doa  metrum;  St.  /.  c.  de 
grado;  s.  anmkg,  3  fehlt  XCJ  (170)  ti  alua  euay  liero.  9  alua. 
Ebenso  12,  15,  is,  21  7  Do  que  etc.  s  damores  quemi  etc.  li  quando 
ueesta  cinta  etc.     14,  16  cinta,  q     17  fremosa   como.    XCII  (171)  22  flores, 

do  etc.    27  ay  des;  ebenso  ti,  12,  15,  ls- 


76 

Se  sabedes  novas  do  meu  amigo, 
aquel  que  mentiu  do  que  pos  coinmigo? 

Ai  Deus,  e  u  é?  1865 

Se  sabedes  novas  do  meu  amado, 
5       aquel  que  mentiu  do  que  mh  a  jurado. 
Ai  Deus,  e  u  é? 

Vós  preguntades  polo  voss'  amigo? 
E  eu  bem  vos  digo  que  é  san1  e  vivo.  1870 

Ai  Deus,  e  u  é? 

10  Vós  preguntades  polo  voss'  amado? 

E  eu  bem  vos  digo  que  é  viv'  e  sano. 
Ai  Deus,  e  u  é? 

E  eu  bem  vos  digo  que  é  san'  e  vivo,  1875 

e  será  vosc'  ant'  o  prazo  saido. 
15  Ai  Deus,  e  u  é? 

E  eu  bem  vos  digo  que  é  viv'  e  sano, 
e  será  vosc'  ant'  o  prazo  passado. 

Ai  Deus,  e  u  é?  1880 

XCIII  (172) 

cf.    M.   p.  142;  St.  no.  5. 

Levantou  -s'  a  velida, 
20  levantou -s'  alva, 

e  vai  lavar  camisas 
e-no  alto. 

Vai-las  lavar  alva.  1885 

Levantou -s'  a  louçana, 
25  levantou -s'  alva, 

e  vai  lavar  delgadas 
e-no  alto. 

Vai-las  lavar  alva.  1890 

E  vai  lavar  camisas, 
30  levantou -s'  alva; 

XCII  (171)  2  ist  in  der  hs.  mit  5  versetzt.  7 —  9  ergãnzt  von  St., 
I.  c.  10  (=ti  in  der  hs.)  vos  me  gibt  eine  silbe  zu  vicl.  14  nos  co  auto 
etc.  17  uos  canto.  XCIII  (172)  26  delgadis  eno  alto  28,  p  77,  7,  12,  17 
fchlt  alua  29  u.  3o  stehen  in  einer  zeile:  Voy  lauar  camisas  leiuitoussalua 
In  19  ist  e  ergãnzt  ivorden  nach  21,  23,  3.  . 


77 

o  vento  Ih'  as  desvia 

e-no  alto. 

Vai-las  lavar  alva.  1  895 

E  vai  lavar  delgada  - 
5  levantou -s'  alva; 

o  vento  Ih'  as  levava 

e-no  alto. 

Vai-las  lavar  alva.  1900 

O  vento  Ih'  as  desvia, 
10  levantou- s'  alva; 

meteu -s'  alva  em  ira 

e-no  alto. 

Vai-las  lavar  alva.  L905 

O  vento  Ih'  as  levava. 
15  levantou -s'  alva; 

meteu -s'  alva  em  sanha. 

e-no  alto. 

Vai-las  lavar  alva.  1910 

XCIV  (173) 

cf.  M.  p.  144;  .St.  no.  2S;  C.  A.  P.  II. 
Amad'  e  meu  amigo, 
20  valha  Deus! 

vede-la  frol  do  pinho 
e  guisade  d'andar. 

Amigu'  e  meu  amado,  1915 

valha  Deus! 
25  vede-la  frol  do  ramo 

e  guisade  cVandar. 

Vede-la  frol  do  pinho, 
valha  Deus!  L920 

selad'  o  baiosinho 
30  e  guisade  d'andar. 


XCIII  (172)  10  leuanto  ussalua  11  mete  ussalua  eu  hira  XCIV 
(1T:í)  19  amigue  meu  amigo  iiallia  deo«;  der  refrãn  ualha  íleos  mmer  am 
mãe  der  ersten  teile  jeder  strophe,     24  ualha  de;    28,  2,  6  elado 

hayo  rinho  (a  Coelho  in  Monaci  p.   131)    30,   i  fehli  dandar. 


78 

Vede-la  frol  do  ramo, 
valha  Deus! 
sela  d'  o  bel  cavalo,  1925 

e  guisade  d'andar. 

5  Selad'  o  baiosinho, 

valha  Deus! 
treide-vos,  ai  amigo, 
e  guisade  d'andar.  L930 

Selad'  o  bel  cavalo, 
10  valha  Deus! 

treide-vos,  ai  amado, 
e  guisade  d'andar. 

XCV  (174) 

Dasselbe  V.  116;  cf.  M.  p.  140. 
O  voss'  amigo  tam  de  coraçom  1085 

pom  el  em  vós  seus  olhos  e  tam  bem, 
15       par  Deus,  amiga,  que  nom  sei  eu  quem 
o  verá  que  nom  entenda  que  nom 
pód'  el  poder  aver  d'aver  prazer 
de  nulha  rem,  se  nom  de  vós  veer.  1910 

E  quem  bem  vir  com'  el  seus  olhos  pom 
20      em  vós,  amiga,  quand'  ante  vós  vem, 
se  xi  nom  fôr  mui  minguado  de  sem, 
entender  pôde  mui  bem  d'el  que  uom 

pód'  el  poder  aver  d'aver  prazer  1045 

de  nulha  rem,  se  nom  de  vós  veer. 

25  E  quand'  el  vem  u  vós  sodes,  razom 

quer  el  catar  que  se  encobra,  e  tem 
que  s'  encobre;  pêro  nom  lhi  vai  rem, 

XCIV  (173)  1  de      5  salado  bayorio      9  —  12  erganzt  von  St.  I.  c. 
XCV  (174)  V.  116  O   uos   q   migo      14  de   erã      15  V.  116  r  miqa       1G 

V.  116  ueia  q  noin  en  têda   q  no  podei      1 7  podei dauer]     V.  116 

poder  ....  prazer  18  prazer  ....  ueer  In  V.  116  steht  ãie  ãritte  strophe 
vor  der  zweiten  19  V.  116  E  quê  lê  uiuer  como  el  etc. ;  20  V.  116  arae 
uos  ue  21  se  nõ  for  cõ  muy  qin  meng  desem  22  poder  dei  mui  bê] 
V.  116  podei  pode'  au;    das  iib}'uje  fehlt.      24  féhlt.      25  V.  116  quando 

el sodes  (neõs)    26  qr  el  cari  q  sencobra  eteu]    V.  116  qr  el  catar 

q  sencobra  ere    27  V.  116  uai  põ 


79 

ca  nos  seus  olhos  entendera  que  nom  1950 

pód'  el  poder  aver  d'  aver  prazer 
de  nulha  rem,  se  nom  de  vós  veer. 

XCVI  (175) 

cf.  M.  p.  147. 

Com'  ousará  parecer  ante  mi 
5       o  meu  amig',  ai  amiga,  por  Deus, 

e  com'  ousará  catar  estes  meus  1055 

olhos  se  o  Deus  trouxer  per  aqui? 

pois  tam  muit'  a  que  nom  veo  vecr 
mi  e  meus  olhos  e  meu  parecer. 

10  Amiga,  ou  como  s'  atreverá 

de  m'ousar  sol  dos  seus  olhos  catar,  L960 

se  os  meus  olhos  vir  um  pouc'  alçar, 

ou  no  coraçom  como  o  porra  ? 

pois  tam  muit'  a  que  nom  veo  veer 
15  mi  e  meus  olhos  e  meu  parecer. 

Ca  sei  que  nom  terra  el  por  razom  1965 

como  quer  que  m'aja  mui  grau  d'  amor, 
de  m'  ousar  veer  nem  chamar  senhor, 
nem  sol  nom  o  porra  no  coraçom, 
20  pois  tam  muit'  a  que  nom  veo  veer 

mi  e  meus  olhos  e  meu  parecer.  L970 

XCVII  (176) 

cf.  M.  p.  148;  Diez  p.  44. 
Em  grave  dia,  senhor,  que  vos  oi 
falar,  e  vos  virom  estes  olhos  meus!  — 
—  Dizcd',  amigo,  que  poss'  cu  fazer  i 
25       em  aqueste  feito,  se  vos  valha  Deus? 

E  avede  mesura  contra  mi,  senhor!  —        L975 
—  Farei,  amigo,  fazend'  eu  o  melhor. 


XCV  (174)  l  co  nos  seos  olhos  entender  q  nõ)  V.  116  tanos  firoa 
olhos  entedê  q  nõ  podei  poder  2  —  3  V.  U6  22  Nach  poder  fehU  das 
iibrige  des  refrãns.  XCVI  (175)  5  -is  steht  am  anfang  des  dritten  vi 
8,  14,  -2ii  queuos  ueo  ueer;  der  sinn  verlangi  nom  10  com  ossa  fuera 
15  fehU  19  nono  20  neer  fehlt  21  fehti.  XCV11  (176)  i\  bi  fazer 
2(3  earedes. 


80 

U  vos  em  tal  ponto  eu  oi  falar, 
senhor,  que  nom  pudi  depois  bem  aver.  — 

—  Amigo,  quero -vos  ora  perguntar 

que  me  digades  o  que  poss'  i  fazer.  —  1980 

5  E  avede  mesura  contra  mi,  senhor!   — 

—  Farei,  amigo,  fazend'  eu  o  melhor.  — 

Desque  vos  vi  e  vos  oi  falar,  nom 
vi  prazer,  senhor,  nem  dormi  nem  folguei.  — 

—  Amigo,  dizede,  se  Deus  vos  perdom,  1985 
10      o  que  eu  i  faça,  ca  eu  nom  o  sei.  — 

E  avede  mesura  contra  mi,  senhor!  - 

—  Farei,  amigo,  fazend'  eu  o  melhor. 

XCVIII  (177) 

cf.  M.  p.  150. 

Amiga,  faço -me  maravilhada 
como  pôde  meu  amigo  viver  1990 

15       u  os  meus  olhos  nom  o  podem  veer, 
ou  como  pód'  alá  fazer  tardada; 
ca  nunca  tam  gram  maravilha  vi, 
poder  meu  amigo  viver  sem  mi, 
e  par  Deus,  é  cousa  mui  desguisada,  —  1995 

20  Amiga,  estade  ora  calada 

um  pouco,  e  leixad'  a  mim  dizer 

per  quant'  eu  sei  cert'  e  poss'  entender. 

Nunca  no  mundo  foi  molher  amada 

come  vós  de  voss'  amigu';  e  assi,  2000 

25      se  el  tarda,  sol  nom  é  culpad'  i, 

se  nom,  eu  quer'  em  ficar  por  culpada.  — 

Ai  amiga,  eu  ando  tam  coitada 
que  sol  nom  poss'  em  mi  tomar  prazer 
cuidand'  em  como  se  pôde  fazer  2005 

30      que  nom  é  ja  comigo  de  tornada; 
e  par  Deus,  porque  o  nom  vej'  aqui 

XCVII  (17G)  5,  11  earedes  ti  fehlt  7  Sinn  und  reim  erfordem  noui 
9  dizedes  âs  etc.  11  senhor  fehlt  12  fehlt.  XCVIII  (177)  15  Der  sinn 
und  das  metrwm  verlangen  o     20  estadora     26  Qr6     29  cuidandeu     31  ds. 


81 

que  é  morto  gram  sospeita  tom1  i\ 

e  se  mort'  é,  mal  dia  eu  fui  nada.  — 

Amiga  fremosa  c  mesurada.  2010 

nom  vos  digu'  eu  que  uom  pôde  seer 
5       voss'  amigo,  pois  om'  é,  de  morrer; 
mais  par  Deus,  nom  sejades  sospeitada 
d'  outro  mal  d'  el,  ea  des  quand'  eu  naci, 
nunca  d'  outr'  orne  tam  leal  oi  2015 

falar,  e  quem  end'  ai  diz,  nom  diz  nada. 

XCIX  (178) 

cf.  M.  p.  152. 
10  O  voss'  amig',  amiga,  vi  andar 

tam  coitado  que  nunca  lhi  vi  par, 
que  adur  mi  podia  ja  falar; 

pêro  quando  me  viu,  disse-mh  assi:  2020 

Ai  senhor!  id'  a  mha  senhor  rogar, 
15  por  Deus,  que  aja  mercee  de  mi. 

El  andava  trist'  e  mui  sem  sabor, 
come  quem  é  tam  coitado  d'amor, 
e  perdud'  a  o  sem  e  a  color;  2025 

pêro  quando  mi  viu,  disse-mh  assi: 
20  Ai  senhor!  ide  rogar  mha  Benhor, 

por  Deus,  que  aja  mercee  de  mi. 

El,  amiga,  achei  eu  andar  tal 
come  morto,  ca  é  descomunal  203' ' 

o  mal  que  sofr'  e  a  coita  mortal ; 
25      pêro  quando  me  viu,  disse-mh  assi: 

Senhor,  rogad'  a  senhor  do  meu  mal, 
por  Deus,  que  mercee  aja  de  mi. 

0  (179) 

cf.  M.  p.  153. 

Amigo,  queredes  vos  ir?  —  2035 

—  Si.  mha  senhor,  ea  nom  poss'  ai 


XCVII1  (177)    1  i  wird  vom  révm  erfordert.      2  esse  morte      6  tis. 
XCIX  (I7s)  18  eperdudo  o  sen  etc.;  dit  emendation  iui  MonacPs,  p.   131 
19  disseuihassy  stéhi  in  einer  folgenden  Zeik  fiir  sich.     i\  pr  4a     i'  pr 
des       C  ( L79)  ^s  querdea 

ti 


82 


fazer,  ea  seria  meu  mal 
e  vosso;  por  end'  a  partir 
mi  convém  cTaqueste  logar; 

mais  que  grani  coita  d'endurar  2040 

5      me  será,  pois  me  sem  vós  vir! 

Amigu',  e  de  mim  que  será?   — 
Bem,  senhor  boa  e  de  prez ; 
e  pois  m'eu  fôr  d'  aquesta  vez, 
o  vosso  mui  bem  se  passará;  2045 

10      mais  morte  m'  é  de  m'  alongar 
de  vós  e  ir-m'  alliur  morar. 
Mais  pois  é  vós  ua  vez  ja, 

Amigu',  eu  sem  vós  morrerei.  — 
Nom  o  queirades  esso,  senhor;  2050 

15       mais  pois  u  vós  fordes,  nom  fôr, 
o  que  morrerá,  eu  serei; 
mais  quer'  eu  anf  o  meu  passar, 
ea  assi  do  voss'  aventurar, 
ca  eu  sem  vós  de  morrer  ei.  —  2055 

20  Queredes-mh,  amigo,  matar?  — 

Nom,  mha  senhor,  mais  por  guardar 
vós,  mato  mi  que  mh  o  busquei. 

Cl  (180) 

cf.  M.  p.  155. 

Dizede,  por  Deus,  amigo: 
tamanho  bem  me  queredes  20G0 

25       como  vós  a  mi  dizedes?  — 
Si,  senhor,  e  mais  vos  digo: 

nom  cuido  que  oj'  orne  quer 

tam  gram  bem  no  inund'  a  molher.  — 

Nom  creo  que  tamanho  bem  2065 

30       mi  vós  podessedes  querer, 
camauh'  a  mi  ides  dizer.  — 


C  (17'.»)  3  loguar  12  euos  Ima  uezia  14  nouo  qrrads  esso  senhor; 
der  vera  hoi  eine  silbe  zu  viel.  IS  uossauent'  ar  21  uiaye  Cl  (180) 
27  oionie     28  mu  nda 


83 

Si,  senhor,  e  mais  direi  em: 

nom  cuido  que  oj'  ome  quer 

tam  gram  bem  no  mund'  a  molher.  2070 

Amigu',  eu  nom  vos  creerei. 
5       s'é  que  dev'  a  nostro  senhor 

que  ni'  avedes  tam  grand'  amor.  — 
Si,  senhor,  e  mais  vos  direi: 

nom  cuido  que  oj'  ome  quer  Jny:, 

tam  gram  bem  no  mund'  a  molher.  — 

CII  (181) 
ef.  M.  p.  156. 

10  Nom  poss'  eu,  meu  amigo, 

com  vossa  soidade 

viver,  bem  vo-lo  digo; 

e  por  esto  ruorade,  2080 

amigo,  u  mi  possades 
1".  falar,  e  me  vejades. 

Nom  poss'  u  vós  nom  vejo 
viver,  bem  o  creede, 

tam  muito  vós  desejo;  2085 

e  por  esto  vivede, 
20  amigo,  u  mi  possades 

falar,  e  me  vejades. 

Naci  em  forte  ponto; 
c,  amigo,  partide  2090 

o  meu  gram  mal  sem  conto; 
25  e  por  esto  guaride, 

amigo,  d  mi  possades 
falar,  e  me  vejades. 

Guarrei,  bem  <>  creades,  2095 

senhor,  u  me  mandardes. 


Cl  (1*-")  2  oiome  :í  fehU  5  se  q  deua  li  gram  auior  s  oio  me 
'.»  fehlt.  ('II  (181)  17  uiu'  19  uyuede  ami  Dos  Qbrige des re frãns  fehU. 
25  guaride  amigo.    A/*  iibrige  fehlt.     29  mandai 


84 


CHI  (182) 

cf.  M.  p.  158. 
Por  Deus,  amigo,  quem  cuidaria 
que  vos  nunca  ouvessedes  poder 
de  tam  longo  tempo  sem  mi  viver! 
E  des  oi  mais,  par  Santa  Maria,  2100 

5  nunca  molher  deve,  bem  vos  digo, 

muit'  a  creer  perjuras  d'  amigo. 

Dissestes -mh  u  vos  de  mim  quitastes: 
„log'  aqui  serei  com  vosco,  senhor", 
e  jurastes- mi  polo  meu  amor;  2105 

10       e  des  oi  mais,  pois  vos  perjurastes, 

nunca  molher  deve,  bem  vos  digo, 
muit'  a  creer  perjuras  d'  amigo. 

Jurastes -m'  entom  muit'  aficado 
que  logo  logo,  sem  outro  tardar,  2110 

15       vós  queriades  para  mi  tornar; 
e  des  oi  mais,  ai  meu  perjurado, 

nunca  molher  deve,  bem  vos  digo, 
muit'  a  creer  perjuras  d'  amigo. 

E  assi  farei  eu,  bem  vos  digo,  2115 

20       pois  que  vos  perjurastes,  amigo. 

CIY  (183) 

cf.  M.   p.   159. 

O  meu  amigo  a  de  mal  assaz, 
tant',  amiga,  que  muito  mal  per  é, 
que  no  mal  nom  a  mais,  per  boa  fe; 
e  tod'  aquesto  vedes  que  lh'o  faz:  2120 

25  porque  nom  cuida  de  mi  bem  aver, 

viv'  em  coita,  coitado  por  morrer. 

Tanto  mal  sofre,  se  Deus  mi  perdom, 
que  ja  eu,  amiga,  d'  el  doo  ei, 
e  per  quanto  de  sa  fazenda  sei,  2125 

30      tod'  este  mal  é  por  esta  razom: 


CHI  (182)   II  nos  digo  fehlt      12  fehlt      IS  fehtt      20  pr  quãto  nos 
possastes  comigo    —    Die  correctur  ist  von  E.  Dias,  l.  c.  CIA    (183) 

20  uyuer  coita.     27  sofro     "29  dessa  fazenda. 


85 

porque  nom  cuida  de  mi  bem  aver. 
viv'  em  coita,  coitado  por  morrer. 

Morrerá  d'  esta  u  nom  púd'  aver  ai; 
que  toma  em  si  tamanho  pesar  2130 

5       que  se  nom  pôde  de  morte  guardar; 
e  amiga,  vem-lhi  tod'  este  mal 

porque  nom  cuida  de  mi  bem  aver, 
viv'  em  coita,  coitado  por  morrer. 

Ca  se  cuidasse  de  mi  bem  aver.  lM."."» 

10       ant'  el  queria  viver  ca  morrer. 

CV  (184) 

cf.  M.  p.  161. 
Meu  amigo,  nom  poss'  eu  guarecer 
sem  vós,  nem  vós  sem  mi;  e  que  será 
de  vós?  Mais  ai  Deus  que  end'  o  poder  a 
lhi  rogu'  eu  que  el  querrá  escolher  2 1  10 

15  por  vós,  amigo,  e  desi  por  mi 

que  nom  moirades  vós,  nem  eu  asai 

Como  morremos;  ca  nom  a  mester 
de  tal  vida  a  vermos  de  passar; 
ca  mais  nos  valrria  de  nos  matar;  2\  \'< 

20      mais  Deus  escolha  se  a  el  prouguer, 
por  vós,  amigo,  e  desi  por  mi 
que  nom  moirades  vós,  nem  eu  assi 

Como  morremos;  ca  e-na  maior 
coita  do  mund'  ou  e-na  mais  mortal  2150 

25       vivemos,  amigo,  e  no  maior  mal; 

mais  Deus  escolha  come  bom  senhor 
por  vós,  amigo,  e  desi  por  mi 
que  nom  moirades  vós,  nem  eu  assi 

Como  morremos;  ca,  per  boa  fe,  2155 

30       mui  grani  temp'  a  que  este  mal  passou 
per  nós  e  passa,  e  muito  durou; 


CIV  (188)  2,  S  fehlen  li  ben  aver  fehlt  CV  (184)  14  quera 
9  ualiria  deuos  20  <!s  21  amigue  desy;  vgl  15,  T,  22,  28  fehkn 
24  mundo  ucua     25  amiga     26  ffs     21  por  mi  fehlt. 


86 


mais  Deus  escolha  come  quem  ele  é, 
por  vós,  amigo,  e  desi  por  mi, 
que  nom  moirades  vós,  nem  eu  assi  2160 

Como  morremos;  e  Deus  ponha  i 
5       conselh',  amigo,  a  vós  e  a  mi. 

CVI  (185) 

cf.  M.  p.   163. 

Que  coita  ouvestes,  madr'  e  senhor, 
de  me  guardar  que  nom  possa  veer 
meu  amigu'  e  meu  bem  e  meu  prazer!  2165 

Mais  se  eu  posso,  par  nostro  senhor, 
10  que  o  veja  e  lhi  possa  falar, 

guisar -Ih'  o-ei,  e  pes  a  quem  pesar. 

Vós  fezestes  todo  vosso  poder, 
madr'  e  senhor,  de  me  guardar  que  nom  2170 

visse  meu  amigu'  e  meu  coraçom; 
15      mais  se  eu  posso  a  todo  meu  poder 
que  o  veja  e  lhi  possa  falar, 
guisar -Ih'  o-ei,  e  pes  a  quem  pesar. 

Mha  morte  quizestes,  madre,  nom  ai,  2175 

quand'  aguisastes  que  per  nulha  rem 
20       eu  nom  viss'  o  meu  amigu'  e  meu  bem; 
mais  se  eu  posso  u  nom  pód'  aver  ai, 
que  o  veja  e  lhi  possa  falar, 
guisar- Ih  o-ei,  e  pes  a  quem  pesar.  2180 

E  se  eu,  madr',  esto  poss'  acabar, 
25      o  ai  passe  como  poder  passar. 

CVII  (186) 

cf.  M.  p.  165. 

Amigo  fals'  e  desleal! 
que  prol  a  de  vos  trabalhar 
d'em  a  mha  mercee  cobrar?  2185 

ca  tanto  o  trouxestes  mal 


CV  (184)  1,  4  ás       2  amigue  desy       5  ml  CVI  (185)  10  falhar 

1 1  guisarlhey ;  es  fehlt  so  das  object  und  dem  verse  eme  silbe.  1 7,  23  fehlen. 
19  quantaguisastes  24  madestro.  CVII  (1S6)  26  amigue  falsse  desleal 
28  dena  etc. 


87 

que  nom  ei  de  vos  bem  fazer 
pêro  m'  eu  quizesse  poder. 

Vós  trouxestes  o  preit'  assi 
come  quem  nom  é  sabedor  2190 

5  de  bem  nem  de  prez  nem  d'amor; 

e  porem  creede  por  mi 

que  nom  ei  de  vos  bem  fazer 
pêro  m'  eu  quizesse  poder. 

Vós  caestes  em  tal  cajom  2105 

10  que  sol  conselho  nom  vos  sei; 

ca  ja  vos  eu  desemparei 
em  guisa,  se  Deus  mi  perdom, 

que  nom  ei  de  vos  bem  fazer. 

pêro  m'  eu  quizesse  poder.  2200 

CYIII  (187) 

cf.  M.  p.  106. 
15  Meu  amigo  vem  oj'  aqui 

e  diz  que  quer  migo  falar, 
e  sab'  el  que  mi  faz  pesar, 
madre,  pois  que  lb'eu  defendi 

que  nom  fosse  per  nulha  reni  2205 

20  per  u  eu  foss';  e  ora  vem 

Aqui;  e  foi  pecado  seu 
de  sol  poner  no  coraçom, 
madre,  passar  mba  defensom; 
ca  sab'  el  que  lhi  mandei  eu  2210 

25  que  nom  fosse  per  nulha  rem 

per  u  eu  foss';  e  ora  vem 

Aqui  u  eu  com  el  falei 
per  ante  vós,  madr'  e  senhor. 
E  oi  mais  perde  meu  amor,  2215 

30  pois  lh'eu  defendi  e  mandei 

que  nom  fosse  per  nulha  rem 
per  u  eu  foss';  e  ora  vem 


CVII  (186)  (i  mi     8,  M  fehlen     9  Zwr  ergãnzung  vgL  9     li  caiauofi 
12  ds    13  que  no.         CVI1I  (187)  26,  32  féMen. 


88 

Aqui,  raadr',  e  pois  fez  mal  sem. 
dereit'  é  que  perca  meu  bem.  2220 

CIX  (188) 

cf.  M.  p.  168. 
Quisera  vosco  falar  de  grado, 
ai  meu  amigu'  e  meu  namorado, 
5       mais  nom  ous'  oj'  eu  comvosc'  a  falar, 
ca  ei  mui  gram  medo  do  irado; 
irad-  aja  Deus  quem  me  lhi  foi  dar.  2225 

Em  cuidados  de  mil  guisas  travo 
por  vós  dizer  o  com  que  m'agravo; 
10       mais  nom  ous'  oj'  eu  comvosc'  a  falar, 
ca  ei  mui  gram  medo  do  mal  bravo; 
mal  brav'  aja  Deus  quem  me  lhi  foi  dar.  2230 

Gram  pesar  ei,  amigo,  sofrudo 
por  vós  dizer  meu  mal  ascondudo; 
15       mais  nom  ous'  oj'  eu  comvosc'  a  falar, 
ca  ei  mui  gram  medo  do  sanhudo; 
sanhud'  aja  Deus  quem  me  lhi  foi  dar.  2235 

Senhor  do  meu  coraçom,  cativo 
sodes  em  eu  viver  com  que  vivo; 
20       mais  nom  ous'  oj'  eu  comvosc'  a  falar, 
ca  ei  mui  gram  medo  do  esquivo; 
esquiv'  aja  Deus  quem  me  lhi  foi  dar.  2240 

CX  (189) 

cf.  M.  p.  169. 
Vi -vos,  madre,  com  meu  amig'  aqui 
oje  falar,  e  ouv'  em  gram  prazer, 
25      porque  o  vi  de  cabo  vós  erger 

led',  e  tenho  que  mi  faz  Deus  bem  i; 

ca  pois  que  s'el  ledo  partiu  d'aquem,  2245 

nom  pôde  seer'  se  nom  por  meu  bem. 

CVIII  (187)  2  deyte  q  pca  etc.  CIX  (188)  5,  10  ouso  ieu  con  uos 
entalar  (>  medodo  hirado  7  hiradaia  !)  o  cõ  q  uiaguo  12  brauaia  cts 
19  sodes  emeu  etc.     21  esq'uo     22  esqhia  ia  ás.        CX  (189)  27  daqueu. 


89 

Ergeu-se  ledo  c  riio  ja,  o  que 
mui  grani  temp'  a  que  el  nom  fez. 
mais  pois  ja  esto  passou  esta  vez, 
fiqu'  end'  eu  leda,  se  Deus  bem  mi  dê;  2250 

5  ca  pois  que  s'el  ledo  partiu  d'aquem, 

nom  pôde  seer  se  nom  por  meu  bem. 

El  pos  os  olhos  nos  meus  entom. 
quando  vistes  que  xi  vos  espediu, 
e  tornou  contra  vós  led'  e  riio.  2255 

10       e  porend'  ei  prazer  no  coraçom, 

ca  pois  que  s'el  ledo  partiu  d'aquem, 
nom  pôde  seer  se  nom  por  meu  bem. 

E  pêro  m'eu  da  fala  nom  sei  rem, 
de  quant'  eu  vi,  madr',  ei  grani  prazer  em.        2260 

CXI  (190) 

cf.  M.  p.  171. 

15  Grani  temp'  a,  meu  amigo,  que  nom  quis  Deus 

que  vós  veer  podesse  dos  olbos  meus, 

e  nom  pom  com  tod'  esto  em  mi  os  seus 

olhos  mha  madr',  amigu';  e  pois  est  assi, 

guisade  de  nos  irmos,  por  Deus,  d'aqui      2265 
20  e  faça  mha  madr'  o  que  poder  desi. 

Nom  vos  vi,  a  gram  tempo,  nem  se  guisou, 
ca  o  partiu  mha  madre  a  quem  pesou 
d'  aqueste  preit'  e  pesa;  e  mi  guardou 
que  vós  nom  viss',  amigu';  e  pois  est  assi.        227<> 
25  guisade  de  nos  irmos,  por  Deus,  daqui, 

e  faça  mha  madr'  o  que  poder  desi. 

Que  vós  nom  vi  a  muito,  e  milha  rem 
nom  vi  des  aqucl  tempo  de  nenhum  bem: 
ca  o  partiu  mha  madre,  e  fez  porem  -27"> 

30      que  vós  nom  viss',  amigu';  e  pois  est  assi, 


CX  (IS!))  I  rijo  ia  que  2  o  q  mui  qm  eto.  I  fiqnden  .  .  •  .  Í8 
ti,  12  fehlen  8  qxiuos  9  tomo  li  pazer.  ('XI  (190)  15  qa  19  dauos 
humos  22  madra  q;  der  vers  hat  eime  silbe  eu  wenig.  23  da  q>te  fiyte 
25  guisado.    26  féhlt     29  madre  fez  etc   /'-  r  vers  ist  um  <  ine  wíôí  eu  kwrn. 


90 

guisade  de  nos  irmos,  por  Deus,  (Vaqui 
e  faça  mb  a  madr'  o  que  poder  desi. 

E  se  o  nom  guisardes  mui  ced'  assi, 
matades  vós,  amigu',  e  matades  mi.  2280 

CXII  (191) 

cf.  M.   p.  173. 

5  Valer -vos -ia,  amigo,  se  oj' 

eu  ousasse,  mais  vedes  quem 

mh  o  tolhe  d'aquest',  e  nom  ai, 

mha  madr'  é  que  vos  a  mortal 

desamor;  e  com  este  mal  2285 

10  de  morrer  nom  mi  pesaria. 

Valer- vos -ia,  Deus,  meu  bem, 

se  eu  ousasse,  mais  vedes  quem 

me  tolbe  de  vos  nom  valer; 

mba  madr'  é  que  end'  a  o  poder  2290 

15  e  vos  sabe  gram  mal  querer; 

e  porem  mha  morte  querria. 

CXIII  (192) 

cf.  M.  p.  173;  St.  no.  87. 

Pêra  veer  meu  amigo 
que  talhou  preito  comigo, 

alá  vou,  madre.  2295 

20  Pêra  veer  meu  amado 

que  mig'  a  preito  talhado, 
alá  vou,  madre. 
Que  talhou  preito  comigo; 
é  por  esto  que  vos  digo:  2300 

25  alá  vou,  madre. 

Que  mig'  a  preito  talhado; 
é  por  esto  que  vos  falo: 
alá  vou,  madre. 

CXI  (190)  1  ás  2  fehlt.  3  Metrum  unã  construction  verlangen 
hier  o  4  rui  CXII  (191)  1  Valemos  hya  amigo  se  oieu  ousasse 
6  mays  uedes  que  uiho  tolhe  da  queste  nõ  ai;  10  pesa;  vgl.  16  querria. 
11  cts  13  que  endo  poder  1(3  qria  CXII  (192)  21  qmiga  pyto  talhado 
22  Auf  diesen  vers  folgt :  (que  uiiga  pyto  talhado)  23  pito  24 — 25  stehen 
in  einer  zeile. 


01 
CXIV  (193) 

cf.  M.  p.  175. 

Chegou-mh',  amiga,  recado  2305 

(Vaquei  que  quero  grani  bem ; 
que  pois  que  viu  meu  mandado, 
quanto  pôde  viir,  vem; 
5  e  and'  eu  leda  porem, 

e  faço  muit'  aguisado.  2310 

El  vem  por  chegar  coitado. 
ca  sofre  gram  mal  d'  amor; 
e  anda  muit'  alongado 
10  d'aver  prazer  nem  sabor, 

se  nom  ali  u  eu  fôr,  2315 

u  é  todo  seu  cuidado. 

Por  quanto  mal  a  levado, 
amiga,  razom  farei 
15  de  llii  dar  end'  algum  grado; 

pois  vem  como  lh'eu  mandei;  2320 

e  logu'  el  será,  bem  sei, 
do  mal  guarid'  e  cobrado. 

E  das  coitas  que  Ih'  eu  dei 
20  dcs  que  foi  meu  namorado. 

CXY  (194) 

De  morrerdes  por  mi  gram  dereif  é.  J.'!2"> 

amigo,  ca  tanto  paresqu'  eu  bem, 
(pie  d'esto  mal  grad'  ajades  vos  em, 
c  Deus  bom  grado;  ca  per  boa  fe, 
25  nom  c  sem  guisa  de  por  mi  morrei 

quem  mui  bem  vir  este  meu  parecer.  2330 

De  morrerdes  por  mi  nom  voa  dev'  eu 
bom  grado  poer,  ca  esto  fará  quem  quer 
que  bem  cousir  parecer  de  molher. 


CXIV  (193)   2  da  ql  ehe      i  uui  uen     6  fazo     ~  El  nG     9  et  anda 
etc.    10  dau' praz'    n  eu  for    1.5  eu  dalgfl     16  nB  comolheu.    CXV  (194) 

21  moiierdes    23  gradayades    25  gysa. 


92 


E  pois  mi  Deus  este  parecer  deu, 

nom  é  sem  guisa  de  por  mi  morrer  2335 

quem  mui  bem  vir  este  meu  parecer. 

De  vós  por  mi  amor  assi  matar, 
5       nunca  vos  d'esto  bom  grado  direi. 
E  meu  amigo,  mais  vos  eu  direi: 
pois  me  Deus  quis  este  parecer  dar.  2340 

nom  é  sem  guisa  de  por  mi  morrer 
quem  mui  bem  vir  este  meu  parecer 

10  Que  mi  Deus  deu;  e  podedes  creer 

que  nom  ei  rem  que  vos  i  gradecer. 

CXVI  (195) 

cf.  M.  p.  178;  St.  no.  81. 

Mba  madre  velida!  2345 

Vou-m'  a  la  bailia 
do  amor. 

15  Mha  madre  loada! 

Vou-m'  a  la  bailada 

do  amor.  2350 

Vou-m'  a  la  bailia 
que  fazem  em  vila 
20  do  amor. 

Vou-m'  a  la  bailada 
que  fazem  em  casa  3355 

do  amor. 

Que  fazem  em  vila 
25  do  que  eu  bem  queria, 

do  amor. 

Que  fazem  em  casa  2360 

do  que  eu  muit'  amava, 
do  amor. 


CXV  (194)  1  cts  3  fchlt.  7  cts  qis  S  non  e.  D  fehlt.  10  quemi 
dcs  etc.  CXVI  (195)  12  ma  madre  etc.  21—23  ergànzt  von  St.,  I.  c. 
28  muytaua. 


93 

Do  que  eu  bem  queria, 
chamar- mh  am  garrida, 

do  amor.  2365 

Do  que  eu  muit'  amava, 
5  chamar- mh  am  jurada, 

do  amor. 

CXYII  (190) 

cfr.  M.    p.  179. 
Coitada  viv',  amigo,  por  que  vós  nom  vejo, 
e  vós  vivedes  coitad'  e  com  grani  desejo  2370 

de  me  veer  e  me  falar;  e  porem  sejo 
10       sempr'  em  coita  tam  forte 
que  nom  m'  é  se  nom  morte, 
come  quem  viv',  amigo,  em  tam  gram  desejo. 

Por  vós  veer,  amigo,  vivo  tam  coitada,  2375 

e  vós  por  mi  veer,  que  oi  mais  nom  é  nada 
15       a  vida  que  fazemos;  e  maravilhada 
soo  de  como  vivo 
sofrendo  tam  esquivo 
mal,  ca  mais  mi  valrria  de  nom  seer  nada.  2380 

Por  vós  veer,  amigo,  nom  sei  (piem  sofresse 
2o       tal  coita  (piai  eu  sofr'  e  vós,  que  nom  morresse; 
e  com  aquestas  coitas  eu.  que  nom  nacesse, 
nom  sei  de  mim  que  seja, 
e  da  mort'  ei  enveja 
a  tod'  orne  ou  molher  que  ja  morresse. 

CXVIII  (197) 

cfr.  M.  p.   L81. 
25  O  voss'  amig',  ai  amiga, 

de  que  vos  muito  iiades, 
tanto  quer'  eu  que  sabhades 


CXVI  (i'.i.'))  i  queu  2  chamarmã  »  muyca  (uni-  mana  ■">  ohamar 
mã  periurada;  per  ist  gegen  rim  und  metrwn.  (  XVD  (196)  7  por 
que  aos  no  ueio  stéht  in  der  te.  in  einer  zweiten  zeile.  8  gra  deseyo 
lo  se  pren  coyta  etc.  12  coinc  queu  uy  uamigo.  //'  <l<r  /;'/../""/'" 
steht  en  tam  gram  deseio  16  u  17  stehen  im  einei  teil  bo(J  <1<'  como 
uiuo  sofrendo  tã(l)esq'uo  \b  ualiria  19  q  soíFressej  der  aprachgebrauch 
verlangt  queu    22  u.  ■>■■•  etehen  in  einer  teile,     CXVII]  (197)  27  que  ren. 


94 

que  unha  que  Deus  maldiga,  2390 

vo-lo  tem  louqu'  e  tolheito, 
e  moir'  end'  eu  com  despeito. 

Nom  ei  rem  que  vós  aseonda, 
5  nem  vos  será  encoberto; 

mais  sabede  bem  por  certo  2395 

que  ua  que  Deus  eonfonda, 

vo-lo  tem  louqu'  e  tolheito, 
e  moir'  end'  eu  com  despeito. 

10  Nom  sei  molher  que  se  pague 

de  Ih'  outras  o  seu  amigo  2400 

filhar,  e  porem  vos  digo 

que  ila  que  Deus  estrague 

vo-lo  tem  louqu'  e  tolheito, 
15  e  moir'  end'  eu  com  despeito. 

E  faço  mui  gram  dereito,  2405 

pois  quero  vosso  proveito. 

CXIX  (198) 

cfr.  M.  p.  182. 

Ai  fals'  ainigu'  e  sem  lealdade! 
ora  vej'  eu  a  gram  falsidade, 
20       com  que  mi  vós  a  gram  temp'  andastes; 

ca  d'  outra  sei  eu  ja  por  verdade,  2410 

a  que  vós  a  tal  pedra  lançastes. 

Amigo  fals'  e  muit'  encoberto! 
ora  vej'  eu  o  gram  maldeserto 
25       com  que  mi  vós  a  gram  temp'  andastes; 

ca  d'outra  sei  eu  ja  bem  por  certo  2415 

a  que  vós  a  tal  pedra  lançastes. 

Ai  fals'  amigu'!  eu  nom  me  temia 
do  grani  mal  e  da  sabedoria 
30       com  que  mi  vós  a  gram  temp'  andastes; 

CXVIII  (1 97)  1  que  h  (q)  ha  que     2  louque  to  llieyto     7  cts  eofonda 

9  fehlt     13  ds      14  louq  to;  das  ubrige  ães  refràns  fehlt.     1G  fazo 

d'eito     17  proueito.       CXIX  (19S)  19  ue  ieu    27  aq  uos  tal  etc;  vgl.  22. 


95 

ca  d'outra  sei  eu  que  o  bera  sabia.  2420 

a  que  vós  a  tal  pedra  lançastes. 

E  de  colherdes,  razom  seria. 
da  falsidade  que  semeastes. 

CXX  (199) 
cf.  BI.   p.   184. 

5  Meu  amig',  u  eu  sejo 

nunca  perco  desejo  2425 

se  nom  quando  vos  vejo; 
e  porem  vivo  coitada 
com  este  mal  sobejo 
10  que  sofr'  eu,  bem  talhada. 

Viver  que  sem  vós  seja,  2430 

sempr'  o  meu  cor  deseja 
vós  ata  que  vos  veja; 
e  porem  vivo  coitada 
15  com  gram  coita  sobeja 

que  sofr'  eu,  bem  talhada.  2435 

Nom  é  se  nom  espanto, 
u  vós  nom  vejo,  quanto 
ei  desej'  e  quebranto; 
20  e  porem  vivo  coitada 

com  aqueste  mal  tanto  2440 

que  sofr'  eu,  bem  talhada. 

CXXI  (200) 
cf.  M.  p.  185. 
Por  Deus,  punhade  de  veerdes  meu 
amig',  amiga,  que  aqui  chegou. 
25       e  dizede-lhi,  pêro  me  foi  greu 

o  que  m'el  ja  muitas  vezes  rogou.  2445 

que  lhi  faria  end'  eu  o  prazer, 
mais  tolhe-m'  ende  nilia  madr1  <>  poder. 

De  o  veerdes  gradecer-vo-lo-ei, 
30       ca  sabedes  quaut'  a  que  me  serviu; 

CXIX  (198)    -1   a   q   uos   tul   etc.    lançastes   /-//'/.        CXX 
auiigu  eu       1(i  que.     19   deseie   q  bratu       22  que  sofreu.         CXXI 
27  fia  eudeu. 


96 

e  dizede-lhi,  pêro  ih'  estranhei  2450 

o  que  m'el  rogou  cada  que  me  viu, 
que  lhi  faria  eud'  eu  o  prazer, 
mais  tolhe -m'  eude  raha  madr'  o  poder. 

5  De  o  veerdes,  gram  prazer  ei  i, 

pois  do  meu  bem  desasperád'  está;  2455 

porend',  amiga,  dizede-lhi  assi 
que  o  que  m'el  por  vezes  rogou  ja, 
que  lhi  faria  eud'  eu  o  prazer, 
10  mais  tolhe -m'  ende  mha  madr'  o  poder. 

E  por  aquesto  nom  ei  eu  poder  24G0 

de  fazer  a  mim  nem  a  el  prazer. 

CXXII  (201) 

cf.  M.  p.  186. 
Amiga,  quem  vos  ama 
e  por  vós  é  coitado, 
15  e  se  por  vosso  chama 

des  que  foi  namorado,  2405 

nom  viu  prazer,  sei  o  eu; 

porem  ja  morrerá 
e  por  aquesto  m'  é  greu. 

20  Aquel  que  coita  forte 

ouve  des  aquel  dia  2470 

que  vós  el  viu,  que  morte 

Ih'  é,  par  Santa  Maria, 

nunca  viu  prazer  nem  bem ; 
25  porem  ja  morrerá, 

e  a  mim  pesa  muit'  em.  2475 

CXXIII  (202) 

cf.  M.   p.  188. 
Amigo,  pois  vós  nom  vi, 
nunca  folguei  nem  dormi; 

CXXI  (201))      2  me  ueio     4  fehlt      6  desa  spadesta     8  rogu  ia     K> 

féhlt.    CXXII  (201)     13  queu; ama  ist  Mouras  emenãation.     II  Vos  e 

coytado  geniigt  weder  dem  meti-um  noch  dem  sinn;  s.  anmkg.     17  sayo  eu 
26  e  trinl  vom  zusammenhang  sowol  ais  vom  metrum  verlangt. 


"7 

mais  ora  ja  cies  aqui 
que  vos  vejo,  folgarei 

e  veerei  prazer  de  mi,  2480 

pois  vejo  quanto  bem  ei. 

5  Pois  vós  nom  pudi  veer, 

jamais  nom  ouvi  lezer; 
e  u  vos  Deus  quis  trajer 
que  vos  vejo,  folgarei  2485 

e  veerei  de  mim  prazer, 
10  pois  vejo  quanto  bem  ei. 

Des  que  vós  uom  vi,  de  rein 
nom  vi  prazer,  e  o  sem 

perdi,  mais  pois  que  mb  avem  2490 

que  vos  vejo,  folgarei 
l">  e  veerei  todo  meu  bem, 

pois  vejo  quanto  bem  ei. 

De  vós  veer  a  mim  praz 
tanto  que  muito  e  assaz;  2495 

mais  u  m'  este  bem  Deus  faz 
20  que  vos  vejo,  folgarei 

e  veerei  grani  solaz 

pois  vejo  quanto  bem  ei. 

CXXIV  (203) 

cfr.  M.  p.  189;   St.  no.  97. 

Pois  que  diz  meu  amigo  2501 ' 

que  se  quer  ir  commigo, 
25  pois  qu'  a  el  praz, 

praz  a  mi,  bem  vos  digo, 
e  est'  é  o  meu  solaz. 

Pois  diz  que  todavia  2505 

nos  imos  nossa  via. 
30  pois  qu'  a  el  praz, 


CXXIII(202)  3  e  ueerey  I  poya  ueyo  í  e  hunoa  da  no  q'a  tragar; 
cf.  E.  Dias,  I.  c.  9  e  ueerey  10  poya  ue  15  eueerey  16  poya  ueio 
i|iia.      19  cts      21  euVy      11  Der  reim  soiot  r  rinn  erfordern  ei. 

CXXIV  (203)  25  dei  praz;  vgl  30.     26  digue;  das  e  gehõrl  ulen 

Vi  rse,    29  nO  hymoa. 


98 

praz-m',  e  vej'  i  bom  dia; 
e  est'  é  o  meu  solaz. 

Pois  m'  exde  levar  vejo.  251<> 

que  est'  é  o  seu  desejo, 
5  pois  qu'  a  el  praz, 

praz- me  muito  sobejo, 
e  est'  é  o  meu  solaz. 

CXXV  (204) 

cf.  M.  p.  191. 

Por  Deus,  amiga,  pes-vos  do  gram  mal  2515 

que  dizend'  and'  aquel  meu  desleal, 
10      ca  diz  de  mi  e  de  vós  outro  tal, 

andand'  a  muitos,  que  lhi  fiz  eu  bem, 
e  que  vós  soubestes  tod'  este  mal, 

de  que  eu  nem  vós  nom  soubemos  rem.       2520 
De  vos  em  pesar  é  mui  gram  razom. 
15       ca  dizend'  anda  mui  gram  traiçom 

de  mim  e  de  vós,  se  Deus  mi  perdom, 
u  se  louva  de  mim  que  lhi  fiz  bem, 
e  que  vós  soubestes  end'  a  razom ;  2525 

de  que  eu  nem  vós  nom  soubemos  rem. 
20  De  vos  em  pesar  dereito  per  é, 

ca  diz  de  mim  gram  mal,  per  boa  fe, 
e  de  vós,  amiga,  cada  u  s'é 

falando ;  ca  diz  que  lhi  fiz  eu  bem  2530 

e  ca  vós  soubestes  todo  com'  é; 
25  de  que  eu  nem  vós  nom  soubemos  rem. 

CXXYI  (205) 

cfr.  M.  p.  192. 

Falou-m'  oj'  o  meu  amigo 
mui  bem  e  muit'  omildoso 
no  meu  parecer  fremoso,  2535 

amiga,  que  eu  ei  migo; 

CXXIV  (203)  1  praz  me  uegi  etc.  2  este.  3  uie  de  leuar;  s. 
anmkg.  7  este.  CXXV  (204)  9  diz  an  dandaquel  16  se  des  mi  pdon 
19  de  q.  20  deyto  per  e  22  huse  25  feh/t  soubemos  ren.  CXXVI 
(205)  20  Fa  louuioio  etc.     27  emuyto  mildoso     29  eu  migo. 


00 

mais  pêro  tanto  vos  digo : 

que  lhi  nom  tornei  recado 
ond'  el  ficasse  pagado. 

Disse -m'  el,  amiga,  quanto  2540 

5  m'eu  melhor  ca  el  sabia, 

que  de  quam  bem  parecia 
que  tod'  era  seu  quebranto; 
mais  pêro  sabede  tanto : 

que  lhi  nom  tornei  recado  2545 

10  ond'  el  ficasse  pagado. 

Disse- m'  el:  Senhor,  creede 
que  a  vossa  fremosura 
mi  faz  gram  mal  sem  mesura, 
porem  de  mi  vos  doede;  2550 

15  pêro,  amiga,  sabede: 

que  lhi  nom  tornei  recado 
ond'  el  ficasse  pagado. 

E  foi-s'  end'  el  tam  coitado 
que  tom'  end'  eu  ja  cuidado. 


■' :.:.:. 


CXXVII  (206) 

cf.  M.  p.  194;  Diez  p.  45. 
20  Vai-s'  o  meu  amig'  alhur  sem  mi  morar, 

e  par  Deus,  amiga,  ei  end'  eu  pesar, 
porque  s'ora  vai,  e-no  meu  coraçom 
tamanho  que  esto  nom  é  de  falar; 
ca  Ih'  o  defendi,  e  faço  gram  razoni.  2560 

25  Defendi-lh'  eu  que  se  nom  fosse  daqui, 

ca  todo  meu  bem  perderia  por  i, 
e  ora  vai-s'  e  faz -mi  gram  traiçom; 
e  des  oi  mais  nom  sei  que  seja  de  mi, 
nem  vej'  i,  amiga,  se  morte  nom.  2565 

CXXVI  (205)  5  sabaia  6  paiezia  7  qro  dera  seu  qbrSto  10  fehit. 
16  que  Das  iibrige  des  refràns  fehtt.  19  tomendeu  CXXVU  (206) 
42  fazo  25  q  seno  fosse  daqi  stehi  in  einer  tweiten  zeile.  26  ptlrrni 
28  edes  oy  inays  q  seia  de  mj  29  //*  twei  teilen  getrennt  Nen  uegy 
amiga  ||  se  íuo^te  non. 

7* 


100 


CXXYIII  (207) 

cf.  M.  p.  l!iõ. 
Nom  sei  oj',  amigo,  quem  padecesse 
coita  cual  padesco,  que  nom  morresse, 
se  nom  eu,  coitada,  que  nom  nacesse, 
porque  vós  nom  vejo  com'  eu  queria; 
5      e  quizesse  Deus  que  m'  escaecesse  2570 

vós  que  vi,  amigo,  em  grave  dia. 
Nom  sei,  amigo,  molher  que  passasse 
coita  qual  eu  passo,  que  ja  durasse 
que  nom  morress'  ou  desasperasse, 
10      porque  vós  nom  vejo  com'  eu  queria;  2575 

e  quizesse  Deus  que  me  nom  nembrasse 
vós  que  vi,  amigo,  em  grave  dia. 
Nom  sei,  amigo,  quem  o  mal  sentisse 
que  eu  senço,  que  o  sol  encobrisse, 
15       se  nom  eu,  coitada,  que  Deus  maldisse,  2580 

porque  vós  nom  vejo  com'  eu  queria; 
e  quizesse  Deus  que  nunca  eu  visse 
vós  que  vi,  amigo,  em  grave  dia. 


Cantigas  descarneo  e  de  maldizer. 

CXXIX  (CB.  406) 
Ou  é  Melion  Garcia  queixoso, 
20       ou  nom  faz  come  orne  de  paraje  2585 

escontra  duas  meninhas  que  traje, 
contra  que  nom  cata  bem  nem  fremoso, 
ca  Ih'  as  vej'  eu  trajer  bem  des  antauo 
ambas  vestidas  de  mui  mao  pano; 
25       nunca  mais  feo  vi  nem  mais  lixoso.  2590 

Andam  ant'  el  chorando  mil  vegadas 
por  muito  mal  que  am  com  el  levado, 
e  el  come  orne  desmesurado 
contra  elas  que  andam  mui  coitadas, 


CXXVIII  (207)  1  oga  migo  5  eqísessedeos  que  me  sca  e  cesse 
(i  amiguen  7  molhf  9  morressem  des  asper'  asse  10  ueieu  11  âs  12 
amigue  1 3  q  mho  1 4  encobísse  1 5,  1 7  ás  18  amigue  gue  dia.  CXXIX 
(CB.  400)  1!)  melyon  g'çia  qixoso     28  Der  ersten  vershãlffe  fehlt  eme  Mbe. 


101 

nom  cata  rem  do  que  catar  devia;  2505 

e  poi-las  el  tem  sigo  noit'  e  dia, 
seu  mal  é  traje-las  mal  lazeradas. 

E  pois  el  sa  fazenda  tam  mal  cata 
5       contra  elas  que  faz  viver  tal  vida, 

que  nem  d'el  nem  d'outrem  nom  a  guarida,        2600 
eu  nom  Ih'  o  tenho  por  boa  barata 
de  as  trajer,  como  traj',  em  concelho 
chorosas  e  minguadas  de  conselho; 
10       ca  demo  lev'  a  prol  que  xi  Ih'  em  ata. 

CXXX  (407) 

Tant'  é  Melion  pecador,  2605 

e  tant'  é  fazedor  de  mal, 
e  tant'  é  orne  infernal 
que  eu  soo  bem  sabedor, 
15  quanto  o  mais  posso  seer, 

que  nunca  poderá  veer  2610 

a  face  de  nostro  senhor. 

Tantos  som  os  pecados  seus. 
e  tam  muito  é  de  mal  talam, 
20  que  eu  sõo  certo  de  pram, 

quant'  aquestes  amigos  meus.  2615 

que  por  quanto  mal  em  el  a, 

que  ja  mais  nunca  veera 

em  nenhum  temp'  a  face  de  Deus. 

25  E  faz  sempre  mal  e  cuidou, 

e  jamais  nunca  fezo  bem;  2620 

e  eu  sõo  certo  porem 

d'el  que  sempre  cm  mal  andou. 

que  nunca  ja,  pois  asai  é. 
30  pôde  veer,  per  boa  te. 

a  face  do  que  nós  comprou.  2625 


(IXXIX  (CB.   km;    •_»  Es  féhlt  der  ersten  vershá  fte  ■Ur  tonailbe.      10 
ca  demo  leua  prol  qxflhen  ata.         CXXX  (407)  21  qttanfaqete      22  eêla 

24  detts    26  feço     28  seiíipn    31  vos 


102 

CXXXI  (408) 

Joam  Bolo  jouv'  em  unha  pousada 
bem  des  ogano  que  da  era  passou, 
com  medo  do  meirinho  que  Ih'  achou 
unha  mua  que  trajia  negada. 
5       Pêro  diz  el  que,  se  lhi  fôr  mester,  2630 

que  provará  ante  qual  juiz  quer, 
que  a  trouxe  sempre  des  que  foi  nada. 

Esta  mua  pód'  el  provar  por  sua, 
que  a  nom  pód'  orne  d'  ele  levar 
10      pelo  dereito,  se  a  nom  forçar,  2635 

ca  moram  bem  cento  n'  aquela  rua, 
por  que  el  poderá  provar  mui  bem 
que  aquela  mua  que  ora  tem, 
que  a  teve  sempre  mentre  foi  mua. 

15  Nom  a  perderá  se  ouver  bom  vogado,  2640 

pois  el  pôde  por  enquisas  põer 

como  Ih'  a  virom  criar  e  trajer 

em  cas  sa  madre  u  foi  el  criado; 

e  provará  por  maestre  Reinei 
20      que  Ih'  a  guardou  bem  dez  meses  d'aquel         2645 

cerro,  ou  bem  douze,  que  traj'  inchado. 

CXXXII  (409) 
De  Joam  Boi'  and'  eu  maravilhado, 
u  foi  sem  siso  d'  orne  tam  pastor 
e  led'  e  ligeiro  cavalgador, 
25       que  tragia  rocim  bel  e  louçano.  2650 

E  disse -m'  ora  aqui  um  seu  vilano 
que  o  avia  por  mua  cambhado. 

E  d'este  cambho  foi  el  enganado 
d'ir  dar  rocim  feito  e  corredor 

(CXXXI  (40S)  1  Jobarn  bolo  Jouuen  hunha  pousada  S  por  sua 
steht  am  anfang  von  vers  9  9  podo  me  dele  10  d'eyto  12  P'  q  15 
Nona  16  p  enqísas  poêr  18  madru  der  vers  ist  um  eine  silbe  zu  kurz. 
20  qlha  guardou  bõ  dez  meses  21  O.  bê  do(u)ze  daqí  cerro  q  tragincbado. 
CXXXII  (409)  22  bolandeu  24  Elede  25  bele  loucano  26  vilaõ  29 
íeite  coiredor. 


103 

por  lia  muacha  revelador,  2655 

que  noni  sei  oj'  orne  que  a  tirasse 

fora  da  vila,  pêro  o  provasse; 

se  x'el  nom  fôr,  nom  será  tam  ousado. 

5  Mais  nom  foi  esto  se  nom  seu  pecado, 

que  el  mereceu  a  nostro  senhor,  2660 

ir  seu  rocim,  de  que  el  gram  sabor 
avia,  dar  por  mua  mal  manhada, 
que  nom  queria,  pêro  mh  a  doada 
10       dessem,  nem  andar  d'  ela  embargado. 

Melhor  fora  dar  o  rocim  doado,  2565 

ca  por  tal  muacha  remusgador 
que  Ih'  orne  nom  guardará,  se  nom  fôr 
el  que  x'  a  vai  ja  quanto  conhocendo; 
15       mais  se  el  fica,  por  quanf  eu  entendo, 

sem  cajom  d'  ela,  est  aventurado.  2670 

Mui  mais  queria,  besta  nom  avendo, 
ant'  ir  de  pé  ca  d'  ela  encavalgado. 

CXXXHL  (410) 

Joam  Boi'  anda  mal  desbaratado 
20       e  anda  trisf  e  faz  muit'  aguisado, 

ca  perdeu  quanf  avia  guaanhado  -!<>7"> 

e  o  que  lhi  leixou  a  madre  sua. 
Um  rapaz  que  era  seu  criado, 

levou -Ih'  o  rocim  e  leixou -Ih'  a  mua. 

25  Se  el  a  mua  quizesse  levar 

a  Joam  Boi',  e  o  rocim  leixar,  2680 

nom  lhi  pesara  tant',  a  meu  cuidar. 

nem  ar  semelhara  cousa  tam  crua; 

mais  o  rapaz,  por  lhi  fazer  pesar, 
30  levou-lh'  o  rocim  e  leixou-lh'  a  mua. 


CXXXII  (409)  (>  m'eceu  !»  mha  doada  desseo  ii  doado  l2qltaome, 
14  qxa  li!  auenfado  is  Antyr  de  peça  delencaualgado ;  s.  anmkg. 
CXXXIII  (410)  19  bolanda      24  eleuQulha  mua;  vgl  m < >      25  qsesse     26 

boi  eo. 


104 


Aquel  rapaz  que  Ih'  o  rocim  levou,  2685 

se  lhi  levass'  a  mua  que  lhi  ficou 
a  Joam  Bolo,  como  se  queixou, 
nom  se  queixar'  andando  pela  rua; 
5       mais  o  rapaz,  por  mal  que  lhi  cuidou, 

levou-lh'  o  rocim  e  leixou-lh'  a  mua.         2690, 

CXXXIY  (411) 

U  n'outra  dia  Dom  Joam 
disse  uma  cousa  que  eu  sei, 
andand'  aqui  em  cas  d'  el-Rei, 
10  bfa  razom  mi  deu  de  pram, 

per  que  lhi  trobasse;  nom  quis,  2095 

e  fiz  mal  porque  o  nom  fiz. 
Falou  migo  o  que  quis  falar 
e  com  outros  mui  sem  razom; 
15  e  do  que  nos  i  diss'  entom, 

bõa  razom  mi  par  foi  dar  2700 

per  que  lhi  trobasse;  nom  quis, 
e  fiz  mal  porque  o  nom  fiz. 
Ali  u  comigo  falou 
20  do  casamento  seu  e  d'al, 

em  que  mi  falou  muit'  e  mal,  2705 

que  de  razões  mi  i  monstrou 

per  que  lhi  trobasse!  nom  quis, 
e  fiz  mal  porque  o  nom  fiz. 

25  E  sempre  m'eu  mal  acharei 

porque  lh'eu  entom  nom  trobei ;  2710 

ca  se  lh'entom  trobára  ali 
vingara- me  do  que  Ih'  oi. 

CXXXY  (412) 

U  n'outro  dia  seve  Dom  Joam, 
30  a  mi  começou  gram  noj'  a  crecer 


CXXXIII  (410)  3  comosse  4  nõsse  qixarandando.  CXXXIV  (411) 
7  don  toam  11  qís  12  no  fiz  13  comigo;  gibt  eine  silbe  zu  viel.  14 
O  cõ  etc.  15  Per  (qlhi)  qlhi  troba.  16  fehlt.  22  Der  vers  ist  um  eine 
silbe  zu  kurz.  23  Per  q  hi  trobasse  24  fehlt  25  Essêpuieu  27  Cassel- 
hentõ        CXXXV  (412)  29  dõ  foã. 


1  <  >5 


de  muitas  cousas  que  lh'oi  dizer.  27 ir. 

Diss'  el:  „Ir-m'  ei,  ca  ja  se  deitaram;" 
e  dix'  eu:  „Boa  ventura  ajades 
porque  vos  ides  e  me  leixades." 

5  E  muit'  enfadado  do  seu  parlar 

sevi  gram  peça,  se  mi  valha  Deus,  2720 

e  tosquiava  estes  olhos  meus; 
e  quand'  el  disse:  „Ir-rue  quer' eu  deitar;" 
e  dix'  eu:  „Boa  ventura  ajades 
10      porque  vos  ides  e  me  leixades." 

El  seve  muit'  e  diss'  e  porfiou,  2725 

e  a  mim  creceu  gram  noja  porem; 
e  nom  soub'  el  se  x'era  mal,  se  bem, 
e  quand'  el  disse:  „Ja  me  deitar  vou", 
15       e  dixi-lh'eu:  „Boa  ventura  ajades, 

porque  vos  ides  e  me  leixades."  2730 

CXXXYI  (413) 
Disse -m'  oj'  um  cavalheiro 
que  jazia  feramente 
um  seu  amigo  doente, 
20  e  buscava -lhi  lorbaga. 

E  dixi-lh'  eu:  „ seguramente  2735 

comeu  praga  por  praga", 

Que  el  muitas  vezes  disse, 
per  essa  per  que  o  come. 
25  quantas  em  nunca  diss'  orne; 

e  o  que  disse,  bem  o  paga,  2740 

ca  come  era  grand'  a  fame, 
comeu  praga  por  praga, 

Que  el  muitas  vezes  diSE 
30  e  jaz  ora  o  astroso 

CXXXY  (112)  2  iasse     1  por  quos  bidea  ítehi  \ 

5  muyteffadado  de  seu  parllar     6  vala  da     7  tosqianã     C|  boi  nentfa     11 
par  fiou     12  noie     13  sexera      16  l'r.  CXXXV1  (413)   17   Dissemoiun 

caualeyro      18  feramante      19  doante     22  prago  por  praga     25  diaaome 
27  Ca  come  era  q  a  fame. 


106 


mui  doente,  mui  nojoso  2745 

e  comendo  per  si  caga; 
ca  come  lobo  ranhoso 

comeu  praga  por  praga. 

CXXXVII  (414) 
5  Mui  melhor  ca  m'eu  governo, 

o  que  revolv'  o  caderno  2750 

governa,  e  d'  inverno 
o  vestem  bem  de  brou. 
E  jaz  e-no  inferno 
10  o  que  o  guaanhou. 

Andam  o  seu  comendo  1755 

e  mal  o  despendendo 
e  baratas  fazendo 
que  el  nunca  cuidou. 
15  E  jaz  no  fog'  ardendo 

o  que  o  guaanhou.  2760 

O  que  seu  mal  pecado 
foi,  é  desbaratado, 
e  anda  em  guisado 
20  quem  sempr'  o  seu  guardou. 

E  jaz  atormentado  2765 

o  que  o  guaanhou. 

CXXXYIII  (415) 

Deus,  com'  ora  perdeu  Joam  Simhom! 
Três  bestas  nom  vi  de  maior  cajom, 
25       nem  perdudas  nunca  tam  sem  razom; 

ca  teendo-as  sãas  e  vivas  2770 

e  bem  sangradas  com  sazom, 
moirerom  -  lhi  todas  com  olivas. 


CXXXVI  (413)  1  doante  2  cõinedo  pssy  caga  3  rauhoso 
CXXXVII  (414)  5  cameu  6  reuoluo  7  gouernã  c  dhmerno  S  ouestem 
12    maio       16    qo    guaanhou      22   queo   guaanhou.  CXXXVIII   (415) 

23  Johã   syinhon.      24  caion.      25  nuca.  razon.      27  Es  fehlen  dem  verse 
zivei  silben:  viclleicht  ist  ante   com   sazom  zu  lesen.    2S  toda. 


107 

Des  aquel  dia  em  que  naci 
nunca  bestas  assi  percludas  vi, 
ca  as  fez  ant'  el  sangrar  ante  si;  2775 

e  ante  que  saissem  d'aquel  mes, 
5       per  com'  eu  a  Joam  Simhom  oi, 
com  olivas  moirerom  todas  três. 

Bem  as  cuidara  de  morte  guardar, 
todas  três,  quando  as  fez  sangrar;  2780 

mais  avia -Ih'  as  o  dem'  a  levar, 
10      pois  que  se  par  tal  cajom  perderom. 
E  Joam  Simhom  quer-s'  ora  matar 
porque  lhi  com  olivas  moirerom. 


CXXXVIII  (415)  1  Die  ziveite  vershsilfte  ist  um  eine  silbe  zu  kurz, 
es  dwrfte   eu   ror  naci  ausgefallen  sein.    1  P'  dadas  ui  steht  in  einer  foU 
genden  zeile.     5  Johã  sirahõ     8  Das  erafr  hemistisch  isi  "m  i  m   silbe  zu 
kurz    9  Mays  aujalhas  ode  inaleuar     lo  Poys  se  partal  eai<>  perderõ, 
niigt  dem  metrum  nicht     11  Johã  siaiho  qrssora     12  Pr  qlhi. 


Die  lesarten  des  codcx 

Colocci-Brancuti,  (no.  497  —  606). 

V. 

80  2  e  praxmande  —  18  diz]  dizer     20  prander. 

81  12  ds     13  ds     16  esta  a     17  loor 

82  2  che]  q       7  qaj  q 

83  0  ou]  o   12  euey]  eyrey   14  pardon   K>  pardonara 

18  ex]  er   19  m'eçy. 

84  6  moirerey      10  do  q      11  pardon      is  coracõ     Jl   da 

85  5  quen    8  0a    9  disse    10  me]  e     1 « »  faaedes     18  eõaelhi 

19  pardon  20  eoraeõ 

86  2  fehlt  en  3  guise      0  todaq.      11  moiresse      \1  pre  f\ 
16  soffr.  21  atend. 

87  6  lhance  7  q'rey       10  quis       II   esforcei 

88  3  ueedamig-9      6  grande      17  parar]  partir 

89  9  epoys  moirer. 

90  2  &  uos  5  Lhem  («'c,  L  in  V  berichtigt)       18  Benpncobri 

91  11  eassy  15  sanparades      20  fehli  I. 


108 

V. 

92  4  uala     5  seu  t.  p.  mê     10  meta     14  mandey     15  pardon 

93  5  moirer      9  diz'J  diz      10  pardon      11  moirer      13  asfam 
14  moir.       16  moirer       18  sempren 

94  10  mol]  mal       13  podia  m.  p.  boa       17  demamí 

95  2  de]  do       14  cuyder 

96  5  e  ffi       10  mano      16  eõj  non      20  coraçon       24  et  por 

97  5  prco       6  Certamente       7  uedes       10  moire       11  uede 

98  3  de9  de       6  perto       11  coracon       12  logar       16  fehlt  o 

99  4  asperança       7  uiltanca       17  pardon       19  sei]  sol 

100  3  soffrer      4  pardon       10  aueriades 

101  7  boa       12  corazõ       14  praz'       15  onõ 

102  1  qixaua      4  &  dizia      7  qixando      8  come      16  trunhas 

103  1  ueieu      9  pardon 

104  11  de9       15  quê]  gaue      16  qes]  quaes      19  foys 

105  3  etod.      6 — 7  {ausgestrichen)  fehlen.      8  cuydara     9—11 
(ausgestrichen)  fehlen.       12  oieste 

106  8  quant9      9  edeasp. 

107  5  sse        7  des]  ds       8  diz        10  de]  Que        11  des]  ds 
aguisar      13  sabedelo 

108  14  boa 

109  3  moirer     4  sabedes      11  moiria     12  sabeds     15  creede 
21  teirey 

110  2  quanden      5  uiir      10  marauilha      11  prazer      17  duii 

111  8  sen']  seno      11  sabedeus      12  deuos       19  ssa 

112  5  tamanho       6  sen  seu      8  fremosa       10  cu       12  eiró 

113  1  queirey       3  queira      4  e  a  molher       5  quer  e  queirei 

6  queira  7  Quis  e  queirey  8  queira  11  queirey 
12  et  queirey      13  boa      14  queira      16  queirey 

114  3  praxer     4  0II19      8  queiria  morrer      9  fehlt.     10  e  aos 
11  tal       13  moirassy       18  faz'edes 

115  3  pecador  que  rer      4  po]  p      10  certo     15  erõ     17  qual 

116  1  O  uos  amigo  t.  d.  coraçõ     2  fehlt  pom  uos     3  r  miqa] 
amigg       4  fehlt  ueia  q  nom  em  teda       5  praxer      6  uee 

7  fodes  fehlt  neõs  8  qui  se  ene.  e  tê'  9  secob.  p.  n. 
uai  uai  ré  10  fehlt  tanos  frg  poder]  foder  12  arae] 
ante       14  nõ]  riõ       Siehe  uo-  174. 

117  4  receey      6  cazní      12  mi       13  Veedõ  uous  (sic) 

118  3  eu]  ê      10  moirer 


109 

119  2  fehlt  aini      7  fez      9  Denssandecer  ou  moirer      11  ds 
15  melhore 

120  4  eu]  eu       10  qlj  qal   •    16  diua]  diria       18  fezesse 

121  5  uiron      8  des]  de 

122  9  loor       14  Anteirades  ni.  p.  boa       18  eirey 

123  3  queirey       5  bontade 

124  6  sofrer      7  de]  e      18  auidador      22  moirer 

125  6  todeste      7  &  polo      9  &  oy       15  eij  ay 

126  1  meo       2  pardo       6  tarix)  trax    (sic,   a  iu  r  verbessert) 
11  greu  &  t. 

127  7  trobê  &       8  mays       9  soo       11  pardou 

128  11  teuestes      17  amda 

129  1  qui     3  mi    6  eu]  ê     10  sé    13  boa     15  da]  dy  pardou 

130  1  guysado      3  praxer      16  parte      19  força      21   pdiçon 
22  peçads  pdon 

131  1  queredes     15  doando    17  meeedey    18  coireg.    li»  estado 

20  O  q      23  estranado      27  agrauado 

132  7  de]  da 

133  1  uos  f.        4  sabedes       7  mhe        13  sopre        17  atenda 

21  semp 

134  5  A  mha     5  mê     7  ca  uerey  praxer     13  pouco     14  prax 
18  melhor       21  Damortande 

135  5  queira      7  cami      9  prax     13  queira     14  E  ire     16  praz 
ca      17  q]  qual  seu]  sê      19  quira  q  o  bõ  seu      20  E  ire 

136  1  queiria      2  et      3  hu]  ou       4  teiria       9  sabendo  pra- 
xeria       12  teiria  me       16  etèdesse       17  teiria 

137  3  E  estaua      6  pe      13  lontano      15  meirastes      20  esmo- 
recia     21  sancta     28  ca]  ta 

138  1  coraçõ      2  podestes     8  fax'     11  fremosa       11   Prevoa 

15  per]  pre. 

139  5  faxer      9  p'son       10  faxerdes       1"-  ou]  o 

140  2  partir        5  boa        6  pudauer         1<>  ma         L2  praxer 
17  partir        19  o  q  praxer        20  fchli  n<»        1\   grã   atam 

141  6,  12  moirer      7  eu]  e       13  eoyta  bios  einmal. 

142  3   beno   credes        8  fehlt   qr        9   Parta         1  I   /rhii  de 

16  sento  no  temey       19  fezesles 

143  2  tam      eu]  e      14  po      18  aiades 

144  8  ca]  da       12  prax 

145  1  pareeedes       9  home  13  p°gado 


110 

146  2  coraçõ  3  pardo  4  en]  an  6  forcar  o  coraçõ  8  forcou 
10  senhor      12  coraco      13  forçou      14  de  mi      17  canri 

147  1  ami  20  moirer  29  moirer  33  auey  36  roguarey 
38  esquivo 

148  2  fehlt      3  De       8  faca       20  uiuij  mi       21  conhoci 

149  3  prax       6  prax  moirer      7  praxer      9  eirades      13  prax 

16  eirey       17  prax       18  veede       19  prax       20  pardon 
21  prex      24  se  non  e      25  prax 

150  3  Huã  5  en  dixi  Ih.  6  uõ  8  dix  11  Pêra  19  pre 
21  Dix  23  prax  26  fehlt  das  ausgestrichene  se.  29 
partira      32  hu]  o 

151  1  meto       4  mêca       6  uossen       8  qmi       12  noj  uo 

152  5  Por  en  q. 

153  4  fez      14  per 

154  4  eu]  en     9  gunde      12  sempeuos      15  Praxau9     18  pyto 

155  6  moirer     7  fehlt.     8  mi     10  todo     15  9prida     17  praxer 

156  Uefoerschrift,  1  adeant  von  Colocci  in  dem  vorn  copisleu 
leer  gelassenen  raum  eingefiigt.  2  o  muy  worauf  eine 
lucke  folgt,  welche  Colocci  durch  das  tvort  Nobre  ausfullte 
ífez        text  7  podessiguar      9  erades  coytado 

157  4  Zwischen  uezes  und  nomen  ist  raum  fur  zrvei  halbverse 
gelassen.  5  que  algur  moireu  9  praxer  10  mil 
11,  16  moireu       12  coraçõ 

158  2  coraçõ  6  Nach  diesem  verse  mar  folgende  anmerkung 
geschrieben,  welche  darauf  ausgeslrichcn  rvurde:  Ontro  Rú 
se  comença       10  boa       12  fax       17  come 

159  1  Dos       2  ueiran       10  e  ala       13  queiria       15  e  ala 

160  2  Der  game  vers  ist  zrvei  mal  gestrichen.  5  logo  11 
meuiaria 

161  4  Dix  coytado       13  fremosa 

162  2  prazer  4  treuo  tanto  5  no  no  6  desasperar  7 
mostrasse       9  qt       10  qt       11,  16  no  no 

163  3  uindg]  ued°s  (sic) 

164  1  uoss9      5  quiserdes 

165  2  rogasse       13  perçades       15  beençon 

166  3  seu]  sê       5  moirer        10  Preen        15  certa        16  qria 

17  moirer       18  no 

167  8  sei  eu      10  pyte  (sic  =  pyte)      14  Delhi 

168  4  amigo       12,  15  louçana 


111 

169  1  madreo       11  Preq 

170  1,  4  moiredes     3  lieto     4  Do     8  ueiesta  çingo     16  cinta 

171  5  sabede  8  q  pg  comigo  11  doq  mha  iurado  14  sane 
uiuo  15  Nach  ãieser  strophe  isl  hinzugefugt :  Vos  me 
pegíltades  polo  uossamado  E  eu  bc  U9  digo  qe  uyne  sano 
Ay  ds 

172  8  delgadas      9  la  lav.      10  Vay      18  Vaylas      19  denia 

173  4  ds      5  dei  ramo 

174  2  e  tã  9  mignado  10  pode  13  catr  15  cans 
entende      Vgl.  no.  116 

175  1  Camousara  3  comdsara  10  poira  12  teira  15 
nono  poira 

176  13  praxer       14  dizede  se  pardon 

177  9  põco      17  cuydandê       20  tomi       24  moirer      26  naci 

178  1  mandar       13  demi       19  ds 

179  5  couen  logar  7  mi  Nach  diesem  verse  folgt  der  tilei. 
El  Rey  don  denis  rvomit  die  sei  te  schliesst.  15  moirerey 
16  qrads       18  moirera       21  moirer       23  niays 

180  1  por  mey     8  possededes     12  creerey     13  se]  fe     14  g"nd 

181  13  g"ra 

182  7  Disseste       9  iurastemi 

183  4  lo  5  viuen  moirer  7  pardon  12  Moirera  16  demí 
18  moirer 

184  3  fehlt  ai  ando  7,  12,  17  moiremus  9  U9  1<»  de9 
11  fehlt  uos      13  nena      15  senor      21  amigg 

185  5  falar      13  quand      lhf0(sic)      17  madresto      18  posse 

186  15  pardon 

187  4  lhi  eu       18  pya 

189  5  daque      8  qm]  g"ra      12  n9j  V9      11  tornou       is  g«ra 

190  5  hirm9       12  muyto       14  Cao     16     liirmo 

191  5  moirer 

192  7  fehlt. 

193  2  q      4  uiir      6  face      7  uc      11  eu       16  m 

194  1,  7  moirerdes     5,  11  moirer    5  guysa     11  eu]  eu     17  ds 

195  14  muytamaua      16  q  eu       17  gairida       1'.»  muytamaua 

196  3  gura     5  se     7  quen      II  <i      1"»  moiresse     is  moiresse 

197  5  longue       17  faeo 

198  4  eu]  e      5,  10  lançastes      ti  toberto 

199  2  pco 


112 

200  5  f  ia  andeu  7  gradecer  9  lestranhei  15  rogou 
18  ami 

201  1  quê  Auch  hier  das  +,  aber  in  der  zeile,  uichi  darilber. 
5  uyo       6,  13  moirera       11  sancta 

202  5  uerey      23  E  au'  ey 

203  3  a  el      4  diguê      7  Ng 

204  8  trayçõ      9  ds  mi  pardon       13  d'  eyto 

205  4  eu  ey  9  sabia  10  parecia  11  qtodera  17  demí 
20  foyssandel 

206  1  Viasso  2  andeu  4  tamhano  5  faeo  8  catedo 
perderia      9  traicõ      11  Nen  (sic) 

207  1  padecesse  2  moiresse  3  naeesse  9  moiressou 
desasperasse      10  couien      16  córneo      17  Deus 

208  Ais  titel  gehl  Senhora  voran.  2  conheço  3  muito 
4  mê  bem  a  tam  7  te]  bê  9  poderia  ffosse  10  ueesse 
11  desêiaria  13  uiinha  pueito  tal  14  dereyto  16  douera 
18  an  stelle  von  from  steht  +  trabalhy  19  cedo  20 
seruyo  o  moor  (sic)  21  dam  es  fehlt  hi  23  me  cõtento 
24  copaço      25  cuj  eu      26  treiçõ  seria      27  seminha 


Ajunerkiingeií. 

1  3—4  Die  trennung  syntaktisch  verbundener  glieder,  deren  Bchon  Diez, 
K.  u.  Hp.,  p.  101—  2  gedenkt,  durch  den  vers-  oder  den  strophen- 
scliluss,  ist  bei  deu  portugiesischen  troubadours  schr  liiiufig.  In  unserer 
sainmlung  fínden  sich  ausser  deu  in  frage  stehenden  noch  folgende 
beispiele:  1.  Im  versschluss,  a)  adjectiv  vom  substantiv  getrennt  9  10, 
20  7  maior  mingua;  68—69  razom-bõa,  Ti*  -si)  tal  morte:  189 — líiit 
meus  olhos;  803-4  meu  mal,  1333—4  sobeja  coita,  I H4.i —  1  forte  coita; 
1525—6  coitada  vida,  171!)— 20  meu  amigo,  2263-  1  seus  olhos;  2:t7'.i 
—2380  esquivo  mal,  2442—3  meu  amigo;  b)  die  prãposition  vom 
nomen  1725—6  por  tal  enfinta;  2.  am  sehluss  der  strophe:  ai  Das 
adj.  vom  subst.  163 — 1  maior-mal;  b)  das  subjectspronoinen  vom 
verbum  186—7,  192—3,  198—199  eu  vi;  c)  das  adverb  vom  verbum 
753—4,  759—760,  765— 6  veer-cedo,  2142—3,  2148—9,  2154  5  assi 
como  morremos,  2206—7,  2212—.''..  2218  9  vem  aqui.  —  Noch  haufi- 
ger  tritt  das  enjambement  bei  Alfons  X.  auf,  der  des  reimea  wegen 
sogar  das  enklitische  pronomen  vom  verbum  trennt,  z.  b.  CM.  44  7, 
51  12  und  das  adverbial  suffix  vom  adjectiv,  z.  b.  CM.  72  3 — 4  Mui 
descomunal  —  |  Mente,  ca  a  Deus  dêostou. 

17  cal  kommt  in  der  alten  sprache  niclit  selten  vor:  z.  b.  V.  U:'.~,  i: 
Diss'el:  nem  mi  cal;  948  16  K  se  llii  renge,  nom  m'em  cal;  Demanda 
do  S.  Graall  p.  ti  nom  m'en  chal;  Allbns  X.  CM.  235  15  A  mi  mui  pouco 
m'en  cal.  Da  sich  aber  dieses  wort  sonst  im  portug.  nicht  mehr 
findet,  in  Sá  de  Miranda  102  356  und  (iil  Vicente  II  63  /.  b.  ti  ri  r  in 
spaniseben  dichtungen  auftritt,  so  muss  mau  es.  auch  der  forni  nach, 
mit  Diez,  K  u.  Hp.  p.  31,  fiir  ein  proveu/.,  lehnwort  balten. 
Der  pleonastische  gebraucb  des  adverbialpronomens  ende  komml  iifter 
vor,  auch  wo  nicht  ctwa  reimbediirfnia  vorliegt:  Vgl.  227,  947 
1318,  1384,  2260,  2327.  So  auch  bei  Alfons  \  CM.  :(.".,.'•:  Maostre 
Bernald'  avia  Nom'  un  que  cr"  en  dayan  Da  eigreia;  ib.  127.  II:  A 
moller  '/*■  sonnar  esto  Ouu'  ai<l<-  mui  gram  sabor;  ib.  164,  1  u.  s.  u. 
Man  vergleiche  dazu  den  doppelten  possessn    1550. 

23  Der  ausdruck  O  tempo  sal,  „die  tVist  Kiuti  ab",  findet  bícIi  in 
deu  urkunden  hãufig.  Inéditos  de  II.  /'.  /l  p.  572  Quando  sal  •»  tempo 
dos  alva/.ijs;   ib.  p.  575  Desque   Iby  sae  o  tempo  ao  moordomo;  ote 

21  Nom  haja  hi  ai  ist  cine  stehende redensart,  die  bedeutel  ,waa 
unvermeidlich",  „was  unzweifelhaft  ist".    Vgl.  2129  u.  21 7S  u  nompód 


114 

aver  ai ;  ebenso  V.  310  3,  V.  603  2  etc.  Gleichbedeutend  dainit  ist  das 
ebenso  gewohnliche  u  nom  jaz  ai,  z.  b.  V.  422  9  Que  mi  nom  jaz  bi 
ai  se  morte  nom;  V.  621  1,  799  15  etc. 

27  Zu  dem  baufigen  Nostro  senhor-  vergl.  man  V.  6  1 :  O  meu  senbor 
mi  guisou  De  sempr'eu  ja  coita  sofrer. 

28  Zur  iibertragung  des  lebensausdrucks  vassalo  auf  das  verbiiltnis 
des  menschen  zu  gott  vgl.  man  nocb  V.  -5Í0  3 — 4:  Todos  dizem  que 
Deus  nunca  pecou,  Mais  mortal  incute  o  vej'eu  pecar,  Ca  lhe  vej'eu 
muitos  desemparar  Seus  vassallos  que  mui  caro  comprou.  So  liisst 
auch  Calderon,  Mág.  Proa.  3358—0  den  Satan  sageu :  Que  siendo  tú 
esclavo  mio,  No  bas  de  ser  vassallo  suyo  (se.  de  Dios). 

II  30  Der  sinn  des   ausdrucks   erhellt  aus  V.  699,  20—22:   E  os  que  ben 

desenparados  d' amor  (=  welebe  der  Hebe  ganz  baar  sind)  juram  que 
morrem  com  amor  que  am,  Seend'  ant'  elas,  e  mentem  de  pram. 

39  Die  in  der  sprache  der  zeit  sehr  baufigen  ar  und  er  ersebeinen 
nocb  bei  Gil  Vicente;  er  z.  b.  I  166,  172,  173;  ar  ib.  175. 

III  48  (vgl.  415)  Die  hier  gott  umschreibende  pbrase  „aquel   que  pod'  e 

vai"  bezeichnet  bei  Alfons  X.  die  jungfrau  Maria,  wiihrend  Villasandino 
(nach  Diez,  1.  c.  p.  105)  denselben  ausdruck  auf  seine  geliebte  beziebt. 
Vgl.  CB.  373  24  und  ib.  231  1 5  E  pêro  Deus  he  o  que  pod'  c  vai. 
Weitere  umscbreibungen  gottes  sind  499  quem  vos  tal  fez,  2025  o  que 
nos  comprou,,  V.  545  20  el  que  os  dias  en  poder  tem,  V.  632  10  onde 
vem  o  ben. 

53  Zu  polo  meu  ist  mal  ais  substantiv  zu  ergiinzen,  und  zwar  aus 
dem  folgenden  adv.  mal. 

55  Des  i  (=  de  ex  hic)  findet  sicb  nocb  Canc.  Res.  III,  p.  170: 
Maudo  a  alma  ao  parayso,  Des  y  (nicbt  de  sy)  o  corpo  aa  terra. 

57  Der  gebrauch  von  foi  =  fui  ist  in  der  alten  sprache  nicht  selten. 
Vgl.  1257  u.  V.  451  16,  1126  8,  1163  1,  CB.  11  7—8,  33  9,  12,  43  is,  151 
2,  18;  199  \[.  Dialectisch  tritt  diese  erscheinung  heute  nuch  auf;  cf. 
J.  Leite  de  V.,  Dialect.  interamn.  IV  p.  7,  VIII  p.  1 0.  Umgekehrt  haben 
wir  auch  fui  =  foi,  z.  b.  1575,  1582  und  V.  500  4,  5,  CB.  149  2,  ,813  1. 
Auch  dieser  gebrauch  findet  sich  nocb  heute  dialectisch;  cf.  J.  Leite 
de  Vasc ,  Dial.  beirões  I  p.  11. 

IV  73  Fiille    von   alliteration    wie    der   in    feito  fazer  vorliegende  waren 

in  der  alten  sprache  viel  hiiufiger  ais  jetzt.  Ausser  vida  viver  1497 
und  1520  mogen  hier  noch  folgende  beispiele  dieser  art  angefiihrt 
werden:  Chagas  chagar  Demanda  do  S.  Graall  p.  31;  El  dado  que 
derem  andores  Inéditos  de  H.P.Y  p.  421;  Dyuyda  que  devedes  ib 

IV  p.  581  :  Erro  errar  S.  Graall  p.  126;    ferir  ferida  Inéditos  de  H.  P. 

V  p.  390,  S.  Graall  p.  67  ;  fugir  a  bum  fugir  Hercul.  Monge,  de  Cister  p. 
233;  lidar  lide  Inéditos  de  H.P.Y  p.  408;  Perjurado  es  d'aquella  jura 
que  jurasti,  ib.  p.  417;  morrer  morte  CB.  73  25,  S.  Graall  p.  92;  a  poder 
que  podesse,  i&.p.  31,46;  rir  a  bom  rir  Monge  de  Cister  p.  10;  rogo 
rogar  S.  Graall  p.  31  ;  saber  sabedoria  V.  1100  4;  saeta  saar  Santo 
Graall  p.  69. 


115 

75  Der  adverbiale  ausdruck  de  pram  ist  in  deu  liederbtíchern  Behi 

kaufig  und  bedeutet,  wie  die  priífung  eim:r  grOsseren  anzahl  von 
stellen  zeigt,  "  obne  weiteres",  "gern",  "sogleich";  am  nachsten  komml 
ihm  wol  iui  Dcutschen  "  schlechthin  ".  Man  vgl.  z.  b.  V.  5  3,  189,  15? 
19,  803  10,  CB.  77  li,  3008.  Daneben  komuit  ebenso  haufig  a  pram 
in  derselben  bedeiitung  vor,  z.  b.  V.  11406  a  pram  sserá  a  besta  lad- 
rador;  CB.  120  29  a  prain  per  vos  me  perderei;  Ali'.  X  CM.  162  6,  255 
7  etc.  —  Vgl.  dazn  das  gleichbedeutende  de  chão  330. 

77  Das  offenbar  dem  provenz.  entlehnte  sen  "verstand"  findet  sich 
aticli  in  der  sprache  der  urkunden,  z.  b.  Inéditos  de  H.  /'.  V  378  0  que 
nom  jaz  na  carta,  inigeno  os  juizes  con  os  homêes  brios  segundo  seu 
sen;  ib.  402:  Outras  entençõcs  juyguem  segundo  seu  bom  sen  assi 
como  melhor  poderem.  Das  wort  wird  also  deu  Portugiesen  durch 
die  ersten  provenz.  colonisten  iiberbracht  worden  sein.  —  Die  allite- 
rierende  formei  saber  e  sem  ist  den  portugiesischen  minnesingern 
ebenso  geliiufig  wie  den  provenzalen.  (S.  fíir  das  afz.  GrUber  iu  Zs. 
fiir  rom.  PJiilol.  VI  p.  409.)  Von  iicht  portugies.  fallen  von  alliteration 
mogen  hier  noch  fblgende  erwiilmt  werden:  Cativ'  e  coitado  V.  570 
12;  falss'  e  felon  Alf. X  CM.  15  I;  a  ferro  e  a  fogo  BercuL  Hist.  de 
V.  IV  p.39J  ;  led'  e  ligeiro  2649;  led'  e  loução  V.4566;  lã  iicn  lynno 
Alf.  X  CM.  23  b  etc;  lum'  e  luz,  ib.  15  1  etc;  sem  pudor  nem  piedade 
Hercul.  11.  de  F.  Ill  p.  391  ;  nom  vay  nem  vem  V.  11? I  28,  Alfons  X 
CM.  #775  etc  Zu  den  beispielen  von  alliteration  in  unserer  samm- 
lung  fiige  noch  hinzu  ta/rd'  ou  toste  1631   und  levou  e  leixou  2678. 

Vgl.  den  fast  niimlichen  anfang  und  gedanken  cines  liedcs  vou  Fernão 
Velho,  V.  471—  2:  Quant  'eu,  mha  senhor,  de  vos  receey  Aueer  delo 
dia  en  que  vos  vi;  und  ib.  7— S. 

83  Aveer  ist  hier  aufzufassen  wie  alembrat,  alevantwr,  atrepar,  assubir, 
ateimar  u.  a.,  in  denen  das  prosthetischc  a  wol  ais  ad  zu  erklaren 
ist;  cf.  A.  R.  Gonçalves  Vianna,  Études  de  grammaire  port.  Louvaiu 
1884  p.  11.  Dieses  aueer  findet  sich  noch  ofter,  z.  b  V.7505  s:  Ca 
nom  ei  sen  vos  aveer,  Amigo,  ond  'eu  aja  prazer;  E  com'  ei  sem 
vos  aveer,  Ond'  eu  aja  nenhum  prazer;  804  8  Se  me  Deus  guisar  de 
o  aueer.  —  Zuni  saber  d' amor  gehiirt  neben  der  verschwiegenheil 
namentlich  die  scheu  vor  der  geliebten.  So  sagl  Bern.  de  Veatad. 
MW.  1  16:  Mas  greu  viretz  fiu'  amansa  Ses  paor  e  ses  doptansa; 
Flamenea  4105:  Homdis:  Si  ben  amas,  ben  tems. 

91  lleutc  wiire  hier  wie  130,  952,  124.".;  V.  577  LU  Ca  vos  Bodes  e 
seredes  Coita  do  meu  coraçon,  Senhor,  Be  mi  nom  valedes;  CB.  64 
7—8  Ca  sey  que  ja  per  vos  non  perderei  gramcoita  do  meu  coraçon; 
u.  s.  w.  uberall  vor  coita  der  bestimmte  artikel  erforderlich.  Die  alte 
sprache  aber,  deren  volkstttmliches  wesen  sich  ja  llberhaupl  mehr 
durch  prãgnauz  ais  durch  klarkcit  des  ausdrucks  kenn/.eielmet.  lassl 
den  bestimmten  artikel  uicht  ungern  vor  Bolcheu  substantivou  aus, 
die  eutweder,  wie  z.  b.  oft  amor,  einen  persUnlioh  gedachten  begriff 
bezeichnen  (cf.  Diez,  RG.  Ill4  26)  oder,  wie  áei ind  die  aauien  der 

8* 


116 

feste,  monate,  wochentage  u.  s.  w.  ais  appellative  auf  deu  begriff  eines 
einzelnen  wesens  beschriinkt  sind,  oder  die  eigenschaften,  dirige  und 
wesen  benennen,  welche  durch  ein  attributives  adjectiv,  einen  deter- 
íninierenden  relativsatz  oder  eine  sonstige  niihere  bestimmung  deni 
bewustsein  so  genau  von  den  andem  zugehorigen  ihrer  gattuug 
abgegrenzt  vorkominen,  dass  der  bestimmte  artikel  entbelirlich  er- 
scheint.  (Vgl.  Tobler,  GZ.  XIII  p.  194—205.)  Beispiele:  1)  Abstracto 
begriffe.  Amor  persouifiziert  S99,  9(i4,  910,  1050  und  in  den  zwoi 
liedern  XXIII  u.  LVIII.  Vgl.  V.  214  1--2  De  vos,  senhor,  quer'  eu 
dizer  verdade,  E  não  ja  sobre  amo?-  que  vos  ey;  V.  680  1 — 2:  Quan- 
tos e-no  mund'  aniaroin  E  amam,  todolos  prouou  amor;  V.  701  1 — 3 
Tal  vay  o  meu  amigo  Com  amor  que  Ih'  eu  dey ;  Santo  Graal  p.  70 : 
Muy  vergonhosa  de  fazer  contra  sua  vontade  o  que  lhe  amor  man- 
daiia.  Asperança  389;  mal  11S4.  1079;  morte  100,  143,  305,  450, 
14S2,  1074,  2131.  Vgl.  V.  448  15  Non  me  deu  morte,  que  de  coraçon 
Lhe  roguey;  V.  6071  Ou  é  sinal  de  morte  que  vos  ven;  Santo  Grani 
p.  S8,  22  Tanto  ardido  era  que  nom  dultaua  morte ;  ib.  97,  35  Todo 
esto  ella  fazia  por  ordir  morte  de  Galuam;  ib.  13o,  17:  Pos  morte  de 
Calogrenac;  poder  1320.  2)  Namen  von  wesen.  Demo  1725,  2f>04; 
vgl.  Santo  Graal  p.  137,  10  Voo  húa  voz  que  me  disse,  mays  sey  que 
foy  demo  que  me  quis  enganar;  besta,  Santo  Graal  p.  131,  8:  Mays 
besta  que  as  come,  logo  morre.  3)  Namen  von  festen,  wochentagen 
und  zcitabschnitten ,  die  wegen  ihrer  regelmassigen  wiederkehr  ais 
nur  einmal  vorhandene  wesen  (s.  Tobler  1.  c.)  gedaeht  werden.  Ine- 
dit.  de  H.  T.  V  p.  429  Des  dia  de  Ramos  atá  dia  terça  feira  de  Pas- 
qua;  Alf.  X  CM.  393,  3  E  chegarom  ao  Porto  Mercares,  primeiro  dia 
d' Abril;  oje  tercer  dia  1073  (fiir  weitere  belege  siehe  anmerkung  zur 
stelle);  Santo  Graal  p.  7,  1:  Véspera  de  pinticoste;  ib.  0  ora  de  noa, 
21  ora  de  comer;  V.  358  10:  Mays  tempo  de  jogadores  Ja  çafon. 

VI  Zuni  gegenstand  vgl.  XXXVII,  XXXVIII  u.  LIX.     Die   bitte,  der  ge- 

liebten  seine  neigung  gestehen  zu  diirfen,  erinnert  an  eine  stelle 
Amanieu  des  Escás  (Milà  y  F.  Trob.  p.  422)  Per  merci-us  velh  preiar 
euos  prec  Que  vulhatz  entendre  mon  prec,  E  que  vulhatz  saber  mon 
sen  E  mon  cor  e  mon  estamen  —  Que  jes  non  podes  devinar  Jeu 
com  vos  am,  si  no-us  o  die. 

122  Diese  benennung  der  geliebten  ist  allen  troubadours  gemein. 
Vgl.  V.  94  10,  478  7,  CB.  165  6,  173  7. 

VII  (vgl.  LII)  Dieses  lied  erinnert  sowol  im  ausdruck    ais    im   gedanken- 
gang  ziemlich  stark  an  ein  gedicht  des  Martin  Soares,  CB.  lJ-~>. 

130  Zur  bedeutung  der  conjunction  en  tal  que  =  para  que,  a  fim 
que  vgl.  V.  285  7—8  Por  baralhar  com  el  e  por  ai  nom  Faley  com' 
outr'  ental  que  o  prouasse;  Santo  Graalp.  142,  10:  O  caualeiro  aduseo 
(se.  o  caualo)  a  hua  aruor  e  liou  o,  cm  tal  que  Pcrsiual  o  achasse 
quando  quizesse  caualgar. 

VIII  Ausdruck  und  inhalt  dieses  liedes  klingen  stark   an  eines  von  Roy 
Paez  de  Ribela,  CB.  282  an. 


117 

145  Zum  ausdruck  vgl.  V.  485  3  Da  rem  que  mais  soubess'  amar: 
CB.  341  3  A  rem  do  inundo  que  me  faz  uiayor  Coita  sofrer.  So  /•'/</- 
menca  28ii(i  La  ren  el  mon  qu'  ieu  plus  euvei.  Vgl.  dieselbe  liber- 
tragene  bedeutung  von  cousa  822. 

145 — G  Wiederholungen  desselben  verbunis  in  verschiedencr  zeit- 
form  sind  bei  unsern  dichtern  beliebt.  Vgl.  315  servh'  e  servirei.  I ...  i 
et  sq.  quis,  quer,  querrei  u.  quis,  quer  e  querrá,  1329—30  quis  e  quer, 
etc.  —  V.  394  4—5  Mi  fez  e  faz  mal  e  fará;  CB.  397  7  Que  eu  servi 
e  servh'  e  servirei.  Dergleichen  findet  sich  aucli  ofters  bei  den  Pro- 
venzalen,  z.  b.  bei  Bertran  von  Alam.  .1/11'.  III  144  Ni  o  tis  anc  ni 
farai  ni  o  faria;    G.  Riquier  MW.  IV  110:  An  facb,  fan  e  faran. 

IX  103  In  dieser  stelle,  in  der  scheinbar  der  comparativ  maio,-  gtatt  des 
superlativs  o  maior  steht,  ist  que  ais  das  zu  fassen,  was  Tobler,  VB. 
p.  143,  beziehungsloses  relativum  nennt,  und  der  gedanke  folgender: 
„Ich  wiinsche  ihr  gríJsseres  leid  in  dem  grade  wie  ich  kann."  Vgl. 
PMH.  Script.  I  p.  261  E  porque  os  de  Lara  e  os  de  Carryon  forom 
de  mais  alto  sangue  que  havia  em  Castella;  V.  612  9:  Que  se  verrá 
mais  cedo  que  poder. 

178  Neben  nozir  findet  sich  auch  nuzer  CB.  70  20.  Von  audern  for- 
men  dieses  verbunis  koimnen  bei  Alf.  X  folgende  vor:  CM.  ~>  25  /'»: : 
4  6  nuza. 

X  227  Diese  conjunctivform  findet  sich  noch  erhalten  in  Gil  Vic.  III  p.  :;I2: 

Ainda  que  pês  ós  dados,  und  in  der  heute  nodi  populãren  wendung: 
Emque  me  pes. 

233  Zu  dem  sehr  haufigen,  wie  im  provenz.  und  afr.  absolut  ge- 
brauclitcn  ausdruck  fe  que  (levedes  vergleiche  nian  die  urspríinglichere 
form  pola  fe  que  (levedes  CB.  380  15,  Santo  Graall  p.  59  etc. 

237  Die  bei  unsern  dichtern  beliebte  redensart  lume  d' estes  nílms 
meus  ais  name  der  geliebten,  gehijrte  der  sprache  des  geineinen  lebeus 
an.  Vgl.  Vida  de  S.  Aleixo  [Revista  Lusit.l  338)  Ay  mesquinha  de 
de  mim,  ay  lume  destes  olhos  meos;  ib.  E  agora  é  roto  o  meu  es- 
pelho. Vieira,  Diccion.  s.  v.  erwãhnt  des  sprichwiirtl.  ausdrucks  aumr 
como  o  lume  dos  olhos. 
XIII  Dass  dem  kiinig  wirklich  ein  solcher  vorwurf  gemacht  worden,  isl 
wahrscheinlich  genug,  da  seine  liebesverhiiltnisse  viel  realere  waren 
ais  diejenigen,  die  den  gegenstand  seiner  minnelieder  ausmachen. 
Den  gedanken,  dass  die  liebe  zur  herrin  dichten  macht,  drOckl  Gau- 
celm  Faidit  aus  (Diez,  P.  T.  p.  141):  Mon  cor  e  mi  e  mas  bonas  ean 
sos  E  tot  can  sai  d'avinen  dir  ni  far  Conosc'  qu'  eu  tene.  bona 
dona,  de  vos. 

249  In  ross'  am<>>-  liat  das  possessive  pronomen  objective  kraft,  so 
dass  die  bedeutung  ist:  amor  por  vos.  So  in  unserem  texte  noch 
576,  852,  879,  1020,  1436,  2i)7\  cbenso  meu  2106,  seu  979.  Vgl.  Y. 
7892  Con  vosso  medo,  s  con  vosso  pavor;  Cl;.  133 2\,  230  2  uoss' 
amor;  auch  bei  Amaniou  des  Kseás  (Mila  y  F.  p.  425)  Que  ai-m  fossetz 
liai  amia,  Ja  per  vostr'  amor  no  moria,      PMH.  Script.  I  p.  J7ii  Kre\ 


lis 

Ramiro,  que  te  adusse  aqui?  E  elle  respondeu:  "O  vosso  amor"; 
Gane.  Res.  II  p.  4  Mi,  26—30  Nom  he  a  primeira  vez  Esta  que  por 
teu  respeyto  (=  respeyto  a  ti)  Amor  bravo  com  despeyto  jaa  outra 
chagua  lhe  fez.  Ebenso  itn  Spanischen,  z.  b.  Calderou,  Vida  I  192  Tu 
voz  pudo  enternecerme  . . .  Tu  respeto  turbarme ;  ib.  III  2(il  Iloy  se 
resiste  á  la  obediência  mia;  Lope  de  Vega,  Adónis  (Riv.  52,  426a) 
A  buscarle  aqui  vengo  Por  tu  ocasion,  enemigo  Tobler,  GZ.  III  p. 
433  bringt  beispiele  aus   deui  altfranzosischen. 

257  nom  reja  prazer  ist  eme  der  alten  sprache  geliiufige  beteuerungs- 
formel;  cf.  1601  u.  V.  27  \%  Assi  veja  prazer,  46  4,  470  11  Se  eu  veja 
prazer  etc. 

XIV  Der  gedankengang  dieses  liedes  stimmt  ziemlich  mit  einem  gedicht 
Joham  Lopez  d'Ulhoas,  CB.  300  iiberein. 

284 — 5  Diese  worte  finden  sich  fast  wortlich  wieder  ais  refriin  cines 
liedes  von  Sancho  Sanchez,  einem  natiirl.  sohne  des  Kíinigs,  V.  4 
(=  V.  569)  Ca  meu  bem  é  d'eu  por  ela  morrer  Ante  ca  sempr'  em 
tal  coita  viver.  Vgl.  V.  385  13—14:  E  a  mi  era  mui  mester  II ua 
morte  que  ei  d'auer  Ante  que  tal  coita  soffrer. 

XV  Denselben  gedanken  behandelt  ein  lied  Vaasco  Praga  de  Sendiu's, 
CB.  77  und  ziemliche  iibereinstimmung  iu  inhalt  und  ausdruck  findet 
statt  mit  einem  gedicht  Joham  Ayras  de  Santiago's,  V.  531,  besonders 
im  refran:  Se  vos  grave  é  de  vos  eu  bem  querer,  Tam  grav'  é  a  mim, 
mais  nom  poss'  ai  fazer. 

294  Da  die  lesart  der  Vat.,  gram  mha  mort'  e  meu  mal  sich  auch 
CB.  findet,  so  ist  sie  wol  beizubehalteu.  Die  stellung  des  possessi- 
vuins  zwischen  adjectiv  und  substantiv  kommt  auch  sonst  vor,  z.  b. 
PMH.  Script.  I  p.  1  Mi  Os  uosos  auoos  por  gram  seu  trabalho  e  por 
mortes  e  lazeiras  ganharon  o  reino  de  Portugal. 

299  poderia  ist  hier  pod'ria  zu  lesen,  ebenso  304  pêro  =p'ro.  Falle 
wie  diese,  in  deoen  eiu  unbetonter  vokal  zwar  geschrieben,  aber  nicht 
gemessen  wird,  sind  hiiufig  genug  in  den  alten  dichtern.  So  liest 
man  z.  b.  in  Sá  de  Miranda,  101  9  A  guerra  leva  o  môr  capitão  con- 
sigo, wo  cap'tão  zu  messen  ist.    Vgl.  C.  Michaelis   zur  stelle  p.  763. 

XVI  Der  ausspruch,  dass  die  geliebte  eines  konigs  wiirdig  wiire  (vgl.  noch 
LVI),  findet  sich  auch  bei  den  Provenzalen,  z.  b.  bei  Bertran  de  Bom 
(Choix  III  p.  1 38). 

308  Zum  gebrauch  der  verbalderivate  auf  -ador,  -edor,  -idor  fiir 
beide  geschlechter  siehe  Cornu,  Grunãriss  1  p.  790.  In  unserm  texte 
kommen  noch  folgende  fiille  dieser  art  vor:  2655  muacha  revelador, 
2665  m.  remusgador.    Cf.  V.  1140  6  besta  ladrador. 

XVII  328  Zum  gebrauch  des  einfachen  si  statt  des  gewohnlichen  assi 
(ecce-sic)  vgl.  den  ausdruck  nem  si  nem  si,  "auí  keine  weise",  CB. 
390  17 — 18  Verdad'  é  que  dar  Nom  lhi  podem  esta  nem  sy  nem  sy, 
Alf.  X  CM.  283  1 :  Ca  d'outra  guisa  nom  querria  Ser  Deus  orne  nen 
si  nen  si.  Si  que  =  assi  que,  vgl.  z.  b.  Santo  Graal  p.  81,  10:  Certas, 
disse  el  rei,  si  que  jamais  nom  acharedes  quem  vos  pesar  faça. 


110 

330  Das  adverbiam  de  chão  findet  sicli  bei  Alf.  X  fasl  BO  hãufig  wie 
das  ebenfalls  von plcmwm  abgeleitete  gleichbedeutende  <!<■  pran;  /..  b. 
CM.  1572:  Deus  por  sa  madre  castiga  A  vegadas  ben  de  chão  O  <|iie 
faz  mal,  e  mui  toste  Por  ela  o  er  faz  são. 

333  „Der  tod  steht  mir  bevor".  Die  bedeutung  der  redensart  ter 
na  mão  alg.c,  „von  etwas  bedroht  sein",  „etwas  aufdem  balse  haben11 
(cf.  das  engl.  "to  have  anything  upon  one's  hands")  erhellt  aus  fol- 
genden  beispielen:  Santo  Graal  p.  97,  4:  Quando  o  caualeyro  ajo  que 
a  batalha  tynha  na  mãao,  ergeose  muj  ujuamente  e  foy  rilliar  suas 
armas....;  ib.  p.  115,  11:  Emtam  meteo  a  mãao  sob  o  braço  do  es- 
cudo ante  o  peito  e  boorz  er  fez  outro  tal  quando  ujo  que  a  justa 
tynha  na  mãao.  Gane.  Rea.  II  p.  283  Isto  acabado  a  noyte  mi  maão 
Scntou-ss'  arrayall  ho  longuo  do  rrio. 

347  Die  redensart prender  ocajotn,  "einen  ungliicklichen  zufall  haben " 
ist  hiiufig.  Vgl.  z.  b.  Alf.  X  CM.  146  5:  E  el  non  a  creeú,  Et  foi-ss'  i 
prendeu  ocajon;  ib.  203  Epig. :  Par  Deus,  muit'  é  gran  dercitu  De 
prender  muy  gran  ocajon  .  .  .  Daneben  findet  sieli  auefa  das  einfache 
cajon,  z.  b.V.  2100  1—2:  Eluyra  Lopez  aqui  noutro  dia  Se  Deus  me 
valha,  prendeu  liu  cajom. 

XVIII  355  Zum  ausdruck  vgl.  V.  644  ] 2 — 13:  Esta  coita  que  mha  morte 
tem  Tam  chegada  que  nom  Ih'  ey  de  guarir;  CB.  30122 — 3 :  E  esta 
coita  tem  me  chegado  A  morte  e  non  guarirey  por  neuiii  sen. 

363  Schon  das  metrum  verlangt  in  der  zweiten  vershiiltte  eine  cor- 
rectur,  aber  auch  der  sinn  ist  nicht  befriedigend  ohne  das  adverbial- 
pronomen  em,  das  sich  auf  que  por  vós  morre  bezieht.  Der  sinn  des 
verses  ist:  „Der  Euretwegen  stirbt.  Kettet  ihn  (lavou!"  Die  phrase 
partir  ah/.  'Ir  morte,  einen  vom  tode  erretteu,  ist  unsern  dichtem  ge- 
liiufig.  Vgl.  z.  b.  V.  510  16  (Deus)  dev'  os  vassalos  de  mort'  a  partir; 
803  6:  Mais  quero  m'eu  esta  morte  partir. 

364  Ueber  den  gebrauch  von  xe  und  .ri  vgl.  Diez,  A'.  ".  Hp.  p.  112 
—3,  und  Cornu,  Gnmãriss  I  p.  794.  In  unserm  text  erscheint  diesea 
pronomen  ais  ethischer  dativ  177(i,  l!)4í>,  2r.:>->  und  iT-JT;  ais  aceus. 
in  verbindung  mit  personl.  fiirwortern  haben  wir  es  an  uuserer  stelle, 
ferner  2254  und  2HD4.  VgL  Gil  Vicente  I  p.  136:  Ah  si,  Catalina? 
Ora,  bem,  Se  xe  m'eu  isso  soubera,  Nunca  t'cu  a  nua  dera;  id.  Ill 
p.  162  etc. 

XIX  Zum  gedanken  vgl.  V.  900  3—5:  E  pêro  muy  longe  de  vos  vivi. 
Nunca  aqueste  verv'  antig'  achei:  Quam  longe  d'olho8,  tam  longe  de 
coraçom. 

371  Das  durch  metathese  aua  perto  entstandene  preto  ist  in  der 
alten  sprache  sehr  hãiitíg  und  bei  Alfona  \  CM.  aussebliesslich  Im 
gebrauch. 

380  Zur  bedeutung  des  Bubst.  bemfazer,  woltat,  gunst,  7gL  \'.  708 
22:  E  mays  vos  quero  dizer  deste  rey  ES  dos  que  dei  aviam  bemfazer; 
926  7, 9;  CB.  /'"'s'3i  Seu  parava'  e  outro  bemfazer, 


120 

384  Fiir  a  vezes  sagt  man  jetzt   ás  rezes.     Vgl.  1139—1140  a  vezes 

—  a  vezes,  bald  —  bald,    und   Sá   de  Miranda  165  293     4:  .4  rere\rs 

—  a  revezes. 

XXI  Achnlich  iui  gedankcngang  und  theilweise  im  ausdruck  ist  ein  lied 
Vaasco  Gil's,  CB.  257  \ — 5:  Se  uos  eu  ousasse,  senhor,  no  mal  Que 
por  vos  ei  falar ....  Doer-uos-iades  de  mi  etc.  Vgl.  V.  692  9 — 10:  Se 
uos  soubessedes  a  coita  que  ei  inayor  Mui  grauí  doo  averiades  de 
mim,  senhor. 

XXII  429  Das  e  von  fe  hat  hier,  wie  der  reim  mit  que  zeigt,  noeh  seinen 
urspriinglichen  geschlossenen  laut,  wiihrend  es  sonst  meistens  schon 
offen  ist  und  z.  b.  mit  é  reimt. 

XXIII  43B  Derselbe  gebrauch  des  gerundiums  von  estar  findet  sich  V. 
503  22—3  E  disse  el  rey  noutro  dia  estando  Hu  lhe  falarom  era  vossa 
fazenda. 

444  dezia,  das  wir  auch  CB.  1  2  und  ofter  antreffen,  beruht  auf  dis- 
simulation  der  beiden  i  von  dizia  und  hat  seinerseits  anlass  zu  dem 
infinitiv  dezer  statt  dizer  gegeben,  der  sich  in  der  iilteren  sprache  z. 
b.  V.  651  A,  944  20  und  noch  in  den  dialekten  zeigt,  vgl.  z.  b.  J.  Leite 
de  Vasconcellos ,  Subdial.  alemtej.  p.  20  u.  dial.  intcramn.  III  p.  23. 
Aehnliche  flille  von  dissimulation  haben  wir  in  vesitador  V.  1103  17, 
vevia  V.525  12,  vevi  545  IS,  551  5,  648  tí  fiir  visitador,  vivia,  vivi, 
auf  welch'  letztere  formen  sich  das  ira  alemtej.  dialect  erscheineude 
verem  fiir  vivem  griiudet. 

451  doita  von  doito  =  ductuin  (vgl.  Diez  p.  125)  „erfahren".  So 
z.  b.  auch  V.  1123  7 :  Ar,  e  quer  consig'  a  velha  levar,  Mais  a  velha 
nora  é  doita  da  guerra;  Alt".  X,  CM.  49  2:  E  ar  acorre-nos  aqui  En  as 
mui  grandes  coitas  Segund'  eu  sei  ben  e  oy,  Quaes  avemos  doitas. 
Dieses  wort  ist  auch  in  den  gesetzlichen  urkunden  in  dera  compositura 
andoito  (=  endoito)  belegt;  cf.  Inéditos  de  H.  P.  IV  p.  588  (Foros  de 
S.  Martinho  de  M.) :  E  se  disse  que  quer  (se.  vogado)  daalera  Doyro, 
danlhe  tempo  de  1(5  dias;  e  aaquel  dia  que  seia  aindoto  (=  endoito) 
no  feyto,  e  danlho  pêra  o  primeiro  concelho. 

XXIV  468—471  Zuni  gedanken  und  ausdruck  vgl.  I04S— 1050,  1159—1160 
u.  V.  499  (refran) :  Ca  de  uos  non  atend'  eu  ai  Que  mi  façades,  se 
non  raal. 

481  Die  bedeutung  ^ville",  ,.sinnu,  die  coraçon  an  dieser  stelle  und 
1605  hat,  findet  sich  auch  sonst  nicht  selten,  z.  b.  V.  18  12  De  vos 
servir  é  meu  coraçon;  838  8  E  quis  comprir  sempre  seu  coraçon; 
Santo  Graall,  p.  128:  Como  horaera  que  avja  diaboos  que  lhe  danam 
coraçom  de  matar  seu  jrmãao.  Vgl.  die  ahnliche  bedeutung  von 
cor  1059. 

XXV  Ganz  ahnlich  in  inhalt  und  form,  wenn  auch  mit  weniger  wieder- 
holung  des  ausdrucks,  ist  ein  lied  Nuno  Eanes  Cerzeo's  CB.  141. 

499  Der  ausdruck  qnem  vos  tal  fez,  „Euer  schopfer",  kommt  auch 
im  provenz.  vor,  z.  b.  Flamenca  5848 — 9  Domna,  cel  queus  fes  E  volc 
que  ja  par  non  acces .... 


121 

XXVI  õlfi  mais-rem  „aber  das  wiire  nicht  geschehen". 

XXVII  525—6  Eine  àhnliche  verwunschung  der  welt,  gottes  und  seiner 
selbst  spricht  Joam  Coelho  aus,  Cl».  261  7—  1 1 :  E  quero  mal  quantos 
vos  queren  ben  E  os  meos  olhos  con  <jue  vos  eu  vi,  Mal  quer  ;i  dês 
que  me  vos  fez  veer  E  a  morte  que  me  leixa  viver  E  mal  ao  mundo 
por  quant'  i  naci;  vgl.  CB.  194  13—4  Ca  por  vos  perdi  dêa  e  amigu'e 
esforç'  e  sem. 

530  Die  lesart  amig9  (=  amigos)  der  V.  ist  wol  aus  einer  verwecbs- 
lung  des  o  mit  der  abkiirzung  9  =  os  zu  erkliiren,  die  aucli  sons! 
noch  vorkomiiit,  z.  b.  V. 4502:  voss'  amig9  =  voss'  amigo. 

531  desasperar  ist  die  in  den  alten  liederbíichern  allein  vorkoniuicnde 
forni  des  heutigen  desesperar,  deren  simplex  asperar  ebenso  haufig 
ist,  z.  b.  V.  728  2;  899  l;  991  9  und  sich  wol  am  besten  durch  an- 
nahme  einer  pràfixvertauschung  erkliirt,  wie  wir  sie  im  ital.  aspettare 
statt  espettare  vor  uns  haben.     Vgl.  asperança  389,  396  etc. 

Zum  ausdruck  que  me  pes  vgl.  Alf.  X  CM.  53,  5  Se  non  quiserde-lo 
fogo,  sei  eu,  verrá  a  mi,  Et  que  vos  pes  m'aueredes  E-no  col  a  supor- 
tar; G.  V.  III  p.  73  Não  hei  de  comer,  que  m,  -pes;  Canc.  fies.  Ill  p. 
174  Mandai-no-la,  que  lhes  j>r* ;  ih.  p.  287. 

536  Zum    ausdruck    vgl.    V.  849  .'»   E    sal    m'este    coraçon   E  i 
olhos  chorando. 

XXVIII  Mit  diesein  botenlied  steht  der  Kunig  D.  Denis  allein  unter  deu 
portugiesischen  troubadours  da.  Eine  hindeutung  auf  Bolche  licbes- 
boten  findet  sich  noch  in  der  cantiga  d'amigo  XC1X. 

551  Der  unpersiínliche  infinitiv  erscheint  in  der  alten  sprache  auch 
bei  verschiedeuheit  des  subjects  nicht  selten  noch  neben  der  flectier- 
ten  form,  wahrend  der  heutige  Portugiese  nur  bei  gleichem  subjecl 
die  wahl  zwischen  beiden  formen  hat.  Vgl.  J'M1Í.  Script.  I  p.  181 
Os  IIII  mogotes  dos  IIII  mil  caualeiros  que  estauam  folgados  pêra 
prender  os  cristaãos. 

553  Zur  handschriftl.  lesart  sabeddo  bemerUt  Monaci,  dass  das  zweite 
'/  durchstrichen  zu  sein  scheine.  Wahrscheinlicb  wollte  der  copiai 
einen  strich  durch  das  erste  d  machen,  siso  tS  =  de)  wofitr  wir  sabede- 
lo  (d  fehler  fiir  /)  gewiinnen.  Diez,  K.u.  B/p.  p.  131  u.  Monaci  p.  13(1 
lesen  sabedes  lo. 

XXIX  Von  ãhnlichem  inhalt  und  z.  t.  ausdruck  ist  eia  lied  Joam  Coelho's 
CB.  26?  5 — 9:  Delo  dia  cu  que  vos  non  vi.  .M ha  senhor,  nunca  depoys 
vi  Prazer  nen  ben  nen  o  ar  veerei,  Sc  non  vir  vos,  cn  quant'eu  vivo 
fôr,  Ou  mha  morte,  fremosa  mha  senhor.  Vgl.  Arnaut  de  Marucil 
[MW.  I  151)  Quan  no  ei  loc  de  vos  vezer  Joi  ni  deport  non  puesc 
aver. 

559  veerei  ist  liier  BOwie  564  und  569  zweisilbig  zu  lesen  (vgl.  auch 
2480),  doch  liegt  kein  grund  vor  deswegen,  wie  Diea,  K.u.Hp.p,  119 
anzudeuten  scheint,  das  eine  e  eu  streichen,  da  die  sohreibung  nicht 
mit  der  aussprache  schritt  hâlt.  Man  fuht  ja  /..  b.  auch  im  aí/,  fort, 
das  t  zu  schreibeu,  wo  es  nicht  niclir  gesprochen  \Mirde.  /..  I>.  Boi. 
365  Entrei  en  sa  veie,  si  s'est  aoheminez. 


122 

XXX  577  Das  sabe  deus  des  textes  passt  nicht  recht  in  den  zusammen- 
hang,  nnd  erkliirt  sich  wol  durch  irrtumliche  aufliisung  der  abktir- 
zung  òs.  Die  correctur  sabedes  statt  des  sabe  deos  der  Vat.  wird 
durch  CB.  bestiitigt;  ebenso  580  creede  statt  crerdes. 

578  Die  wiederholurjg  der  conjimetion  que  nacli  verben  des  sagens, 
wissens  etc.  ist  in  der  alten  sprache  haufig;  vgl.  589,  1586,2543,2631, 
2639;  Santo  Graal  p.  31),  35  E  quando  o  escudeiro  (pie  staua  ante 
Gallaaz  e  que  todo  isto  ouujra,  ujo  que  aquel  que  lhe  todo  contara 
que  era  sumjdo,  deceo  de  seu  rocim ;  ib.  44,  9;  84,  3  etc;  Alfons  X 
CM.  G5,  44:  E  por  razon  tive  que  em  esta  terra  dos  meos  que  sof- 
fresse  desonrra  et  guerra  etc;  PMH.  Script.  I  p.  283  E  os  mouros 
disserom  que  esta  morte  que  lhe  veera  pello  pecado  que  fez  em  sa 
filha. 

581 — 3  Zum  gedanken  und  ausdruck  vgl.  Martin  Soares  CB.  133  2b 
— 8  Vedes  como  lhis  mentirei:  D'outra  senhor  me  lhis  farei  Ond'  aia 
mays  pouco  pavor. 

XXXI  593  Zu  diesem  que  nach  ausrufen  vgl.  873  und  CB.  8  1 — 2  Deus 
que  pouco  que  Eu  en  aquel  uiço  vivia;  43  1 — 2  Senhor  Deus,  que  coyta 
que  ey  No  coraçon  e  que  pesar.  S.  die  anmerkung  zu  1257. 

XXXII  018  Eine  stehende  formei;  vgl.  z. b.  CB  62  16:  E  nunca  me  dês 
leixe  bem  achar. 

621  Der  vergleich  ist  sprichwortlich;  vgl.  amar  mais  que  as  meninas 
dos  olhos  und  Terent.  Ad.  702 :  Ni  magis  te  quam  óculos  nunc  ego 
amo  meos. 

XXXIII  r>34  Salvar-se,  sich  rechtfertigen,  is*  ein  ausdruck  der  rechtssprahe. 
Vgl.  z.  b.  Inedit.  de  H.  P.  V  p.  381  E  se  pedir  ioyzo,  salvesse  en  a 
cruz  sivi  terceyro;  ib.  E  se  o  negar  e  pedir  ioyzo,  salve  seli  na  cruz 
sivi  terceyro.  Ebenso  im  Spanischen,  z.  b.  Primavera  I  p.  157:  Don 
Alonso,  y  los  leoneses,  Veníos  vos  á  salvar  Que  en  la  inuerte  de  Don 
Sancho  Non  tuvisteis  que  culpar. 

653  Die  verwendung  von  e  zur  ankniipfung  von  satzen  an  ausrufe 
ist  nicht  selten.  Vgl.  CB.  55  1  Por  Deus,  senhor,  e  ora  que  fareyV 
ib.  107  1  Senhor,  e  assi  ei  eu  a  morir  E  non  mi  valrrá  hi  Deus  nem 
mesura;  177  \  Ay  eu  cuytad'  e  porque  vi  A  dona  etc;  ebenso  195  1, 
236  1,  242  1  etc;  Alf.  X  CM.  355,  17:  E  diss':  Ay,  Santa  Maria  de 
Uila  Sirgo !  e  quando  Eu  fui  en  ta  ejgreia  Comprei  pêra  a  ta  obra 
Uu  bon  canto,  ey-ch'o  dado.  Auch  bei  Alfons  X  kommt  c  ais  inter- 
jection  ofters  vor,  z.  b.  CM.  1381:  Dizendo:  Sennor,  Et  nembre-te  du 
teu  Seruo,  cegu'  e  pobre  com'  oge  iasqu'  eu;  175  10  E  u  el  assi  cho- 
raua,  Diss'  o   filio:   Orne  bõo  Padre,  et  nom  vos  matedes. 

XXXVI  692  Die  aus  lat.  -ano,  -ana  entstandenen  portug.  endungen  ao, 
ãa  sind  in  der  sprache  der  zeit  noch  durchgiingig  zweisilbig,  und 
correspondieren  daher,  wie  hier,  mit  weiblichen  reimen.  Dass  das  n 
sich  etwa  noch  erhalten,  wiire  bios  dann  anzunehmen,  wenn  es  im 
reime  mit  wijrtern  wie  dano,  pano  erschiene,  was  nicht  der  fali  ist. 


123 

Nur  dialectisch  finden  wir  noch  fornien  wie  manha/na,  irmana,  magana 
etc. ;  vgl.  J.  Leite  de  V.,  Dial,  algarv.  p.  i.r>:  dial.  mirand.  p.  I  I.  35  u. 
Revista  lusit.  I  p.  241 — 2. 

695  Zum  adverbialen  gebrauch  von  melhor  vgl.  J'MII  Script.  I  p. 
189:  E  de  Tremecen  hu  el  era  ata  liu  era  el  rei  Aboamor  lia  melhor 
de  40!)  legoas;  ib.  p.  280  E  os  cristaãos  perecerem  melhor  da  quarta 
parte. 

699  Da  die  fonn  frol  ini  altport.  die  einzig  gebrâuchliche  ist,  bo 
muss  sie  auch  in  der  bindung  mH  amor  hier  wie  XLVIII  2  3  durch- 
aus  beibehalten  werden  und  ist  ais  ein  fali  von  assonanz  zu  betrach- 
ten.  Vgl.  noch  V.  454  32  frol — pastor.  Wegen  weiterer  beispiele 
von  assonanz  statt  des  reimes  siehe  zn  1012.—  Die  den  Provenzalen 
schon  um  die  initte  des  12.  jh.  bekannten  byzantinischen  und  breto- 
nischen  sagen  von  Blancheflos  und  Tristan  mochten  schon  friih  iiber 
die  Pyreniieu  gewandert  sein.  Unter  den  zeitgenossen  des  Konigs 
D.  Alfonso  III  spielt  auf  sie  an  Joam  de  Guilhade,  V.358:  Os  gran- 
des  nossos  amores,  Que  mi  e  vos  sempr'  ouveinos,  Nunca  llii  cima 
fezemos  Coiua  Branca  frol  e  Flores,  Mays  tempo  de  jogadores  Ja 
safou.  Cf.  CB.  360  VI — 24  Ca  ja  Paris  D'ainor  non  foy  tauí  coitado 
Nen  Tristain  nunca  soffrerani  Tal  afTain.  Auf  bretonische  sagen  lic- 
zieht  sich  auch  der  ain  hofe  Alfons  X  lebende  portugies.  troubadour 
Gonçalo  Eanes  Vinhal,  V.  1007  b  und  1137X3;  ebenso  Estevam  da 
Guarda,  der  Kanzler  D.  Denis',  V.  930  19  und  Ferman  Esquio,  V.  Í140 
6 — 7:  A  pram  será  a  besta  ladrador  Que  Ih'  aduram  do  reino  de 
Bretanha. 

XXXVII  Von  ahnlichem  gedankengange  ist  ein  Iied  Nuno  Eanes  Cerzeo's 
CB.  110. 

XL  787  Der  unpersonliche  ausdruck  non  c  pensado  „es  ist  nicht  daran 
zu  denken",  tritt  in  den  alten  liederbiichern  sehr  hiiufig  auf.  Sn  /..!.. 
V.  314  9— 11  Mais  sol  non  seia  pensado  Pêro  o  morrer  uciades  Que 
me  uos  por  el  roguedes;  V.  1064  1!)  20  Sol  non  é  pensado  Que  vos 
paguedes  ren  do  meu  aver;  V.  1183  21  Mays  el  d'aver  molher  non  é 
pensado;  CB.  ò'ò'  14,  TÕ  7,  Alf.  X  CM.  8b,  11  etc.  Daneben  kommt  auch 
die  personliche  wendung  vor,  so  z.  b.  CB.  7  13 — 13  Sul  non  pensso  de 
vos  amar  Nen  penssarey  a  meu  cuydar. 

XLI  Von  ahnlichem  inhalt  und  ausdruck  ist  cine  Btrophe  Affonso  Mccn- 
dez  de  Besteyros,  CB.  H27:  Senhor  fremosa,  mays  de  quantas  bou 
Donas  no  mundo,  po-1'amor  de  Deus,  Doedevos  vos  de  mim  e  dos 
meos  Olhos  que  choram  a  niuy  gram  sa/.oiu  Por  ímiyto  mal.  senhor, 
que  a  mi  vem  Por  vos,  senhor,  a  que  quero  gram  bem. 

804  Meu  bem  ist  ein  jct/.t  noch  beliebter  carne  der  geliebten;  bo 
z.  b.  in  folgender  azorischer  copla  (Fayal):  Passarinho:  Bate  as  asas, 
Do  meu  bem  busca  a  morada. 

XLII  822  Der  gebrauch  von  v<>us<t  im  sinnc  von  ,wesenu,  nperaons,  WK 
der  alten  sprache  geliiufig. 


124 

XLIII  S31  Ira  altport.  galt  que  atich  nach  prlipositionen  im  persõnl.  sinne, 
wo  man  jetzt  quem  brauchen  niiisste.  Fiir  weitere  beispiele  sebe  man 
das  glussar. 

833  Der  ausdruck  comprida  de  bem  fiudet  sich  auch  ira  Provenz., 
z.  b.  bei  G.  Riquier  (MW.  IV  104)  Tant  gent  es  de  tot  bc  coraplida. 

838  Zur  bedeutung  voa  comunal  vgl.  Alf.  X  CM.  58,  2  E  o  que  a 
Santa  Maria  praz,  Esso  fazia  sempr'  a  comunal. 

845  Vielleieht  biess  es  hier  que  (=  qu'em  outra  raolher),  wie  man 
nach  pos  i  843  erwartet. 

XLVI  898  Der  binnenreim  findet  sich  bei  unsern  dichtern  zieralich  selten. 
Beira  Konig  D.  Denis  treffen  wirihn  noch  einraal  an,  CXXXVII1  2774; 
sonst  etwa  noch  V.  921  1 :  Martim  Gil,  um  homem  vil. 

899  Zu  trager  mal  alguém  vgl.  Alf.  X  CM.  212,3  E  seu  marido  por- 
ende  Un  dia  trouxe-a  mal. 

XLVII  Zuni  inhalt  dieses  liedes  bemerkt  Diez,  K.  Hp.  p.  84— 5 :  „Aber  der 
Konig  muss  die  Provenzalen  nicht  rait  aufraerksarakeit  gelesen  haben, 
denn  ihre  werke  widerlegen  diesen  vorwurf;  wie  oft  sie  sich  auch 
von  der  bliitenzeit  zuni  dichten  aufgemuntert  bekennen,  so  ist  sie 
ihnen  keineswegs  bedingung  desselben."  (Siehe  die  von  Diez,  P.  T. 
p.  142  angefiihrten  beispiele.) 

Dass  aber  auch  die  Portugiesen  sich  ais  durch  den  friihling  zum 
dichten  angeregt  bekannten,  zeigt  ein  schones  lied  des  Ayras  Nunes 
Clérigo,  V.  456  wo  es  heisst:  Cand'  eu  passo  por  algúas  ribeiras  So 
boas  amores  por  boos  prados  Se  cantara  hy  pássaros  namorados 
E  logu'  ali  d'amores  vou  trabando  E  faço  cantares  era  mil  maueyras. 
922  Color  =  cor  erscheint  in  den  alten  texteu  noch  ofters,  z.  b.  V. 
74*  4,  13;  214  10;  1062  4,  9,  13,  17,  22;  auch  in  Gil  Vicente,  z.  b.  II 
472.  Das  intervokalische  l  ist  zum  teil  noch  dialectisch  erhalten,  wie 
im  azorianischen  und  mirandesischen.  Vgl.  fiir  das  letztere  J.  Leite 
de  V.,  Dial.  mirand.  p.  31. 

XLVilI  929  mesurada  „artigu,  „hoflich"  ist  eines  der  in  den  romanischen 
sprachen  haufigen  participia  perfecti  transitiver  und  intransitiver  verba, 
die  activen  sinn  angenomraen  haben.  So  finden  wir  1828  desmentido 
„verlogen",  „falschu,  2593  desmesurado  „unhoflich",  2658  ousado  „vcr- 
wegen".  Kaum  hieher  zu  ziihlen  siud  wol  1831  perjurado  nraeineidig", 
da  perjurar  reflexiv  gebraucht  wird  (cf.  V.  416  5,  840  4)  und  2013  sos- 
peitada,  das  cbenfalls  ais  reflexivura  vorzukomraen  scheint,  wie  z.  b. 
Alf.  X  CM.  2(3,  1  Poren  de  sen  me  sospeito  Que  a  quis  auondar.  Ais 
weitere  beispiele  aus  dera  apg.  seien  hier  noch  folgende  angefulirt: 
apercébuão  „vorsichtig",  entendudo  „verstândig",  descreudo  „uoglaubig", 
Alf.  X  CM.  397,  4  O  ora'  entendudo  Foi  e  de  bon  sen  E  apercébudo 
De  guardar  muy  ben  O  mouro  baruudo  Fals'  e  descreudo;  mandado 
„geborsam"  (vgl.  npg.  malmandado  „widerspenstig")  PMH.  Script.  I 
\).  278  El  pêra  sempre  lhe  seria  mandado  e  obediente  era  todalas 
cousas;  recreudo  „feige",  Santo  Graal  p.  141,18  Me  terriam  mais  que 
reercudo  se  uolla  (se.  a.  demanda)  nom   defendesse.     Fiir  belege  aus 


125 

andem  ronianischen  sprachen  sei  verwiesen  auf  Diez  ll(i.  III4  p.  264 
—5  und  Tobler   VB.  p.  122—134. 

9:54  Man  mochte  hier  em  que  erwarten  (vgl.  959,  1138),  aber  wie  bei 
solchen  zeitbestimmungen  noch  heute,  so  konnte  in  der  alteren 
sprache  das  relativum  que  auch  sonst  oft  sein  beziehungswort  beim 
relativsatz  vertreten,  olme  das  genauere  verbãltnis  desselben  zum 
letztcrcn  anzugeben.  So  V.  71?  I  Sazon  se)-  eu  que  (=  na  qual)  non 
ousey  dizer;  Santo  Graal  p.  32,  32  Ainda  ho  creeram  tal  hora  que 
nom  poderam  hi  poer  conselho;  Cmv.  Bes.  II  -Jos  Outras  horas  que 
nos  pes  Pola  terra  estar  íuuy  soo;  V.  483  12  Pola  força  que  (=  com 
cpie)  vos  prender  vi;  Santo  Graal  p.  45,  19  E  aos  sabedes  qual  he  o 
costume  que  (=  com  que)  fazem  cavalleiro  novel.  —  In  andem  fallen 
wird  die  genauere  stellung,  welche  das  beziehungswort  zum  relativ- 
satz einnehmeu  soll,  durch  ein  im  Ietztern  enthaltenes  personal-  oder 
possessivpronomen  nachtraglich  angegeben.  Hieher  gehort  in  unserm 
texte  1421.  .So  Alt'.  X  FM.  1,  29  E  logo  que  foi  nino  No  corpo  de 
sa  madre,  Foi  quita  do  pecado  Que  Adan  nosso  padre  Fezera  por 
consello  D'aquel  que,  pêro  ladre  Por  nos  leuar  consigo,  A  porto  W  é 
serrada  Do  inferno  (=  a  quem);  Santo  Graal  p.  77,  17  Ella  foi  tain 
spantada  que  disse  logo:  „Ay  catiua,  que  é  esto  que  uejo,  nom  é 
elle  caualeyro  dos  caualeyros  andantes  que  (=  dos  quaes)  dizem  que 
sam  namorados,  mas  he  d'aquelles  que  a  sua  vida  e  a  sua  lidiçe 
(=  cuja  vida  e  lidiçe)  he  sempre  em  penjtencia;  Gane.  lírs.  II  p,  539 
Rreneguo  dos  que  Ih'  aprazem  (=  aos  quaes)  Os  rroins  mays  que  <>s 
boons.  Von  diesem  gebrauche  handeln  Diez  11(1.  Ul*  379—381  und 
Tobler  Vil.  102— 410. 

XLIV  Zum  gedanken  des  gedichtes  vgl.  den  abgesang  von  V.  479  2^  30: 
E  destas  coitas  (pie  sofri  A  mayor  escolher  nom  sey  Pêro  sey  ca  nuii 
graves  som. 

L  973  Statt  der  allerdings  popular  gebriiuchlichen  stellung  pola  ir  va  r 
sollte  es  vielleicht  doch  heissen:  ir  pula  veer. 

975  Zum  ausdruck  vgl.  2225  und  V.  Í1612S-  24:  Irad'  ouve  oostro 
senhor  Quem  vos  oiu  evos  desejou.  Die  temporale  bedeutungvon 
H  =  quando  (vgl.  1686)  ist  bãufig.  V.  26?  19  Busse  de  mi  quitou; 
uuos  Ilume  d'ela  partia,  15  Husse  ya;  V.  U718  Disse-mi  hume  dei 
parti;  vgl.  1  quando;  1177 13— 14  E  hu  forom  polo  vender  Pregunta- 
romno  em  gram  sem.  —  Santo  Graall  p.  ■">  llu  querriam  sair  do 
mosteiro,  vju  ante  hua  camará  Boorz  e  Lionel  armados;  ib.  p.  131  llu 
quis  ferir  seu  irmâao,  oujo  uma  voz  que  lhe  disse;  Foro  de  Beja 
(Inéditos  de  H.  1'.  V  p.  505)  Custume  be  que  bu  ouver  neml.ro  tol- 
heito,  (|iie  lho  devem  correger,  segundo  qual  pessoa  for;  Gane  Bes 
I  p.  li:  Mas  Tiam  he  ja  cousa  nova  Suspirar  com  mal  d'amores;  Ca, 
u  sse  paixam  rrenoua,  Sospyrar  me  leva  a  coua  Com  seus  grandes 
desfavores. 

978  Nom  saber  parte  nem  mandado  ist  Bine  der  alten  Bprache  ge- 
lâufige  redensart,  deren  eigentlicher  siun  „von  jemaml  weder  berichl 
uoch  kuude  haben",  sich  z.  b.  \.  Uâõ    lã     17  zeigt:   Logar  achou,  qual 


126 

avia  mester,  U  noin  saberá  parte  nem  mandado  De  nulh'  orne  se  d'al- 
hur  nom  veer.  An  nnserer  stelle,  wie  auch  sonst,  ist  der  sinn  ein 
iibertragener:  „sich  nicht  zu  raten  wissen",  „trostlos  sein".  Vgl.  dazu 
982  und  V.  870  10 — 11:  Que  nom  dorme  nem  a  sem  consigo,  Nem 
sabe  de  si  parte  nem  mandado.  Aehnlich  unserer  stelle  lieisst  es 
Canc.Ses. I  p.  413:  Tanta  pena  que  de  inyin  Ja  nam  sey  parte  nem 
arte;  und  der  Azorianer  sagt  noch  heute  so. 

LI  1012  Moura  liiste  das  aguado  der  handschrift  in  aguardo  auf,  welcbes 
wort  aber  weder  dem  metrum  und  reim,  noch  dem  sinn  geniigt.  Es 
ist  vielmehr  aja  grado  zu  lesen,  wonaçh  sich  tolgender  sebr  gut  in 
den  zusammenbang  passender  gedanke  ergibt:  Und,  geliebte,  glaubt 
nur  nicbt,  dass,  selbst  wenn  Ihr  mir  den  tod  gebet,  mir  ein  lobn 
werden  konne,  der  mich  mebr  befriedige.  Diese  wendung  ist  einer 
der  beliebtesten  gemeinpliitze  des  minnesangs. 

LU  Gedanken  und  ausdruck  dieses  liedes  klingen  anffallend  an  eines  von 
Aflfonso  Lopez  de  Bayam  an,  V.  6;  besonders  12 — 16:  Se  m'eu  a 
Deus  mal  mereci  Nom  vos  quis  el  muito  tardar  Que  se  nom  quizesse 
vingar  De  mim  bu  eu  tal  dona  vi  Que  me  fez  filhar  por  senhor.  Vgl. 
zum  refriin  auch  den  fast  wortlich  ubereinstimmenden  anfang  eines 
liedes  von  Pêro  Garcia  Burgales,  CB.  194  I — 3:  Se  eu  a  deus  algun 
mal  mereci  Grana  vingança  soub'  el  de  mi  prender  Ca  me  faz  muy 
boa  dona  veer .... 

1015  Die  emendation  dieser  stelle  ergibt  sich  aus  der  hiiufigkeit 
der  pbrase  aver  sempr'  a  desejai:  Vgl.  1046,  1387  und  V.  650  22 
Averei  seinpr'  a  desejar  vos  etc. .  . .,  654  31  Vos  ei  ja  sempr'  a  de- 
sejar; 639  S  Ides-vos  e  fiqu'  eu  aqui  Que  vos  ei  sempre  muit'  a 
desejar. 

LU  1028  (vgl.  1344)  Zum  ausdruck  par  de  morte.  vgl.  PMH.  Scrijrt.  I  p. 
228  E  dom  Vaasco  era  tam  mal  ferido  que  o  teuerom  em  par  de 
morte. 

LIV  Das  gedicht  bestebt  aus  drei  strophen  von  je  sieben  versen,  deren 
erste  folgende  reimOrdnung  hat:  ababbbb.  Yers  7  spricht  der  iibor- 
lieferte  text  sowol  ais  der  sinn  fiir  nunca  ar  averei  p.  e.  s.,  woraus 
ein  zehnsilbner  entstebt.  Dem  entspricht  auch  der  letzte,  ebenfalls 
zehnsilbige  vers  der  dritten  strophe,  die  beziiglich  der  silbenzahl  der 
einzelnen  verse  denselben  bau  hat  wie  die  erste  strophe,  nur  mit  :in- 
derer  reiuifolge.  Diese  ist,  wenn  man  vers  19  die  fehlenden  zwei 
silben  und  zugleich  den  reim  mit  se  nom  durch  ergiinzung  von  entom 
herstellt,  ababceb.  In  der  zweiten  strophe  inuss  man  im  letzten 
vers  ebenfalls  zehn  silben  erwarten,  und  zwar  ist  in  der  ersten  vers- 
hiilfte  ein  zweisilbiger  ausdruck  ais  gegensatz  zu  nenhun  zu  ergánzen, 
etwa  muito  oder  mui  grani.  Zum  ausdruck  vgl.  z.  b.  CB.  181  2  E  de 
mha  mort'  ei  eu  mui  gram  sabor;  ib.  28:  E  de  que  moiro,  graiu  prazer 
end'  ei.  Zu  bemerken  ist  noch,  dass  den  uninnlichen  reinien  5—6 
der  ersten  und  18 — 19  der  dritten  strophe  in  der  zweiten  weibliche 
reiuie  entsprecheu,  cine  unregelmassigkeit,  die  sich  die  portugiesischen 
troubadours  nicht  selten  erlaublen.     Gedichte  von  gemischten  versen 


127 

wie  dieses  sind  in  unsern  liederbiichern  nicht  sclten ;  ín  unserer  sainin- 
lung  sind  noch  LI,  CXVII  und  CXXXYIII  zu  nennen. 

1059  cor  hat  in  der  alten  sprache  noch  oft  die  bedeiitung  „berz". 
Vgl.  z.  b. '2431  und  V.  3561  E  crece  ni'end'  unha  coita  tam  fera  Que 
nom  ei  o  cor  comigo;  CB.  20  Tl  E  uunca  mais  do  meu  Cor  perderei 
mui  gram  coita.  Daneben  bedeutet  das  wort  aber  auch,  wie  Viterbo, 
Eluciã.  s.  v.  erwáhnt,  vontade,  in  welchem  siune  wir  es  noch  heute 
dialectisch  antreffen;  siehe  J.  Leite  de  V.,  Dial.  interamn.  VIII  p.  13. 

LVI  Einen  ganz  iihnlichen  gedanken  sprícht  Joam  Coelho  aus,  CB.  266 
16 — 19:  E  se  m'ela  fazer  Quizesse  ben,  nou  queria  seer  Rey  nem  seu 
filho  nem  emperador  Se  por  hi  seu  ben  ouvess'  a  perder. 

1102  ifante  statt  infante  findet  sich  hãufig  in  den  alten  texten,  so 
V.  7079;  11454;  Canc.Bes.  II  p.  72.  Gil  Vicente  II  p.  358,  III  p.  347, 
348,  356,  Sá  de  Miranda  Í50  357,  479;  doch  ist  der  fali  von  //  in  der 
gruppe  nf  auf  portugiesischem  gebiet  sonst  nicht  bekannt. 

LVII  Die  idee  des  papagais  ais  liebesboten  hat  D.  Denis  vielleicht  Arnaut 
de  Carcasses'  Novas  dei papagai  entnommen,  dessen  inhalt  aber  Bonsl 
von  dem  unseres  schiiferliedes  ganz  verschieden  ist.  Selbst  die  fprm 
papagai  11 30,  1143,   1147  ist  provenzalisch. 

113(1  antro,  statt  des  heutigen  entre,  ist  die  gewõhnliche  forni  in 
der  alten  sprache  und  findet  sich  noch  in  Sá  de  M.,  z.  b.  101  3.  Dia- 
lectisch ist  es  heute  im  Minho  und  in  Galizien  erhalten;  cl'.  Revista 
lusit.  I  p.  220. 

1146  Monaci,  C.  A.  P.  X,  liest  hicr  de  verdade  und  fasst  die  worte 
also  ais  einen  adverbialen  ausdruck  auf.  Vi  ist  aber  der  alte  impe- 
rativ  fiir  ãize  und  hier  um  so  inehr  festzidialten,  ais  sonst  der  satz 
kein  verbum  hâtte.  Vgl.  noch  V.  9133:  Di-me,  doutor,  etc;  (Hl  Vic. 
II  p.  31:  Di,  rogo-te,  Cismessinha,  etc. 

1144  Senhora,  welcher  fonu  Cornu,  Grundriss  I  p.  T * ♦  o  das  vor- 
handenscin  in  der  sprache  der  alteu  liederbiicher  abspricbt,  ist  hier 
jedenfalls  richtig,  da  es  an  diescr  stelle  durch  den  reim,  und  hier 
sowol  wie  1149  durch  das  metrum  geschtitzt  wird.  Vgl.  noch  V.  26 
22 — 3:  Dacolo  bem  de  Çamora  Ilu  lhe  quis  chamar  senhora;  V.  900 
9:  Madre  senhora  se  Deus  mi  perdom ;  wo  die  lesart  ganz  Bicber 
scheint. 

LVII1  1153  Der  sinn  der  redensart  poer  no  coraçom  ist.  wie  sich  aus  dem 
vergleichfolgenderstellen  ergilit,  rsicli  vornehmen",  „8Íchent8chUe88enu. 
V.  21?  i  — 5  E  pux  no  coraçom  que  lale  vosco;  cl'..  286  6  7:  Quant' 
eu  pugi  no  coraçom  Mi  fez  da  desacordar;  Ali'.  \.  CM.  105  A:  E  no 
coraçom  pos  de  nom  casar. 

LIX  Derselbe  ausdruck  findet  sieli  noch  Cl).  5324:  Aque-m'en  70880  po- 
der; ib.245b:  Áque-m'  aqui  em  vossa  prizom.  Águe  vertrat  in  der 
alten  sprache  «lie  stelle  des  heutigen  eis  (ecce).  Vgl.  ausser  den 
schon  angefiihrten  beispielen  noch  Y.  Í16S  18:  Caem  pouco  de  sazom 
Áque-m'um  infanzom;  Alt'.  \  CM.  /•'.'  E  aque  vo-la  aqui.  Que  me  nas 
mãos  sofre;  97  (i:  Vin  quanto  pud',  e  âque-m'aqui;  Santo  QraaU  p.  '-. 
E  ellcs  d'estO  fallando  àque-VOS  vem  lniu  sendeiro;   ib.  p.  10:  Em  todo 


128 

esto  aque  vos  el  rei  sayo  contra  elle.  Aque  ist  noch  jetzt  volkstiiin- 
lich  in  dem  ausruf  áque  â'el  rei,  dessen  F.  J.  Freire,  Reflexões  II  16 
in  der  bezeichnenden  schreihung  ah!  que  d'el  rei  erwiihnt.  Der  ac- 
cent  ist  auf  der  ersten  silbe,  wuiuit  auch  die  heutige  populãre  aus- 
sprache  iu  Lissabon  iibereinstiinmt,  in  der,  wie  mir  Herr  A.  R.  Gon- 
çalves Vianna  zu  huren  gelegenheit  gab,  die  zweite  silbe  kaum  uiehr 
horbar  ist.  Aque  leitet  sich,  wie  ital.  ecco.  altfr.  u.  prov.  ec  von  eccum 
ab,  das  auf  der  spanischen  halbinsel  besouders  beliebt  war.  (Vgl. 
Kohler,  WA.  V  p.  22.)  Neben  aque  komint  iibrigens  schon  itn  Santo 
Graall  das  compositura  aqui  (eccu'  hic)  vor;  cf.  heutiges  aqui  ã'el 
rei! 

1 178  Neben  dein  in  den  liederbiicliern  ausschliesslich  gebrauchlichen 
áixi  erscbeint  in  den  urkunden  nicht  selten  dissi,  z.  b.  PMH.  LC.  I 
p.  269,  273,  286. 

LXII  Zum  gedanken  vgl.  CB.  305,  besonders  den  refrãn:  Ma}'s  Deus  que 
tolh'  as  coitas  e  as  dá,  El  dê  grani  coit'  a  quem  coita  noni  a. 

1258  conhocer  ist  hier  ais  substantiv  im  sinne  von  mesura  zu  ver- 
steben,  welcben  das  wort  in  der  sprache  der  alten  liederbiicher  oft 
bat  neben  dem  von  saber.  In  der  erstern  bedeutung  findet  es  sich 
z.  b.V.  6221:  Vós  nom  seredes  tain  sem  conhocer;  CB.  32811:  Eu 
perder  vosso  conhocer  En  mjm  e  non  guaanhardes  ren;  ib.  403  19. 
Im  sinne  von  saber  erscbeint  es  V.  370  1 — 2:  Ay  amigas,  perdud'  am 
conhocer  Quantos  trobadores  no  reyno  som;  ih.  440% — 9:  Pêro  quero 
o  começar  E  forçar  hi  meu  conhocer;  ib.  54918:  Quant'  é  meu  con- 
hocer; cf.  ib.  532  7,  643  22,  1174  20,  1194  14,  CB.  66  3.  PMH.  Scripi.  I 
230 :  E  os  homens  que  nom  som  de  boo  conhocer,  nom  fazem  conta 
do  linhagem.  Auch  conhocença  kommt  im  sinne  von  saber  vor,  ('B. 
36  28:  Se  ali  cousiinento  vai  ou  hi  conhocença  nom  fal. 

LXIII  Denselben  gedanken  behandelt,  in  ganz  iihnlicher  weise,   ein   lied 
Bernal  de  Bonavals,  Y.  662. 

1257  In  dieser  stelle  sowie  1754  und  1071  haben  wir  beispiele  von 
den  im  portiigiesischen  sehr  zahlreichen  íiillen  in  denen  que  siitze  an- 
kniipft  an  adverbiale  ausdriicke  der  beschwijrung,  der  versicherung, 
der  bejahung,  der  zeitbestimmung,  der  art  und  weise,  der  verwunde- 
rung  und  an  interjectionen.  (Vgl.  Tobler,  VB.  p.  51 — 54.)  Einige 
beispiele  inogen  folgen :  1)  Beschworung,  versicherung  (wie  in  unserm 
texte  1754)  CB.  54  22— 23  Gram  mesura,  fremosa  mba  senhor,  Per  boa 
fe  que  vos  Deus  fez  aver;  Santo  Graal  p.  82,  5  Pela  ffe  que  eu  deuo 
a  meu  senhor  e  a  meu  jrmaão  Lançarot  que  a  nom  matamos  nos;  ib. 
135,  1G:  "Beento  seja  Deos  que  vos  aqui  adusse  a  esta  sazom ! 
Certas  ca  muyto  me  era  mester,  como  vos  eu  contarey;  Gane.  lies. 
p.  89:  Que  se  bõoas  as  levou,  A  osadas  que  nam  menos  t'as  pegou; 
Gril  Vicente  III  158:  Bofa  que  me  praz,  molher;  Ulisippo  p.  15:  Certa- 
mente que  os  homens  parece  que  não  estudais  senão  em  cuidar  etc; 
Queiroz,  Os  Maias  II  214:  Claramente  que  sabia,  por  isso  chorava- 
dizia  Melanie.  2.  Bejahung.  O  Positivismo  III  232:  Aqui,  .sim,  que 
ha  um  puro   seutimento.     3)  Zeitbestimmung,  bei  desde.     E.  Rebello, 


129 

Notas  açor.  II  25:  Desde  1744  que  havia  foine  no  archipelago  açorinno; 
J.  Leite  de  V.,  Endovellico  p.  1:  Desde  o  século  XVI  que  são  conhe- 
cidas inscripções  em  honra  do  deus  lusitano  Endovellico.  8o  auch 
im  Spanischen,  z.  b.  Primavera  I  201:  Desde  el  miercoles  corvillo 
Hasta  el  jueves  de  la  Cena  que  el  rey  no  hizo  la  barba.  4)  Art  und 
weise.  Alfons  X  CM.  317  8 :  E  duando  as  portas  sarradas  achou,  Per 
poucas  que  de  sanna  sandeu  tornou;  0  Positivismo  II  45:5:  Em  com- 
pensação quasi  que  podemos  affirmar  que  em  Portugal  se  encontram 
variantes  dos  principaes  cyclos  conhecidos;  Revista  Ins.  I  p.  155  A 
diversidade  de  meios,  gostos  e  circumstancias,  em  que  se  ellas  can- 
tão, por  força  que  hade  influir  nellas.  5)  Ausrufe.  H.  Rum.  II  p.  39 
Eis  que  aos  pés  da  Virgem  Santa  D'agua  uma  fonte  se  abria;  Coelho 
Cont.pop.  p.  26:  Eis  que  de  repente  lhe  appareceu  Brancaflor. 

LXV  1293  Die  form  quejanãa  ist  hier  des  reimes  wegen  nicht  statthaft, 
scheint  aber  zur  zeit  die  haufigere  gewesen  zu  sein;  vgl.CB.  606  7 
quejandas. 

1301  Zur  bedeutung  von  ja  quanto,  „ein  wenig",  „etwas",  „eine 
weile",  vgl.  V.  978  \i  Ca  muitas  vezes  ficades  entos  E  faz-vos  peyor 
talhado  ja  quanto;  1127  6  E  esta  dona  puta  é  ja  quanto ;  Santo  GraaU 
p.  8:  El  rei  que  entendeu  que  (Lançarot)  auya  ja  quanto  de  pessar, 
disse....;  GilVicente  III  p.  131:  Mais  gado  tenho  eu  ja  quanto.  Vgl. 
die  iihnliche  verwendung  vou  ja  que  V.  Í19?  1—3,  Alf.  X  CM.  728, 
Santo  GraaU  p.  74,  20.  117,  18. 

LXVI  1326  In  ca  mi  haben  wir  einen  fali  der  gerade  in  den  romanischen 
sprachen  nicht  seltenen  erscheinung,  dass  der  objectscasus  des  be- 
tonten  persimlichen  pronomens  ais  absolute,  naehdriickliche  form  an 
stelle  des  notninativs  tritt.  Hier  erst  einige  beispiele,  wo  dies  uach 
vergleichenden  adverbien  statt  hat;  V.  538  IS:  Ouço  dizer  dos  que 
nom  am  amor  Que  também  podem  jurar  que  o  am  Ant'  as  donas, 
come  mi  ou  melhor  mais:  CB.  141  15—19:  Ca  se  vos  virom,  mha  sen- 
hor, Ou  vos  souberom  conhocer,  Deus!  com'cr  poderom  viver  E-no 
mundo  jamais  desi  Se  nom  coitados  come  mi;  CU.  81910—14  E  muit" 
amada  pêro  que  nom  sei  Quem  a  tam  muit1  ame  come  mi;  Ali*.  X  CM. 
15  4:  Que  mui  mais  sei  eu  ca  ti  assaz;  Libro  de  Linh.  tit.  XXI :  Porque 
mataste  aquelle  mouro  que  era  melhor  que  ti]  Inéditos  dos  sec.  14—15 
I:  De  quantos  matara  per  obra  e  per  vontade,  quem  sabe  o  conto 
também  come  ti?  Santo  GraaU  p.  14,  12:  Ca  tu  veea  que  milhor 
cavalleiro  ca  ti  a  guanhou;  ib.  p.  141,  23:  Sodes  milhor  caualeiro  e 
mais  ardido  ca  mjm;  Gil  Vicente  III  391 :  Porque  tal  fui  coma  ti.  Vgl. 
J.  Leite  de  V.,  Dial.  beir.l  p.  7:  Na  Beira  é  vulgar  coma  mim  equi- 
valente a  como  eu  (coma  ist  cine  archaische  und  dialectisehe  neben- 
form  von  como).  Auch  ais  prâdicativ  eracheint  «las  proDomeu  im 
objectscasus;  30  heÍ8St  es  Gil  Vic.  I  318:  Se  eu  a  ti  Tosse.  Lixaria 
o  gado;  ib.  III  32S  Que  tu  és  e  cila  he  ti;  ebenso  modem,  /..  b.  Quei- 
roz, Os  Mui, is  II,  i>.  150:   Eu,  se  fosse  a  ti,   ia-nie  &0  DamSBO      .  Aber 

auch  an  stelle  des  subjectscasus  tritt  der  objectscasus  aufj  wie  /..  b. 

\\  ;;;,s  ir,  — 17  Os  grandes  nossos  amores  que  mi  e  vós  sempr'  ouve- 

9 


130 

mos;  Gil.Vic.  I  p.  167;  Ora  vamos  eu  e  ti  Ó  longe  d'esta  ribeira... 
wo  nominativ  und  accusativ  neben  einander  fungiren.  Ital.  beispiele 
dieser  erscheinung  gibt  Vockeradt,  Lehrbuch  §  185. 

LXVII  1347  Hier  sowie  1358  ist  grani  adverbiam  (=  mui).  So  V.330  1 
— 2  Falss'  amigo,  per  boa  ffé  M'eu  sey  que  queredes  gra/m  bem  Outra 
molher;  V.  663  30  As  cousas  que  gram  bem  quer;  PMH.  Script.  I 
p.  276  E  disse  a  gram  alta  voz;  Santo  Graal  p.  108,7:  Ay  Deus, 
como  esto  foy  gram  maa  ventura. 

LXVIII  In  bezug  auf  gedanken  u.  ausfiihrung  vergleicht  sicb  diesem  liede 
eines  von  Marfim  Soares,  CB.  124. 

LXIX  1404  Perder  o  corpo  ist  ein  haufig  wiederkehrender  ausdruck,  vgl. 
CB.  186  26—28  Porque  ei  medo  no  meu  coraçon,  Poisque  o  corpo 
perco,  de  perder,  Meus  amigos,  quanto  vos  eu  direi;  CB.  1879:  O 
corpo  perç'  e  quant'  é  meu  cuidar;  cf.  223  14,  334  6,  Y.590  6  etc. 
—  perco.  Die  schijnen  analogischen  formen  perco  =  *perdeo,  perçades 
(1752)  =  *perdeatis,  deren  Cornu,  Grundrissl  p.  802  nicht  erwâhnt, 
sind  in  den  urkunden  und  alten  liederbiichern  weitaus  zahlreicher  ais 
die  noch  unerkliirten  perco,  perca  etc,  ja  bei  Alfons  X  sogar  aus- 
schliesslich  im  gebrauch,  scheinen  aber  auch  in  den  dialecten  ganz 
verloren  gegangen  zu  sein. 

1421  que  ao  parecer  seu  =  a  cujo  parecer.  Das  genauere  verhiilt- 
niss,  in  dem  pastor  zuni  prâdicat  des  relativsatzes  steht,  wird  hier 
nicht  sowol  durch  que  ais  durch  das  zu  einem  andem  teile  des  rela- 
tivsatzes gehorige  possessivpronomen  angegeben.  In  folgender  stelle 
hilft  ein  personalpronomen  die  beziehung  naher  zu  bezeichnen: 
Canc.  Res.  II  p.  509:  Outros  sey  que  vão  chamar  Suas  inays  „ininha 
senhora"  Que  (=  aos  quaes)  muyto  milhor  lhe  fora  Tal  cousa 
nunca  talar.  Wegen  dieser  und  weiterer  gebrauchsweisen  dieses  re- 
lativen  adverbiums  que  in  den  romanischen  sprachen  sehe  man  Diez, 
Gramm.  III4  p.  379-3S1  und  A.  Tobler,  Verm,  Beit.  p.  102—111. 

LXX  1429  destorvar,  dasselbe  wie  provenz.  destorbar,  kommt  netrsn  dem 
heute  iiblichen  estorvar  auch  in  den  portug.  urkunden  vor,  z.  b.  PMH. 
Leges  et  Cost.  p.  869,  871,  881  etc. 

LXXI  1452  Zur  bedeutung  von  femença  (vehementiam)  „eifrige  nachfor- 
schung"  vgl.  V.  5.5-5  1 — 2  As  mhas  jornadas,  vedes  quaes  som,  Meus 
amigos,  meted'  i  feniença;  998  18  E  niêos  sab'  u  mete  mais  femença. 
Daher  das  verbum  afemençar  „erspâhen",  „erblicken",  Gil  Vicente  II 
p.  15:  Naõ  afemenço  eu  aqui  Bom  logar  onde  me  assente.  In  der 
urspriinglicheren  bedeutung  „eifer",  „inbrunst"  erscheint  femença  noch 
bei  Alfons  X  CM.  167  1 :  Quen  quer  que  na  Virgen  ria,  et  a  roga  de 
femença,  Valer-11'a,  pêro  que  seia  D'outra  lee  e  creença;  vgl.  Canc. 
Res.  II  44 :  Que  toda  minha  femença  He  fazer  quanto  amor  manda.  — 
1455  Vgl.  V.  1044  15  Par  des  que  nunca  mentiu.  Diese  phrase  ist 
im  provenz.  und  afr.  ein  haufiges  attribut  gottes ;  z.  b.  Flamenca  5854: 

Bel  sener,   cel  qu'  anc  non  menti Vos  salv' eus  gart ;  Huon 

de  Bord.  5S5  (citiert  von  P.  Meyer):  Gerars,  biau  frere,  pour  Dieu  qui 
ne  menti. 


1:11 

1460  que  a  coitados  vai,  eine  stehende  redensart,  die  Alt'.  X  auf 
die  uiutter  gottes  anwendet,  z.  b.  CM.  91  3:  Pula  Virgin  que  aos 
coitados  vai. 

1477  vel  „doch",  .jWenigstens"  (cf.  Diez,  l.  c.  p.  134  u.  KW*  p.  696) 
begegnet  uns  hiiufig  in  den  alten  liederbiichern ;  z.  b.  V.  U161— 8:  E 
nom  est  ua  velha  nem  som  duas,  Mais  som  vel  centas;  ib.  11  n  :■, 
CB.2S1  15;   T.  e.  C.  p.  9. 

LXXIV  1505  Zur  bedeutung  von  ficar  por  alg.  </<■  fazer  alg.  c.  vg\.  Santo 
Graal  p.  81,  12  Por  mjm  nom  ficará  (=  An  mir  soll  es  nicht  fehlen); 
iô.  p.  131, 25:  ..Ja  nom  me  ajude  deos",  disse  Lionel,  ,Se  nos  eu 
mercee  ouuer,  se  mais  posso  ca  vós;  ca  nom  ficou  por  vós  de  eu 
morrer."     Vgl.  noch  V.  221  14. 

LXXYI  Denselbcn  gedanken  behandelt  in  iihnlicher  weise  ein  lied  Joham 
Ayras'  de  Santiago,  V.  541,  dessen  anfang  hier  stehen  miige :  „Desej' 
eu  bem  aver  de  mha  senhor,  Mais  nom  desej'  aver  bem  dVla  tal  Por 
seer  meu  bem  que  seia  seu  mal .... 

Wie  Monaci,  p.  481 — 2  bemerkt,  ist  die  reihenfolge  der  reime  in 
diesem  sehr  mangelhaft  iiberlieferten  liede,  dessen  text  sicli  teilweise 
der  herstellung  ganz  entzieht,  in  den  drei  strophen  offenbar  a  1»  a  b  cc, 
und  jede  strophe  endigt  mit  einem  verse  der  in  den  beiden  ersten 
mit  b  reimt,  in  der  dritten  aber  binnenreim  zeigt  und  mit  kcinem  dei 
vorhergehenden  verse  reimt. 

1550  Dieser  pleonastische  possessiv  ist  in  der  alten  sprache  belieM. 
So  PMH.  Script.  I  p.  227  E  el  a  seu  rogo  d! eles  recebeo  por  hermaão; 
ib.  p.  253:  E  elle  veemdo  que  seu  feito  (Fel  rei  nom  era  senom  com- 
bater a  villa,  disse  etc.  Aehnlicher  art  sind  falle  wie  die  folgenden. 
PMH.  Script.  I  p.  488  Ay  uelho,  oie  perdiste  o  teu  nome  que  <iut/<is 
em  toda  Eyropa;  ib.  p.  189  Senhor,  porque  desemparaste  e  mouiste 
mea  nobreza  e  mea  honra  que  <  «  havia  sobrelos  Reis  d' Africai  Auch 
im  spanischen  ist  dieser  gebrauch  haufig;  so  z'.  b.  SMaria  Eg.  (Rivad. 
57,  317a)  A  sus  piedes  de  cila  se  echó;  Sold.  Pínd.  (Rivad.  In  279b) 
Soy  de  su  própria  tierra  dei  hombre  que  hábeis  visto;  PCid.  1127  A 
dona  Ximina  e  a  sus-  rijas  que  Im. 

1553  Die  correctur  veesse  statt  deesse  wird  durch  CB.  bestiitígt 

1554  ist  vielleicht  zu  lesen  e  que  eu  desejaria;  d.  h.  was  aber  Bein 
kónnte, ...  ist  dass  ich  wiinschen  mõchte  etc. 

1556  macht  bisuha,  in  dem  das  prâdicat  vou  tal  bem  Bteeken  nmss, 
schwierigkeiten;  diirfte  mau  tiulm  lesou,  so  wiirde  das  den  sinu  s,,- 
wol  ais  das  metrum  befriedigen.  cr>.  hat  uijnha  proveito,  wonacb 
man  die  praposition  d,-  erwarten  mOaste;  richtiger  diirfte  tynha  p. 
sein  im  sinne  von  tijnhaprol  Vgl.CB.  31  18  Quam  pouco  proveito  >n< 
tem  De  vos  dizer  etc. 

1557  Auch  CB.  hat  der  eito, 

1559  sprechen  der  sinn  und  das  metrum  fiir  deseja,  \m»/.m  aber  in 
1501  sich  kein  reimwort  bietet;  oder  ist  im  hinbliek  auf  cobrar  etwa 
desejar  zu  lesen? 


132 

15G0  ist  sfrom  ganz  unverstiindlich,  doch  reiínt  es  uiit  coraçom.  Es 
fehlen  dein  vers  iiberdies  noch  drei  silben.  Vielleicht  liiess  es  hier 
sem  razom,  was  sowol  den  sinn  ais  nietruni  und  reim  befriedigen 
wiirde. 

1562  ist  unverstandlicb ;  der  letzte  teil  heisst  vielleicht:  o  tnoor  ga- 
lardom,  welches  wort  wenigstens  den  reitn  befriedigen  wiirde. 

1563  da  hi  ist  ebenfalls  unverstandlicb. 

1564  Statt  atento  wird  es  besser  sein,  niit  CB.  contento  zu  lesen. 
1567  minha  statt  des  sinnlosen  in  susa  wird   durch  CB.  bestiitigt. 
Der    inhalt   dieser   ganzen    dritten    stropbe    ist:   „wer  auf    andere 

weise  eine  gunst  von  seiner  danie  begebrt,  ist  kein  wabrer  geliebter 
(hat  also  nicbt  das  saber  d' amor),  sondern  eiu  schnoder,  der  sich 
iinmer  darum  bemiibt,  den  grosten  lohn  so  scbnell  ais  moglich  da- 
vonzutragen."  Auf  diese  weise,  sagt  der  Konig  weiter,  Hebe  icb  tnebr 
denn  bundert,  olme  jedoch  einer  von  ihnen  von  ganzem  herzen  zu 
dienen. 

LXXVII  Cantigas  d' amigo  oder  frauenlieder,  ahnlich  den  hier  folgenden, 
kannte  aucb  die  altfranzosische  lyrik;  siehe  no.  4,  6,  33  in  Wacker- 
nagels  Altfrz.  Lieder  und  Leiche. 

LXXIX  Auffallend  iihnlich  in  inhalt  und  ausdruck  ist  V.  295. 

LXXXII  1 67 1  Die  hier  in  anwendung  gekommene  bedeutung  des  substantivs 
posse,  das  friiher  besonders,  wie  heute  ausschliesslish  den  sinn  von 
„besitz",  „genuss"  hatte,  wie  z.  b.  in  der  redensart  tomar  posse,  ist 
der  inodernen  sprache  noch  im  plural  posses  „niacht1',  ^mittel11  er- 
halten.  So  sagt  inan  z.  b.  cada  qual  segundo  as  suas  posses,  „jeder 
nach  seinen  kriiften".  Vgl.  das  gleichbedeutende  italienische  post- 
verbale  possa,  z.  b.  Dante,  Inf.  c.  31,  56. 

1673  Zu  oje  tercer  dia  vgl.  CB.  441  12  d'oj'  a  tercer  dia;  V.946  1 
Tercer  dia  ante  natal ;  960  5 :  Deniays  dizia  que  tercer  dia  En  cas  de 
Don  Corral  o  burges  viria.  Der  ausdruck  bezeichnet  einen  in  den 
urkunden  erwiihnten  termin;  so  z.  b.  Foros  de  Santarém  (Inéditos  de 
H.  P.  IV  p.  541);  Costume  he,  se  ando  ein  preyto  dante  os  alvazijs, 
que  se  ine  demandarem  per  dante  eles  que  peça  prazo  de  tercer  dia, 
e  ave-lo-a;  ib.  p.  557:  Costume  he  que  de  força  nem  de  ferida  nom 
deve  aver  tercer  dia. 

LXXX1II  Der  gruudgedanke  dieses  gedichtes  erinnert  unwillkiirlich  an 
folgende  stelle  in  der  Flamenca,  welcher  der  dichter  ihn  entnommen 
haben  diirfte:  4243  et  seq.  Edonnadeu  son  cor  rescondre  Sivals  de 
primas  tan  e  quant,  Com  non  conosca  son  talant;  E  deu  motz  dir 
d'aital  eganza  Que  non  adugon  esperanza  Ni  non  fasson  desesperar. 
Cf  ib.  5027 — 9  Respondei  li  un  mot  doptos  Quil  fassa  bon  entende- 
ment  El  don'  amor  ab  espavent. 

1688  plazer,  das  in  den  alten  liederbiichern  noch  ijftcr  neben  dem 
regelrechten  prazer  sich  findet,  z.  b.  V.  509  3,  1146  1 ;  CB.  20  23,  63  3, 
103  11  (cf.  plaze  CB.  9  1)  kann  eine  gelehrte  form  sein,  vielleicht  aber 
auch  mundartlich.  Man  begegnet  ihm  haufig  in  den  Furos  e  Costumes 
de  Castel  Rodrigo  (in  P.  M.  H.  I  Leges  et  Costumes),  also  in  einem 


133 

dialect   an   der   grenzc   Spaniens.  —  Das  l  kann   aber   viclleicht   ein 
blosser  schreibfchler  fiir  r  sein,  wie  sela  tiir  .sem  V.  813  13. 

1690  Da  CB.  statt  creuo  tado  hat  treno  tanto,  so  ist  diescr  vers 
viclleicht  zu  lesen:  Ca  m'  atrevo  tanto  no  feito  seu,  d.  li.  „dass  ich  inich 
so  weit  anf  sein  anliegen  einlasse",  wobei  frcilich  die  wiederbolung 
des  ca  am  anfang  der  zwci  verse  1(390  und  1691  etwas  schwerfiillig 
ist.  Ziun  ausdruck  vgl.  V.  563  9  Por  voss'  amor  ein  que  ni'cu 
atrevia. 

LXXXV  1732  Dic  bedeutung  von  enfinger-se,  statt  dessen  Moura  p.  130  falscfa 
confinger  las,  geht  aus  stellen  wie  den  folgenden  hervor:  V.  354  6  E 
vistes  vos  a  que  s'enfengia;  vgl.  11  sabedes  vos  o  que  se  gabava; 
616  3,  9;  778  2;  1024  1 — 2  Joam  Garcia  tal  se  foy  loar  E  enfenger  que 
dava  sas  doas  etc. 

1737  Dem  silbenmass  wird  bier,  sowie  179.")  am  bestei)  durch  die 
conjunction  c  aufgeholfen,  mit  der  das  gelcite  gera  anhebt.  Vgl.  2115, 
2259,  2323,  2422,  2460,  2554. 

LXXXVI  1740  (cf.  2109)  Zuni  adverbialeu  gebrauch  von  aficado  vgl.  Alf.  X 
CM.  11,  S  Mas  un  angeo  corria  A  alma  prender  Led'  aficado  (sehi 
erfreut);  ib.  224,  3  Logar  mui  sant"  aficado  U  muitos  miragres  fez. 

LXXXVII  1761  Zulu  refriin  vgl.  Flamenca  6302 — 3,  Avans  volria  el  morir 
Quês  eu  soffris  anta  ni  dan. 

1769  Auch  Alfons  X  braucht  die  form  feze,  z.  b.  CM.  25  II. 

LXXXIX  1797  Zuni  ausdruck  vgl.  V.  781  7  Bon  dia  ueio  pois  vos  vej' 
aqui.  Ebenso  bedeutet  mal  dia  „ungliick"  wie  2009  u.  V.  799  2  Aquel 
que  eu  por  meu  mal  dia  vi.  (cf.  ital.  malanno).  Daher  b<m  dia  ala 
heilruf  und  gliickwunsch,  z.  b.  A'.  726  1  Fremosas,  a  Deos  grado,  Tan 
bon  dia  comigo!  Vgl.  Ulysippo  p.  24  Assi  que  estes  são  os  remé- 
dios que  se  dão  pêra  guardar  tão  perigoso  gado,  e  tão  bon  dia  se 
bastam. 

XC  Vom  selben  strophenbau,  und  mit  derselben  abwechslung  von  reimen 
in  i  und  a,  von  amigo  und  amado,  endlich  auch  dem  kehrreini .  ist 
folgendes  volkslicd  von  João  Zorro,  einem  zeitgenossen  des  Uuiii;j;s 
D.  Denis,  V.  753,  wovon  hier  die  drei  ersten  strophen  folgen  miigen : 

Per  ribeira  de  rio 
vi  reinar  o  navio 
e  sabor  ei  da  ribeira. 

Per  ribeira  do  alto 
vi  remar  o  barco, 
e  sabor  ei  da  ribeira. 

Vi  reinar  o  navio, 
i  vai  o  meu  amigo, 
e  sabor  ei  da  ribeira, 

1823  In  dieser  refrãnzeile  ist  wahrselieiulieli  mH  F.  A.  Coelho  [Chre- 
stom.  p.  XL1X),  des  metruma  wegen  de  amor  statt  d'amor  lesen. 


134 

1837  per  sen  grado  gabe  eine  silbe  zu  vicl.  Es  ist  wol  a  seu  grado 
zu  lesen,  wie  V.  843  6:  E  poys  in'el  foy  a  seu  grado  mentir;  CB.  110 
6 — 7  (refrãn):  Mays  est'  ao  meu  grado  Muy  ben  será  jurado. 
XCI  Aehnlicbe  dialoge  zwiscbeu  mutter  uud  tochter  finden  sich  V.  417 
423,  434,  464,  683,  725,  823  und  857.  —  Zum  alexandriner  vgl.  CB. 
329:  0  meu  amig',  amiga,  que  me  gram  bem  fazia. 

1841  alva  ist  wol  ais  adverbialer  ausdruck  zu  fassen  (=  á  alva) 
„in  der  friihe",  „friih  auf".  Vgl.  1882  und  V.  1049  6  Alva,  abriades- 
m'alá.  Es  wiire  so  ein  gegenstiick  zur  adverbialform  alparda  „nachts", 
der  ich  im  azorischen  dialect  begegnet  bin.  —  Mero  erklárt  Diez,  K. 
u.  Hp.  p.  99,  ais  aus  ligeiro  =  leviarium  entstanden,  in  welcbem  íalle 
das  intervokalische  g,  obgleicb  hier  secundar,  bebandelt  worden  wiire, 
wie  in   legenda  =  lenda,  sigillum  =  sello .   legitimam  =  alt  lídimo. 

1846  Des  giirtels  ais  liebespfandes  wird  in  den  liedern  oft  gedacht. 
V.  505  16 — 17  Mhas  cintas  das  fivelas  Eu  nom  vos  cingerey;  6895 
— 7  Dix'eu  logo:  Eremosa  donzela,  Queredes  vos  mim  por  entendedor? 
Que  vos  darey  boas  toucas  d' Estela  e  boas  cintas  de  Rocamador;  cf. 
V.  943  5—7;  CB.  48  19;  374  15—16.  —  Auch  die  Provenzalen  kannten 
diese  liebespfander.  Vgl.  Breviário  d' amor  (f.  8)  Don  centura  pro- 
priamen  Liam  d'amor  signifia;  —  Peire  Vidal  (MW.  I  p.  227):  Don 
n'ai  mais  d'un  pane  cordo  Que  Na  Raymbauda  me  do  Qu'el  reys 
Richart  ab  Peitieus  . . . 
XCII  In  bezug  auf  die  assonanz  und  teilweise  aucb  den  ausdruck  ver- 
gleiche  man  XCIV  und  V.  507  1 — 3  0  anel  do  meu  amigo  Perdi  o 
solo  verde  pino,  E  chor'eu,  bela  etc.  » 

1857  „La  feuille  et  la  fleur",  sagt  Gubernatis,  Mythol.  des  Plantes 
p.  141,  „rnessagères  d'  amour  sont  un  lieu  commun  dans  la  poésie 
populaire",  und  weiter,  p.  151 :  „Combien  de  présages  pour  leurs  noces 
les  jeunes  filies  de  tous  les  pays  cherchent  encore  dans  les  fleurs." 
In  einem  volksliede  Pêro  Meogo's,  V.  792,  werden  die  hirsche  um 
auskunft  iiber  den  geliebten  gebeten,  und  die  meereswellen  in  zweien 
des  Martin  Codax,  V.  884.  Ondas  do  mar  de  Vigo  Se  vistes  meu 
amigo ;  V.  890  Ay  ondas  que  eu  vim  veer  Se  me  saberedes  dizer.  — 
Zur  ankniipfung  der  indirecten  frage  an  das  direct  angerufene  weseu, 
vgl.  noch  V.  887  Ay  Deus,  se  sab'ora  meu  amigo. 

1860  In  der  form  f(o)lores,  deren  erstes  o  seine  klammern  wol  dem 
italieniscben  copisten  verdankt  (dasselbe  V.  209  13),  liisst  sich  ein 
fali  des  im  portugiesischen  so  haufigen  svarabhakti  erblicken.  Vgl. 
J.  Leite  de  V.,  Dial.  interamn.  III  p.  10  felores,  afelita  (=  afflicta), 
pelanta  u.  Cornu,  Grundriss  I  p.  777. 
XCIII  Sowol  beziiglich  der  form  ais  des  ausdrucks  stimmt  mit  diesem 
liede  eines  von  Pêro  Meogo,  V.  793  iiberein,  wovon  die  erste  strophe 
hier  folgt :  Levou-s'  a  velida,  Vay  lavar  cabelos  Na  fontana  fria ;  Ledo 
dos  amores,  Dos  amores  leda. 

1884  Dass  o  alto  hier  ein  wol  volkstiimlicher  ausdruck  fiir  „hoch- 
wasser",  „bergstrom"  ist,  geht  aus  folgenden  stellen  zur  geniige  her- 
vor:  V.  757  1  Pela  ribeyra  do  rrio    5  Pela  ribeyra  do  alto;  ,V.  759  1 


135 

Jus'  a  lo  mar  e  o  ryo  5  Juso  alo  mar  e  o  alto ;  V.  797  1  4  Nunca  vi 
cervo  que  volvess'  ao  rrio  17  Que  volvess'  ao  alto;  cf.  8  Cervos  do 
monte  a  augua  do  monte  volviam ;  G.  V.  III  p.  276  De  lá  venho, 
madre,  De  ribas  de  hum  rio;  De  lá  venho,  madre,  De  ribas  de  hum 
alto. 

1888  Wie  der  parallele  ausdruck  camisa  1883  und  1891  andeutet, 
wird  der  dichter  mit  delgada  ein  hemde  oder  ein  ahnliches  kleidungs- 
stuck  von  feiner  leinwand  gemeint  haben.  In  Du  Cange  findet  man 
s.  v.  Valenbnmum  folgende  stelle:  Rainardus  Abbas  Cisterciensis  in 
Instit.  Capit.  Cist.  cap.  83 :  Ponamus  delicatas  vestes  et  nullus  dein- 
ceps  Isenbruna,  saia,  Valenbruno  vel  ejusmodi  aut  etiam  subtilioribus 
pannis  utatur.  Aus  der  haufigen  verbindung  von  delicata  mit  vestis 
kann  ein  substantiv  delicata  entstanden  sein,  wie  dies  mit  dem  gleich- 
bedeutenden  subtile  der  fali  war. 

XCIV  1921  Siehe  das  simplex  von  baiosinho  m  einem  refriin  Alfons  X 
CB.  368  3  Quem  leva  o  bayo  nom  leixa  a  sela. 

1929  Die  form  treides  ist  noch  nicht  aufgekliirt.  Cornu,  Grundriss 
Ip.  799  erwiihnt  diesen  imperativ,  der  auch  ohne  reflexiv  vorkommt, 
unter  den  infinitiven  trager  und  trazer,  von  denen  die  fragliche  bil- 
dung  aber  nicht  wol  abgeleitet  werden  kann.  Die  bedeutung  des 
verbums  ist  die  namliche,  wie  die  des  franzosischen  und  provenzali- 
schen  trair,  traire  „sich  begeben  wohin",  „sich  beeilcn";  es  liisst  sich 
also  nicht  von  diesen  trennen.  Nach  einer  giitigen  mitteilung  des 
Herrn  Prof.  Grober  wiiren  die  formen  trey,  treyde  und  treydes  ais  ar- 
chaische  reste  von  trahe,  trahite,  trahitis  aufzufassen,  deren  betontes 
e  sich  wie  dasjenige  in  laigo  aus  laiciim  erkliiren  liesse.  Zu  diesen 
formen  tritt  noch  das  part.  p.  treito  (tractum),  bei  Alf.  X  CM.  7S  12: 
E  toda  de  íond'  a  cima  treita. 

XCV  1937  Vgl.  das  spriichwort:  Na  face  e  nos  olhos  se  vê  o  coração. 
1947  Zum   sinne  von  razom  catar  vgl.  noch  V.  10  15 — IS:   A  mui 
mais  fremosa  de  quantas   som  Oj'  e-no  ínund',   aquesto   sei  eu  bem, 
Quer'  ir  veer,   e   acho   ja  razom  Como  a  veja  sem  med'  e  com  sem. 

XCVI  1967  Die  redensart  chamar  senhor  „fiir  seine  geliebte  erkliiren,  hal- 
tentt,  ist  eine  stehende.  Vgl.  V.  597  7  Loar  mha  muyto  e  chamar  nana 
senhor;  810  7—8  E  dizia  que  perdia  o  sen  por  mi,  De  mays  chamaua- 
me  senhor;  ebenso  CB.  263  23,  -.'.''7  12.  Gleichbedeutend  damit  ist 
dizer  senhor  V.  614  8  Diz-rai  fremosa  e  diz-mi  senhor;  CB.  204  4  Xen 
lhi  pesava  dizer  lhi  senhor. 

XCYII  Zur  dialogischen  form  vgl.  C,  Cl,  CU,  in  welch'  letzterm  lied  die 
antwort  des  geliebten  im  abgesang  erfolgt.  Ein  ganz  ahnlich  gebauter 
dialog  ist  ein  lied  des  Joham  Ayras.  V.  606;  cf.V.840,  s"">.  Zur 
einrichtung  des  vorliegenden  dialoga  vergleichl  Pie/.,  1.  o.  p.  '.'ií  ein 
ganz  gleich  gebautes  provenzalis^luvs  lied  (Choix  111  p.  168),  dessen 
erste  strophe  hier  folgt: 

Dona,  a  vos  me  coman, 
c'anc  res  non  amei  tan.  — 


136 

Amicx,  be  vos  dic  e  us  man, 
qu'  ieu  farai  vostrc  coinan. 
Dona,  trop  mi  vai  tarzan.  — 
Amicx,  ja  no  y  auretz  dan. 
Beispiele  vom  verso  de  arte  mayor,  der  hier  angewendet  ist,  sind  nicht 
zahlreich.   D.  Denis  liat  nur  noch  ein  Hed  in  diesein  versuiass,  CXXVII. 
Weitere  beispiele  finden  sich  V.  311  nnd  864. 

1971  Wie  1256  (vgl.  1250)  kniipft  hier  que  eiuen  satz  an  einen  ad- 
verbialen  ausdruck  an.  Ueber  iihnliche  flille,  in  denen  que  an  adver- 
biale  ausdriicke  der  versicherung,  besckwijrung  etc.  und  an  interjec- 
tionen  ankniipft,  sehe  man  A.  Tobler,  Term.  Beit.  p.  51 — 4. 
XCIX  201'J  Neben  adur  kannte  das  altport.  auch  ein  gleichbedeutendes 
adverbium  de  dm;  vgl.  Alf.  X  CM.  28  15;  328  3  Ca  de  todo  deleitosa 
Tant'  é  que  de  dur  seria  En  un  grau  dia  contado. 
C  Ein  dialog  iihnlichen  inhalts  íindet  sich    V.  S65  von  Lourenço  Jograr. 

2048  Die  lesart  der  Vat.,  niit  der  CB.  ubereinstimmt,  kann  schon 
des  metruuis  wegen  nicht  richtig  sein,  das  eine  silbe  mehr  verlangt. 
Aber  auch  dem  sinn  geniigt  sie  nicht.  Vielleicht  ist  zu  lesen:  Mais 
pass'  o  vosso  ua  vez  ja,  d.  h.  „aber  Euer  leid  (vgl.  2037  und  2045) 
geht  doch  einmal  voriiber."  Vgl.  V.  836  17—20  Vos  nom  catades  a 
bem  nem  a  mal  Nem  do  que  nos  pois  d'aquest'  auerrá,  Senom  que 
pass'  o  uosso  tia  vez  ja.    Mays  en  tal  feyto  inuyt'  a  mester  ai. 

2050  Der  vers  hat  eine  silbe  zu  viel.   Zur  wiederholung  des  objects 
vgl.  T.  e  C.  p.  37 :  E  se  o  vós,  mia  Senhor,   entender  Esto  quizerdes. 
CHI  Zum  gedanken   des  refriins   vgl.  1125— 11 28   u.  V.  278  9—10   Nunca 
molher  crea  per  amigo  Poys  s'o  meu  foy  e  nom  falou  migo. 

2110  Eine  iihnliche  wie  logo  logo  zur  steigerung  des  sinnes  dienende 
wiederholung  ist  chos  chos  (-plus)  Santo  Graal  p.  134,  4:  E  elle  deu 
vozes  chos  chos  (immer  mehr).  —  Outro  ist  hier  nicht  so  sehr  wort- 
lich  im  sinne  von  „ander",  „weiter"  zu  fassen,  sondem  eher  ais  dem 
nachdruck  dienend,  wie  z.  b.  bei  Alf.  X  CM.  128,7  Logo  sen  outra 
tardada  (wo  ebenso  wenig  von  eiuem  friihern  verzug  die  rede  ist), 
besonders  aber  ib.  65,  32  E  pois  que  os  (madudinnos)  ouueron  todos 
ben  ditos  De  coraçon,  ca  non  per  outros  escritos  (wo  bios  der  ge- 
danke  an  das  ablesen  nachdriicklich  abgewiesen  werden  soll.)  Wie 
in  dem  eben  angefiihrten  verse,  so  haben  wir  in  den  worten  sem 
outro  tardar  unseres  textes  ein  beispiel  von  jener  der  volkstiimlichen 
sprache  eigenen  neigung,  einen  ausgesprochenen  gedanken  durch  die 
ausdriickliche  verneinung  des  gegensatzes  zu  starken.  So  sagt  unser 
dichter  2407  O  fals'  amigu'  e  sem  lealdade  (vgl.  auch  1786)  und  sehr 
beliebt  ist  diese  redeweise  bei  Alfons  X.  Vgl.  CM.  347  1 :  De  que 
fiz  cantiga  nova  Con  son  meu,  ca  non  alleo;  369,  9:  Et  pediron-11'  a 
sortella  D'ouro  fin,  ca  non  d"1  argente;  394,  5  Logo  o  fezeron,  sen  tar- 
dar de  ren;  FNS.  1,  12  Ben  uennas,  Maio,  inanss'  e  non  sannudo. 
PMH.  Script.  I  p.  266:  E  esto,  sennores,  foi  por  cajam,  ca  nom  por 
voomtade.    Auch  das  Spanische   bietet  beispiele;  so  Primavera  I  p. 


1.17 

169:  Villanos  te  inatan,  Alonso,  Villanos,  que  no  hidálgos  etc;  ib.  p. 
Ií>3  Trinta  dias  da  de  plazo,  Trinta  dias,  que  mus  no;  ib.  p.  341  Mando 
bacer  unas  andas  De  plata,  que  non  de  ai.  Zahlreiche  belege  diesel 
erscheinung  im  gerinanischen  gibt  Grrimm  RA.  p.  27—31. 

CVI  2163  madr^e  senhor  ist  ein  in  den  volksliedern  ol't  wiederkehrender 
ausdruck,  so  z.  b.  V.  293  9  Nostro  senbor  Ih'o  gradesca  por  mi,  E  ura 
é  niha  madre  e  mba  senbor;  ib.  Sempre  lh'eu  madr'e  senhor  chamarei; 
cf.  302  1,  SOO  9  und  40  6  amigufe  senhor.  Die  mutter  wird  auch  durch 
senhor  allein  bezeiehnet.  V.  340  15—16  Ca  sse  assy  notn  é,  senhor, 
nom  vejades  de  mi  prazer. 

CVI1  "2185  Em  „dafiir",  beziebt  sicb  bier  auf  ein  aus  den  adjectiven  fals 
e  desleal  zu  ergiinzendes  substantiv  falsidade  oder  deslealdade,  das 
dein  geiste  des  dichters  vorschweben  raochte.  Fiille  wie  dieser,  in 
denen  sicb  ein  demonstratives  oder  possessives  pronomen  auf  einen  in 
einem  vorhergehenden  worte  zwar  enthaltenen,  aber  nicht  ansgedriick- 
ten  begriff  beziebt,  sind  nicht  eben  selten.  So  liest  man  im  Poema 
dei  Cid  2950:  Tienes  (el  Cid)  por  desondrado,  mas  la  mestra  (scil. 
desonra)  es  mayor;  in  Lope  de  Vegas  DonJuan  de  Castro  (Riv.  52 
379a):  Cuando  relincha  (el  caballo)  parece  que  habla,  y  por  maravilla 
Los  (se.  relinchos)  tira  de  trece  en  trece;  in  Boccaccio,  Decam.  (Intro- 
duz.): E  come  che  questi  cosi  variamente  opinanti  non  morissero  tutti, 
non  perciò  tutti  campavano,  anzi  infermandone  di  ciascuna  (scil.  opi- 
nione)  molti,  e  in  ogni  luogo,  avendo  essi  stessi,  quando  sani  erano, 
esemplo  dato  a  coloro  che  sani  rimanevano,  quasi  abbandonati  per 
tutto  languieno. 

2190  Zu  sabedor  d'amor  vgl.  Diez,  V.  T.  p.  135:  „Das  Lieben  wurde 
daber,  wie  das  Dichten,  ais  eine  Kunst  dargestellt  und  auf  Regeln 
zuriickgefiihrt.  Darauf  beziebt  sicb  der  ausdruck  ,sich  auf  Liebe  ver- 
stehen"  {saber  d'amor  oder  de  drudaria)."  Vgl.  V.  699  I  Os  que  nom 
amam  nem  sabem  d'ámor. 

CIX  Der  gedanke  dieses  liedes  erinnert  an  einen  dialog  des  altital.  trou- 
badours  Giacomino  Pugliese,  \vo  die  dame  Bicb  ihrem  geliebten  gegen- 
iiber  folgendermassen  iiber  ihren  eifersiichtigen  gatten  beklagt:  Moo 
Sir,  a  forza  m'aviene  Círio  m'apiatti  od  asconda;  Ca  si  distretto  mi 
tene  Quelli  cui  Cristo  confonda,  Non  in'auso  tare  alia  porta  ...  (A.  e 
C.  I  p.  394). 

Vgl.  noch  V.  611  12—61  Soo  guardada  como  outra  molher.  Nom 
foy,  amigo,  nem   a  de  seer,  Ca  vos  nom  ous'a  lalar  nem  vecr. 

2237  Em  ist  bier  causal  zu  fassen,  also:  Weil  ioh  mit  dem  leben 
rauss,  mit  welebem  ich  lebe. 

CX  2254  Espedir  ist  die  dem  apg.  gelaufige  form  fiir  despedir,  und  komml 
in  den  dialecten  noch  heute  oft  genug  vor.  Vgl.  J.  Leite  de  V., 
Dial  extrem.  I  p.  36  spedir;  Dialectos  interamnenses  \\\\  p.  15  tspit 
fiir  despir;  ib.  VII 31  spedida,  cine  auch  dem  azorischen  bekannte 
form.  Auch  Sá  de  Miranda  150  39  hat  espirse.  Achnliclic  tiillc  die, 
wie  der  unsere,  wol  auf  silbendissiniulation  zuriick/.ufiiliren  siml,  lialicn 


138 

wir  in  istruir  statt  destruir  (J.  Leite  de  V.,  Dial.  extrem.  I  p.  33)  und 
im  azorischen  escorçoado  statt  descorçoado. 

CXII  22S1  Diesen  vers  vennag  ich  nicht  herzustellen.  Ais  reim  zu  quem 
ais  auch  des  sinnes  wegen  wiirde  sich  am  besten  bem  nach  amigo 
eignen,  und  se  wiirde,  wie  in  der  zweiten  stroplie,  an  den  anfarjg  des 
zweiten  verses  kommen. 

CXIV  2322  Guarid'  e  cobrado  scheint  eine  stehende  redensart  gewesen 
zu  sein;  vgl.  V.  1126  21 :  Logu'  eu  seeria  guarid'  e  cobrado;  ebenso 
CB.  128  13. 

CXVI  2345  Dass  mha  madre  relida  ais  anrede  zu  fassen  und  nicht  nach 
Moura,  Diez,  l.  c.  p.  38  und  Storck  madr'  é  relida  zu  lesen  ist,  geht 
aus  V.  259  1,  264  2,  739  2  hervor. 

2367  Zur  bedeutung  von  jurada  vgl.  das  afrz.  jurée,  z.  b.  Alise.  55: 

Sire,  dist  ele,  je  suis  vostre  juree, und  das  von  Tobler,  Verm. 

Beit.  p.  27  dazu  beinerkte. 

CXVII  2371  Die  casar  ist  hier,  wie  2386  unregelinãssig. 

2385—6  Zuni  gedanken  und  ausdruck  vgl.  CB.  66  1 — 2  Senhor  fre- 
mosa,  mui  grand'  enveja  Ei  eu  a  tod'  orne  que  vejo  morrer. 

CXIX  2409  Zum  ausdruck  vgl.  Ali.  X  CM.  345,  9  Quand'  el  Rey  oya 
aquesto,  Connoceu  as  maestrias  Con  que  IV  andaua.  In  dieser  stelle 
erscheint  auch  maestria  in  dem  sinne  von  „listB,  ntiicke",  den  sabe- 
doria 2418  hat;  das  letztere  findet  sich  noch  bei  Alf.  X  CM.  47,  1 
Uirgeu  Santa  Maria,  Guarda-nos,  se  te  praz,  Da  gran  sabedoria  Que 
e-no  demo  jaz;  cf.  ib.  8,  6  sabedor  „gaukler",  „betriiger." 

2411  Der  dichter  dachte  hier  an  das  sprichwort:  lançar  a  pedra  e 
esconder  a  mão:  Vgl.  Marques  de  Santillana,  Obras  p.  511:  Echa  la 
piedra  e  absconde  la  mano. 

2413  Den  ausdruck  mal  deserto  vermag  ich  nicht  weiter  zu  belegen. 
Nach  dem  zusammenhang  muss  er  „verrat"  oder  „undank"  bedeuteu. 
Im  letzteren  falle  konnte  man  es,  worauf  mich  Herr  Prof.  Grciber 
giitigst  aufmerksam  machte,  mit  dem  afrz.  desert(e)  „verdienst",  „lohn" 
in  beziehung  bringen.  Darauf  deutet  folgende  von  Godefroy  s.  v.  an- 
gefuhrte  stelle  hin :  Cuni  male  deserte  a  rendue  A  saint  evesque  sun 
parein ! 

24 IS  Die  bedeutung  „list",  jjtiicke",  die  sabedoria  an  dieser  stelle 
offonbar  hat,  lasst  sich  noch  einigemale  antreffen;  z.  b.  V.  923  1 — 2: 
Do  que  eu  quiji  per  sabedoria  D'Alvar  Rodriguez  seer  sabedor,  Ja 
end'  eu  sei  quanto  saber  queria ;  —  Foros  de  S.  Martinho  de  Mouros 
(Inedit.  deH.  P.IV.  p.  603):  E  mandou  que  os  tabeliões  nom  façam  car- 
tas nem  stromentos  das  ditas  cousas,  nem  d'outras . . . .,  salvo  per 
foro  de  herdades  que  seiam  feitas  chaamente,  e  sem  maa  sabedoria, 
e  sem  engano.  — 

2422 — 3  Diese  worte  deuten  auf  das  spriichwort:  Cada  um  colhe 
segundo  semeia.    Vgl.  Peire   Cardenal   (MW.  II  p.  201):   Car  qui  fai 
delial  obra  Segon  c'a  servit,  o  cobra. 
CXXII  2463  Zur  correctur  der  stelle  vgl.  V.  260  2:  E  foi  coitado  por  mi; 
384  5  O  que  por  vos  coitad'  andava;  CB.  331  3  etc. 


L39 

CXX1V  Storck  liest  hier  d'  i  levar  vejo,  was  einc  gewaltsarae  corrcctur 
ist,  da  e  sonst  niclit  mit  i  verwechselt  wird.  Hingegen  konnte  das  e 
lcicht  sein  tilde  verlieren,  wie  es  hãufig  der  fali  war,  z.  li.  756  dessan- 
deeer  —  dUssandecer,  1343  aiude  —  aiude  etc,  und  inan  gelangt  dann 
bei  dieser  annahme  ungezwungen  zuni  geliiufigen  ausdruck  ende  levar, 
der  auch  den  sinn  hier  vijllig  befriedigt. 

CXXV  2524  Zu  cada  u  vgl.  V.  427  12 — 13  Non  sey,  amiga,  el  cada  hu  é 
Aprende  novas  com  que  morr'  assy;  475  20—21:  Ca  niha  faz  sempr' 
ant'  os  meos  olhos  ir  Cada  hu  vou  etc.  — 

CXXYII  25(54  Die  erganzung  der  zwei  fehlenden  silben  nom  sei  in  vers 
9  dieses  in  versos  de  arte  mayor  abgefassten  liedes  wird  sowol  durcn 
das  metrum,  mehr  aber  noch  durch  den  conjunctiv  seja  und  das  nem 
vefi  des  folgenden  verses  gerechtfertigt,  das  ein  friiheres  negiertes 
verbum  voraussetzt.  Der  so  hergestellte  ausdruck  ist  der  sprache 
unserer  dichter  sehr  gelaufig,  wie  man  aus  folgenden  stellen  ersehen 
mag:  V.  SOI  S  Nom  sei  (pie  de  mi  seja;  498  18  Nom  sei  eu  que  seja 
de  mi;  ef.  ih.  525  13  etc.  Dass  der  copist  die  worte  nom  sei  aus- 
liess,  erklitrt  sich  dadurch,  dass  sich  ihm  die  ebenso  haurige  phrase  que 
será  de  mi  vordrangte. 

Die  personen  und  anlásse,  auf  die  sich  die  nun  folgenden  cantigas 
de  maldizer  e  d'escarneo  beziehen  mogen,  vermag  ich  nicht  fest/.u- 
stellen. 

CXX1X  2586  meninha,a.»s  menta  (vgl.  V.  1204  9  mento),  menina,  und  ãhnliche 
bildungen,  in  denen  die  nasalitiit  jetzt  aufgegeben  ist,  sind  in  der 
alten  sprache  nicht  selten.  Siehe  V.  336  3  meninha;  1  !■'>■'>  2  meninho; 
W01  18  sobrw;  CB.  391  13  ãivinhos;  5.9.9  20  detreminhou. 

2590  feo  e  lixoso  scheinen  cine  stehende  formei  gebildet  zu  haben; 
wenigstens  finden  sie  sich  auch  zusammen  bei  Alt'.  X  CM.  :'!'>  ti  Mui 
feo  e  mui  lixoso. 
2600  Vielleicht  wiire  es  besser  zu  lesen  am  guarida. 
2602  Der  ausdruck  eu  concelho  hat  hier  vielleicht  nicht  den  im 
glossar  angegebenen  wurtlichen  sinn  „ins  gerichf,  sondern  den  ab- 
geleiteten  „offentlicli",  der  ihm  in  der  sprache  der  zeit  zukommt  In 
dieser  bedeutung  finden  wir  ihn  z.  b.  l'MH.  LC.  (Alf.  III)  p.  211  [tem 
mando  firmemente  e  defendo  que  alcayde  dessa  vila  nom  rrogue  ■  n 
paridade  nen  en  concelho  por  nenhuum  homem  que  façam  alaazil  ou 
almotacé;  V.  568  12-14  Mba  senhor,  e  digo  vos  en  concelho  Qne  Bse 
eu  moir'  assy  desta  vegada  Que  a  vo-lo  demande  meu  linhage; 
V.  11347  Vos  andades  dizend'  en  concelho  Que  sobre  todas  parecedes 
bem. 

CXXX  Dieses  gedicht  bezieht  sich  wol  auf  den  vorhergenannten  Melion 
.Garcia. 

2tilS  Der  vers  scheint  um  cine  silhe  zu  lang    zu  sein  .    BB    fel   aber 
nenhum  hier  offenbar  einsilbig  =  nhum  zu  lesen.    Cf.  Canc.  Res   11 
p.  211:  Que  nam  pôde   ja  meu  bem   A  nhuum  tempo  chegar.    Diese 
aussprache  lebt  noch  in  den  niundarten  fortj  7gL  J.  Leite  de  V.,  D 
interamn.  III  p.  10. 


140 

2625  Zuni  ausdruck  o  que  nos  comprou,  „unser  erloser",  vgl.  V.  510 
3—4:  Ca  lhe  vej'eu  (a  Deus)  muitos  desemparar  Seus  vassalos  que 
caro  comprou.  So  Alf.  X  CM.  133,  1  A  madre  do  que  nos  comprou. 
CXXXI  2627  „Seit  dem  eben  verwichenen  jahre".  Das  bewustsein  von 
der  eigentlichen  bedeutung  des  adverbs  ogano  war  noch  lebendig. 
Vgl.  (intano  25!)3.  —  Der  gebrauch  era  erhellt  aus  folgender  stelle: 
Regimentos  do  S.  Off.  da  Inq.  Lisboa  1640.  Sentenças  I  p.  437:  Que 
tu  sejas  são  e  salvo  como  em  a  era  em  que  foste  nado.  Vgl.  auch 
die  redensart:  já  lá  vae  a  minha  era  =  já  passou  o  meu  tempo. 

262!)  Der  sinn  von  negada  ist  hier  ,verborgen",  „widerrechtlich", 
vvie  denn  das  verbum  negar  in  der  alten  sprache  háufig  „verheim- 
lichen-',  „verhehlen"  hiess.  Vgl.  P.  M.  H.l  Leges  et  Cost.  (1211)  p. 
176:  Se  o  acharem  que  alguma  d'estas  cousas  furtar  ou  negar;  CB. 
351  3—4  Poys  que  me  foy  el  furtar  Meu  podengu'  e  mho  negar;  V. 
1D12  1 — 4  Joam  Fernandez,  mentr'eu  vosc'  ouuer  Aquest'  amor  que 
oj'eu  com  vosqu'  ey  Nunca  vos  eu  tal  cousa  negarey  Qual  oj'eu  ouço 
pela  terra  dizer;  cf.  802  4,  10;  832  12;  V.  920  30;  CB.  62  1  etc.  — 
Houte  ist  diese  bedeutung  noch  erhalten  im  compositum  sonegar 
„verhehlen",  „unterschlagenu. 

2641  Unter  enquisa  (wofiir  auch  exquisa)  verstand  man  im  alten 
Portugal  in  erster  linie  die  untersuchuug  (inquérito),  die  zur  fest- 
stelhmg  eines  rechtsfalls  an  ort  und  stelle  vorgenommen  wurde,  dann 
aber  besonders,  wie  in  unserem  gedichte,  die  untersuchungsrichter, 
welche  dazu  berufen  wurden.  Siehe  A  Herculano,  H.  d.  P.  IV  p. 
362—3.  Inedit.  de  H.  P.  V  p.  3S1  Quem  derromper  casa  sen  armas 
peyte  5  marauedis  ao  dono  da  casa  se  li  for  provado  por  enquisas. 

2644  Zu  maestre  „arzt"  vgl.  CB.  441 1 — 2  Sabedes  vos  Meestre  Nicolao 
O  que  antano  mi  nom  guareceo ;  Santo  Graal  p.  64,  1 9  E  meteo  em 
terra  atam  mal  ferido  que  non  ouue  mester  meestre. 

2645  —  2646  Die  emendation  dieser  zwei  verse  ist  nicht  leicht,  da 
der  sinn  des  zweiten  verses  unklar  ist.  2645  fehlen  zwei  silben  und 
zugleich  der  reim  zu  Reinei.  Da  aber  dlaquel  in  2646  sowol  dem 
reime  ais  dem  silbenmass  in  2615  geniigt,  so  liegt  es  nahe  zu  lesen: 
Que  lh'a  guardou  bem  dez  mezes  d'aquel  Cerro,  ou  bem  douze,  que 
trag'  inchado. 

CXXX1I  2662  Zu  mua  mal  manhada  vergleiche  man  den  heutigen  aus- 
druck besta,  animal  de  manha,  welch  letzteres  wort  jetzt  fast  aus- 
schliesslich  in  bosem  sinne  genommen  wird. 

2672  Die  lesart  der  hs.,  de  peça  delencavalgado,  gibt  durchaus  keinen 
sinn.  Die  correctur  ergibt  sich  aus  dem  teilweise  parallelen  ausdruck 
in  vers  2664:  nem  andar  d'ela  embargado. 

2678  Die  alliterierende  verbindung  von  levar  und  leixar,  die  sich 
im  refriin  dieses  gedichtes  findet,  scheint  eine  stehende  gewesen  zu 
sein ;  wenigstens  kommt  sie  auch  sonst  vor,  wie  z.  b.  Santo  Graal  p. 
142,  22:  Ay  Deos,  e  hu  o  poderey  achar?  Nom  sey,  disse  el  a  si 
meesmo,  mal  sem  he  o  que  demandades ;  ca  el  vos  levou  toda  honrra 
e  leixou  uos  toda  grande  honta. 


141 

CXXXIV  Aus  den  worten  tmdand'  aqui  en  cos  ifel-rei  darf  man  vielleicht 
schliessen,  dass  D.  Denis  dieses  sowie  das  folgende  auf  dieselbe  per- 
son  beziigliche  lied  noch  ais  infant  dichtete,  also  etwa  in  den  jahren 
1277—1279.  Wer  dieser  D.  Joam  war,  den  der  spott  des  kõniglichen 
dichters  trifft,  habe  ich  nicbt  eruiitteln  konnen.  Wabrscheinlich  ist 
es  der  niiniliche,  den  Estevam  da  Guarda,  der  bekannte  kanzler  des 
konigs  D.  Denis,  in  den  cantigas  de  maldizer,  V.  918  und  U:>H  nennt. 
Eines  D.  Joam  wird  ferner  nocb  V.  904,  908,  920,  1055,  li-',:;,  U54, 
CB.  373  u.  375  erwãknt. 

2095—2697  Derselbe  refriin  findet  sich  aucb  in  einer  cantiga  d' amigo 
von  Stevam  Travanca,  V.  324  5  —  0:  Que  lbi  perdoasse;  nom  quix,  E 
fiz  mal  porque  o  nom  fiz. 

2704  Auf  die  verbeiratung  eines  D.  Joam  spielt  aucb  das  scbon  er- 
wãhnte  lied  Estevam  da  Guarda's,  V.  926  2,  9,  15,  18  an. 
CXXXV  2717 — IS  Der  refrãn  erinnert  etwas  an  folgenden  in  eiuem  spott- 
liede  Alfons  X,  CB.  366  4 — 6  :  Por  ben  tenh'eu  que  vaades  Muy  longe 
de  mi  E  mui  com  meu  grado. 
CXXXVI  Der  sinn  dieses  zieinlich  derben  liedes,  dessen  ausdruck  offen- 
bar  doppelsinnig  sein  soll,  ist  nicbt  in  allen  teilen  klar.  Einen  âhn- 
lichen  gegenstand  behandcln  ein  spottlied  Vaasco  Perez  Pardal'a,  CB. 
378  und  eines  von  D.  Fernam  Garcia  Esgaravunlia,  CB.  383. 

2734  Lorbaga  (lauribaca,  siehe  Griiber,  Wõlfftin's  Archiv  I  p.  247) 
bezeicbnet  bier  zunãchst  ein  beilmittel;  es  sollte  aber  damit  auch  auf 
die  nebenbedeutung  nziegenmist"  angespielt  werden  (vgl.  2746  caga) 
die  auch  dein  ital.  orbacca  =  cachereUo  eigeu  ist. 

2730  Den  sinn  der  refriinzeilc  vermag  ich  nicbt  zu  crkllircn.  Yirl- 
leicht  ist  comer  bier  im  sinne  von  supjnrimir,  não  proferir  zu  vcr- 
stehen  (cf.  Vieira  s.  v.),  so  dass  die  bedeutung  ware:  ..Kr  verschluckte 
fluch  auf  fluch". 

2741  fa»>e  reiuit  scheinbar  nicht  mit  come,  orne;  mau  konntc  aber 
fortfahren  fame  zu  schreiben,  nachdcin  man  scbon  begonncn  hatte, 
fome  zu  sprecben.  Die  torna  fame  findei  Bich  durcbgehenda  in  den 
alten  liederbiichern,  so  z.  b.  V.  923  8  ebenfalls  im  reim  mil  come, 
orne;  1046  4.  Heute  lebt  sie  nocb  mundartlich  fort;  vgl.  ,1.  1. cite  de 
V.,  Dial.  mirand.  p.  35. 
CXXX^'II  Auf  welche  zustiinde  und  personen  der  kònig  dieses  humori- 
stisch  gefárbte  lied  dichtete,  vermag  ich  nicht  zu  Bagen. 

2750  Zur  bedeutung  von  revolver  vgl.  Alfons  X  CM,  56  l:  Quen 
catar  e  revolver  Estes  salmos,  achara  Magnificai  y  jazer;  Canc.  S  í. 
I  p.  i!):  Pelo  que  m'ys  alegando  Rrevolver  compre  Dejestos 

2752  brou  bedcutet  offenbar  eine  art  wollenzeug.  Die  herkunf)  dea 
wortes  entgeht  mir  bis  jetzt. 
CXXXYIII  João  Simbon,  aut  deu  sich  dieaes gedichl  bezieht,  war  meirinho 
mor  und  giinstling  des  koniga  1>.  Denis,  der  ilm  im  jahre  1299  an 
Beiner  statt  auf  cine  pilgerfahrt  in'a  heilige  land  aandte  (cf,  Mon  Lmit. 
IV f.  270a  b).  l>cr  graf  1».  Pedro  (cf.  iô.)  erteilte  ihm  folgendee  lob: 
Dom  João  Simon  foi  mui  bõo  homem  e  muito  honrado.   E  foi  homem 


42. 


que  nunca  buscou  mal  a  nenhun  com  el  Re)-  D.  Dinis  cujo  privado 
era;  antes  lhes  ganhava  a  muitos  d'el  muito  bem,  e  muita  mercee. 
E  isto  deu  el  Rey  D.  Dinis  de  Portugal  em  testemunha  dei  a  sa 
morte 

Ein  gedicht  ganz  ahnlichen  inhalts,  voi  Affonso  de  Cotom,  findet 
sich  V.  1112,  wo  der  refritn  in  5— 0  an  vers  278S— 9  unseres  liedes 
erinnert:  E  dom  Fagundo  quer-s'  ora  matar  Porque  matou  sa  vaca  o 
cajom. 

2776  Zuni  sinn  von  sair  do  mez  „den  monat  iiberleben",  vgl.  V.  673 
12 — 15  Ouv'  em  tal  coita  Que  se  cuydei  dVsse  dia  sayr  Deus  mi  tolha 
este  corp'e  quanfey.